InterviewHistoricus William Drozdiak

Het jaar 2022 kan Emmanuel Macron maken of breken

De Franse president Emmanuel Macron. Beeld AFP
De Franse president Emmanuel Macron.Beeld AFP

Emmanuel Macron gaat een spannend jaar tegemoet, als presidentskandidaat én voorzitter van de Europese Unie. De Amerikaanse historicus William Drozdiak, die een boek schreef over de Franse president, denkt dat hij meer toenadering tot Duitsland en Italië zal zoeken.

Redactie Trouw

Emmanuel Macron heeft een beslissend jaar voor de boeg. Op twee fronten zal hij zich in elk geval moeten bewijzen: in eigen land, waar hij in april de presidentsverkiezingen hoopt te winnen, en in Brussel waar hij vanaf januari het voorzitterschap van de Europese Unie overneemt.

Macrons ambities zijn torenhoog, weet de Amerikaanse historicus William Drozdiak. Voor zijn boek, The last president of Europe, voerde hij uitgebreide gesprekken met de Franse president. Macron wil niet alleen dat zijn land herrijst, maar ook dat Frankrijk de leider van Europa wordt. Het zijn voor Macron twee verschillende kanten van dezelfde medaille, zegt Drozdiak. “Frankrijk zal alleen als leider in Europa geaccepteerd worden als het zelf een sterke economie en identiteit heeft. Aan het begin van zijn presidentschap had hij dan ook veel haast om enorme economische hervormingen door te voeren, zodat hij indruk kon maken op zijn collega-leiders.”

Aanvankelijk had Macron daar maar beperkt succes mee, zegt Drozdiak. Hij kreeg onder meer te maken met felle protesten van de gele-hesjes-beweging. Maar het tij keerde. “De economie in Frankrijk heeft het tijdens de pandemie waarschijnlijk beter gedaan dan in een aantal andere landen, en toont nu zelfs wat groei.”

Een echte autodidact

Drozdiak, die in het verleden voor The Washington Post als correspondent in Berlijn en Parijs werkte, was meteen gefascineerd door Macron toen die in 2017 als president aantrad. “In mijn ogen vertegenwoordigde hij een nieuwe generatie: hij was nog maar 39 jaar en had nooit eerder een gekozen ambt bekleed. Hij is echt een autodidact, leest enorm veel en heeft veel kennis over Afrika, Rusland en andere delen van de wereld. Bovendien verdedigde hij de meest pro-Europese ideeën die ik ooit van een Franse leider had gehoord.”

Macron realiseerde zich volgens Drozdiak dat Europa zich, in een tijd waarin de grote machten in de wereld met elkaar wedijveren, alleen staande kan houden als het met één stem spreekt, en als er onderling veel meer wordt samengewerkt. “Bijvoorbeeld door bij de belangrijke thema’s in de wereld als EU-lidstaten een gemeenschappelijke positie in te nemen. Hoe gaan we als EU om met Rusland, Turkije, het Midden-Oosten en Afrika? Macron hoopte dat zijn ideeën over een meer geïntegreerde politieke EU-gemeenschap ook de steun van andere leiders zou krijgen.”

Teleurstelling

Maar dat viel volgens Drozdiak tegen. In de eerste gesprekken die hij met Macron voerde, zag de historicus nog een optimistische president. “Maar naarmate de tijd vorderde, raakte Macron steeds meer teleurgesteld omdat het hem niet lukte om Angela Merkel in de eerste plaats, maar ook andere Europese leiders, ervan te overtuigen een meer geïntegreerde koers te gaan varen.”

De Franse president vond in Brussel maar weinig gelijkgestemden, zegt de historicus. “Daarom heb ik mijn boek The last president of Europe genoemd. In mijn ogen is Macron de enige leider in de EU die op dit moment het idee van een sterk verenigd Europa verdedigt.”

Emmanuel Macron spreekt de pers toe na een EU-top in Brussel over de coronapandemie (december 2021). Beeld AP
Emmanuel Macron spreekt de pers toe na een EU-top in Brussel over de coronapandemie (december 2021).Beeld AP

Nieuwe kansen

Toch ziet Drozdiak nu enige beweging ontstaan. Volgens hem is Macron vrij positief over de nieuwe Duitse regering, en deelt bondskanselier Olaf Scholz zijn visie over welke kant het uit moet met Europa meer dan zijn voorganger Merkel. Nu de ‘ongekroonde koningin van Europa’ is vertrokken, ziet Macron wellicht kans om zich meer te profileren als dé leider van Europa.

Elke leider is een beetje egocentrisch, zegt Drozdiak, maar volgens Macron heeft Frankrijk een aantal kenmerken die zo’n leidersrol rechtvaardigen. “Het land representeert de belangen van de Zuid-Europese regio, maar kan tegelijkertijd ook heel goed de belangen van Noord-Europa verdedigen. En nu Groot-Brittannië de EU heeft verlaten is Frankrijk de enige militaire macht in Europa die in staat is om in het buitenland spierballen te laten zien. Of het nu in de Sahel is, waar Frankrijk tegen terrorisme strijdt, of in de regio van de Indo-Pacific, waar het vijf militaire bases bezit. In die laatste regio wonen per slot van rekening ruim 1,5 miljoen Franse burgers. Als het erop aankomt is Frankrijk het enige Europese land dat op militair gebied de Amerikanen kan helpen.”

Een driemanschap om Europa te leiden

Macron erkent niettemin dat niet één persoon Europa kan leiden, zegt de Amerikaanse historicus. “Maar ik denk dat hij bezig is met het opbouwen van een sterke leiderschapscoalitie. Zo werkt hij al enige tijd aan de band met de Italiaanse premier Draghi. De twee landen denken in dezelfde richting over een meer verenigd Europa op economisch en buitenlands gebied. Ik denk dat Macron ook de relatie met Duitsland wil verdiepen: het lijkt erop dat de eerste gesprekken met Scholz goed zijn verlopen. Als je de leiders van Frankrijk, Italië en Duitsland op één lijn krijgt, zou dat wel eens een effectief driemanschap kunnen zijn om Europa te leiden. Als Macron herkozen wordt, zullen we zien dat hij nog dichter tegen Scholz en Draghi aan zal kruipen.”

Toch denkt Macron dat het ook helemaal verkeerd kan lopen met Europa, schrijft Drozdiak in zijn boek. “Macron realiseert zich dat Europa een eigen identiteit nodig heeft, en dat het riskeert platgedrukt te worden tussen de rivaliserende grootmachten in de wereld als het zo door blijft modderen als de afgelopen jaren. Nationale belangen kunnen dan de overhand krijgen. Daarom spreekt Macron zich sterk uit tegen populisme in grote delen van Europa. Als de visie voor een verenigd Europa verdwijnt, kan Europa de speeltuin van grootmachten als China en Rusland worden, vreest hij. Europa moet volgens Macron opstaan en haar eigen plaats op het wereldtoneel definiëren.”

De Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Olaf Scholz tijdens een persconferentie na een EU-top in Brussel (december 2021). Beeld Reuters
De Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Olaf Scholz tijdens een persconferentie na een EU-top in Brussel (december 2021).Beeld Reuters

Wie is William Drozdiak?

De Amerikaanse historicus William Drozdiak werkt onder meer bij denktank Brookings institute. Tussen 2005 en 2015 was hij hoofd van de American council on Germany, een ngo die zich inzet voor samenwerking tussen de VS, Duitsland en Europa. Eerder was hij vanaf eind jaren tachtig correspondent in Berlijn en Parijs voor The Washington Post. Voordat hij journalist werd, was Drozdiak in de jaren zeventig professioneel basketbalspeler. Hij schreef verschillende boeken, waaronder The last president of Europe over de Franse president Emmanuel Macron.

Lees ook:

Links was nog nooit zo zwak in Frankrijk

Alle deelnemers aan de Franse presidentsverkiezingen van april 2022 zijn nu bekend. Wat vooral opvalt, is de ruk naar rechts die het land heeft gemaakt. Links lijkt bij voorbaat kansloos.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden