null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Rondje EuropaItalië

Het Italiaanse cashback-programma maakt vooral de rijken rijker

Terwijl Nederlandse consumenten vaak helemaal geen contant geld meer op zak hebben, zitten de portemonnees van Italianen nog altijd vol bankbiljetten en euromunten. Want bij slechts één op de drie aankopen die zij doen, halen ze hun pinpas, creditcard of mobiele telefoon tevoorschijn. De rest gaat contant.

De politici en ambtenaren die daarover gaan, vinden dat niet fijn. Want het managen van contant geld is relatief duur en contante betalingen kunnen makkelijk voor de belastingdienst verborgen blijven – en maken belastingontduiking (een groot probleem hier) eenvoudiger. Bij het ministerie van financiën laten ze daarom graag hun creativiteit los op het bedenken van manieren om de Italianen van de cash af te krijgen.

Kosten voor de overheid: 894 miljoen euro

De vorige regering, van Giuseppe Conte, lanceerde daarom op 1 januari het fantasievolle ‘cashback-programma’. Dat werkte zo: het rijk ging de burger tien procent van iedere aankoop die met een pinpas of creditcard werd gedaan, terugbetalen. Dus als iemand ‘s ochtends in een barretje een zoete croissant à één euro met een pinpas afrekende, kon die ontbijter tien cent terugkrijgen. Als die brave burger vóór 30 juni minstens vijftig van zulke elektronische betalingen had gedaan, kon-ie maximaal honderdvijftig euro van de staat cadeau krijgen. Om in aanmerking te komen, moesten de gegevens van de plastic betaalmiddelen in de overheidsapp IO worden geregistreerd.

Bijna acht miljoen Italianen vonden dat een goed plan en gaven zich ervoor op. Nu, eind augustus, krijgen de gelukkigen hun cadeautjes automatisch op hun bankrekening gestort. Meer dan zes miljoen mensen komen voor de cashback in aanmerking. Kosten voor de overheid: 894 miljoen euro.

Harde kern van de belastingontduikers

Premier Conte zag het programma als een experiment. Als het een succes zou zijn, zou het worden verlengd. Maar Conte moest plaatsmaken voor Mario Draghi en die concludeert dat het een flop is. Hij zet het programma daarom stop.

Mario Draghi trad in februari aan als premier van Italië. Beeld EPA
Mario Draghi trad in februari aan als premier van Italië.Beeld EPA

Want volgens de voormalige Europese Centrale Bank-bankier blijkt uit een analyse dat het vooral middenklassers zijn, die toch al vaak met pinpas en kredietkaart betalen, die nu geld cadeau krijgen. Armere mensen haalden het minimale aantal van vijftig elektronische betalingen in zes maanden vaak niet. “De financiële ongelijkheid is zo alleen maar groter geworden”, constateert Draghi. Bovendien werden de meeste geregistreerde betalingen in grote winkels als supermarkten en Ikea gedaan, en die bedrijven vormen nou niet echt de harde kern van de belastingontduikers – dat zijn voornamelijk kleine winkeliers en zzp’ers als kappers, loodgieters en automonteurs.

Bij het ministerie van financiën geven ze niet op. Ze hebben daar alweer iets nieuws bedacht: de pinpasbonus. Daarmee kunnen winkeliers die een pinapparaat huren of kopen geld verdienen. Eens kijken of dat wél werkt.

Lees ook:

Na decennia van pessimisme verkeren de Italianen ineens in jubelstemming: ‘We voelen ons winnaars’

Italië doet internationaal weer mee: ze wonnen het Eurovisie Songfestival en het EK voetbal, stonden in de finale van Wimbledon en deden het goed in de Olympische Spelen. Komt het door de magische hand van premier Draghi?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden