Iran

Het is verkiezingsdag in Iran, maar burgers vertrouwen de politiek niet meer. ‘Ze hebben het echt bont gemaakt’

Een Iraanse vrouw brengt haar stem uit.  Beeld VIA REUTERS
Een Iraanse vrouw brengt haar stem uit.Beeld VIA REUTERS

Het is verkiezingsdag in Iran, maar de verwachting is dat het rustig blijft in de stembureaus. Veel Iraniërs hebben niet het idee dat er iets te kiezen valt, of zijn simpelweg bezig te overleven.

Vrijdag mag Iran naar de stembus, maar als de peilingen een juiste indicatie geven, zal het daar niet druk zijn. Volgens het belangrijkste Iraanse peilingbureau is ongeveer 40 procent van de bevolking van plan vandaag te stemmen, een historisch dieptepunt. Vier jaar geleden, toen de gematigde Hassan Rohani de verkiezingen voor de tweede keer won, lag de opkomst op 78 procent. In vier jaar is dat opkomstpercentage bijna gehalveerd.

Veel Iraniërs hebben ook iets anders aan hun hoofd dan verkiezingen. Door de pandemie en de economische crisis waar het land in verkeert – die onder andere een gevolg zijn van de zware economische sancties die zijn opgelegd door de Verenigde Staten – overheerst bij veel burgers de desillusie. “Ik moet werken van negen uur ’s ochtends tot negen uur ’s nachts, dag in dag uit”, vertelt de 29-jarige Sasan Ghafouri aan persbureau AP. Hij is opgeleid als laborant, maar nu werkzaam in een kledingwinkel. “Als ik geen tijd overheb om plezier te maken of om te studeren en mijn dromen na te jagen, wat is dan de zin van het leven?”

De stemmen moeten nog worden geteld, maar veel Iraniërs twijfelen er niet aan wie er zal winnen: Ebrahim Raisi.  Beeld AFP
De stemmen moeten nog worden geteld, maar veel Iraniërs twijfelen er niet aan wie er zal winnen: Ebrahim Raisi.Beeld AFP

Erg bont

Daarbij komt dat er dit jaar weinig te kiezen valt: de Raad van Hoeders, de organisatie onder toezicht van opperste leider Ali Khamenei die het uiteindelijke stembiljet samenstelt, lijkt niks aan het toeval over te willen laten. Uiteindelijk mochten zeven kandidaten zich verkiesbaar stellen: vijf hardliners en twee niet zo bekende kandidaten uit het gematigde kamp. Volgens Peyman Jafari, Iran-deskundige aan de universiteit van Princeton, is de raad dit jaar hierin wel erg ver gegaan.

“De Raad van Hoeders is een filter, ze kiezen uit wie zich kandidaat mag stellen en wie niet, zo is het altijd al gegaan”, vertelt hij. “Maar deze keer hebben ze het echt bont gemaakt; ze hebben het zo geregeld dat Raisi uit de stembus komt. Zelfs Ali Larijani, de voorzitter van het parlement en een adviseur van Khamenei, is dit jaar niet goedgekeurd.” Ondertussen hebben drie van de zeven kandidaten zich teruggetrokken – iets wat vaker gebeurt in Iraanse verkiezingen – zodat de populairdere kandidaten uit hun kamp meer kans hebben. Van de vier overgebleven kandidaten is Raisi de koploper, de meer gematigde Abdolnasser Hemmati ligt op flinke afstand.

Iraanse vrouwen poseren voor een foto na hun stem.  Beeld AFP
Iraanse vrouwen poseren voor een foto na hun stem.Beeld AFP

Niet gelijk een nieuwe lijn

Mocht Raisi gekozen worden, dan zal zowel het parlement als het presidentschap in handen zijn van de hardliners, de meest conservatieve politieke stroming in Iran. Sommigen vrezen dat de onderhandelingen over een nieuw nucleair akkoord met de Verenigde Staten, die nu in Wenen bezig zijn, in gevaar gebracht zullen worden als Raisi verkozen wordt. Maar Jafari ziet het zo snel nog niet gaan. “Het nucleaire akkoord zal niet gelijk van tafel geveegd worden. De onderhandelingen werden al die tijd al gecoördineerd vanuit de Nationale Veiligheidsraad, waar onder anderen de president, een vertegenwoordiger van de Opperste Leider en de Revolutionaire Garde in plaatsnemen. Misschien dat Raisi zich harder op zal stellen tegen de Amerikanen, en het op die manier wat harder gaat spelen. Maar een echt andere lijn zal er niet getrokken worden.”

Raisi moet 50 procent van de uitgebrachte stemmen winnen om een tweede stemronde te voorkomen. Volgens de peilingen haalt hij dit waarschijnlijk net, maar de verwachting is dat hij in dat geval de tweede ronde makkelijk wint. Zaterdag wordt de uitslag verwacht.

Lees ook:

De beoogd president van Iran heeft bloed aan zijn handen

De hardliner Ebrahim Raisi lijkt de gedoodverfde winnaar van Irans presidentsverkiezingen. Maar de koploper staat ook bekend om zijn rol in een van de bloedigste periodes van het moderne Iran.

Een uitgelekt interview brengt dé topdiplomaat van Iran in grote verlegenheid

De Iraanse minister van buitenlandse zaken heeft in een interview veel vertrouwelijke informatie naar buiten gebracht. Vooral de kritiek op de Revolutionaire Garde wordt hem niet in dank afgenomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden