Immunoloog Anthony Fauci, sinds 1984 hoofd van het Nationaal instituut voor allergieën en infectieziekten.

Coronacrisis in het Witte Huis

Het gelijk van Anthony Fauci

Immunoloog Anthony Fauci, sinds 1984 hoofd van het Nationaal instituut voor allergieën en infectieziekten.Beeld AFP

Na een lastercampagne is immunoloog Anthony Fauci, de eigengereide corona-autoriteit van de Verenigde Staten, terug in de gratie van de president. Het respect voor de wetenschap daarentegen laat in het Witte Huis nog even op zich wachten.

Anthony Fauci is ‘een gewaardeerd lid van de Coronavirus Stuurgroep van het Witte Huis’, twitterde de Amerikaanse vice-president Mike Pence woensdagmiddag. Op een foto van die ‘productieve vergadering’ was te zien hoe Fauci, een van de bekendste medische adviseurs van het Witte Huis tijdens de pandemie, aan het woord is terwijl Pence en minister van volkshuisvesting Ben Carson oplettend luisteren. Tot genoegen van president Donald Trump. “We zitten allemaal in hetzelfde team”, zei hij tegen verslaggevers.

Die uitspraak kwam neer op totale capitulatie, na een media-offensief dat het Witte Huis juist was gestart om Fauci zwart te maken. De 79-jarige immunoloog was een probleem. Objectief gezien niet zo’n dringend probleem als een virus dat inmiddels minstens meer dan 137.000 Amerikanen gedood heeft, maar politiek gezien wel.

Een meerderheid van de Amerikanen, 51 procent, vindt Fauci een betrouwbare bron van informatie over Covid-19, terwijl maar 21 procent hem niet vertrouwt. En die geloofwaardige medicus zegt zonder omhaal dat het virus voor de VS een enorm probleem is, een probleem dat met de dag groter wordt omdat veel staten niet het nodige strenge beleid voeren.

Anthony Fauci, eind juni, tijdens een commissiebijeenkomst over mogelijke terugkeer van Amerikanen naar school en kantoor.Beeld Reuters

Dat is in regelrechte tegenspraak met de boodschap van Donald Trump. Die blijft volhouden dat de VS het prima doen in de strijd tegen het virus, beter dan andere landen, en dat de enige grote klus die nog geklaard moet worden, het weer op stoom krijgen is van de economie. Op dat punt gelooft maar 33 procent de president, terwijl 52 procent hem niet gelooft.

De feiten spreken ondertussen voor zich. Ze geven Fauci gelijk. Dinsdag kwamen er een kleine 60.000 besmettingen bij. In een aantal zuidelijke staten zijn, net als in New York in april, nauwelijks nog intensive-care bedden vrij.

Een waslijst van fouten

Adviseurs en medewerkers van de president, inclusief vice-president Mike Pence, kijken doorgaans wel uit om de kloof tussen de realiteit van Trump en die van de rest van Amerika te benoemen. Wat ze binnenskamers ook zeggen, en wat voor problemen ze ook proberen op te lossen, in het openbaar putten ze zich juist uit in loftuitingen. Steevast wordt zijn doortastende optreden geroemd, en de grote hoeveelheid tests en beschermingsmiddelen die de afgelopen maanden is ingezet.

Maar Fauci doet daar niet aan mee. Hij vertelt rustig aan de media dat hij sinds begin juni de president niet meer gesproken heeft. Dat staten ten onrechte Trumps advies hebben gevolgd, te snel van het slot te gaan. En dat sommige van die staten nu snel weer een paar stappen terug moeten doen, willen de VS het virus in bedwang krijgen.

Eind vorige week had het Witte Huis er genoeg van. President Trump zei terloops dat Fauci ook veel fouten had gemaakt. The Washington Post vroeg aan de persvoorlichters van de president welke dat dan wel waren. Ze verwachtten misschien een vaag antwoord, of een enkel voorbeeld, maar ze kregen een hele waslijst.

Dat wees op meer dan een uitbarsting van Trump. Het was een georganiseerde campagne tegen Fauci. Die lijst leek bovendien nogal op het soort lijsten dat politici graag over hun concurrenten verspreiden, met uitspraken die uit hun verband zijn gehaald en dan heel pijnlijk lijken.

De president en de dokter.Beeld Reuters

Fauci zei bijvoorbeeld in februari dat de Amerikanen hun gedrag niet hoefden te veranderen vanwege Sars-Cov-2. Maar hij zei er bij – een nuancering die het document van het Witte Huis wegliet – dat dit zou moeten veranderen als het virus niet alleen zou binnenkomen met reizigers, maar zich zou verspreiden binnen de bevolking. “Dat kan je dwingen om veel meer te letten op het doen van dingen die je tegen die verspreiding kunnen beschermen.”

Terwijl het uit de wereld van de geneeskunde en de wetenschap steunbetuigingen voor Fauci regende, leek het Witte Huis dinsdag de aanval nog te intensiveren met een artikel op de opiniepagina’s van de krant USA Today, geschreven door Peter Navarro, adviseur van president Trump op het gebied van buitenlandse handel. Fauci had fout gezeten op alles waarmee Navarro zich had beziggehouden, schreef hij. Wilde Trump vliegtuigen uit China tegenhouden? Fauci was tegen. Moesten de Amerikanen mondkapjes gaan dragen? Fauci vond aanvankelijk van niet. Kwamen er gunstige onderzoeksresultaten over Trumps favoriete anti-covidmedicijn, hydroxychloroquine? Fauci geloofde het niet.

Politisering van data 

De positie van Fauci, al sinds 1984 hoofd van het Nationaal instituut voor allergieën en infectieziekten, leek te wankelen. Maar in tegenstelling tot zo veel andere ambtenaren die in ongenade dreigden te vallen, bond hij niet in en kwam hij niet met plichtmatige lof voor de president. In een pittig interview met The Atlantic noemde hij de aanvallen op hem een blunder. “Ik denk dat als je gaat zitten en praat met de mensen die betrokken waren bij die lijst, dat ze werkelijk ervan geschrokken zijn wat voor een grote fout dat was. Want het plaatst hen alleen maar in een kwaad daglicht.”

Fauci riep de regering op te stoppen met ‘die onzin’. “We moeten uitvinden: hoe kunnen we dit beheersen. Hoe voorkomen we dat we volgende maand een ander voorbeeld hebben van wat nu Californië, Texas, Florida en Arizona zijn?”

En het Witte Huis blies de aftocht. Volgens Trump en zijn stafchef Mark Meadows had Peter Navarro het artikel op eigen houtje geschreven en naar de krant gestuurd, zonder daarbij de normale procedures te volgen. En Trump liet weten ‘een goede relatie’ te hebben met Fauci.

Beeld Reuters

Daarmee lijkt diens positie voorlopig gered. Maar het betekent niet dat de wetenschap nu weer een hoofdrol speelt in de beraadslagingen over Covid-19 in het Witte Huis. De dag dat Fauci weer in genade werd aangenomen, was ook de dag dat bekend werd dat de Centers for Disease Control (CDC), het federale kenniscentrum op het gebied van epidemieën, niet langer het adres is waar ziekenhuizen cijfers heen moeten sturen over het aantal covidpatiënten en het aantal beschikbare bedden. Voortaan gaan die gegevens naar het ministerie van volksgezondheid.

Volgens het Witte Huis is dat omdat de CDC de gegevens niet snel genoeg verwerkte. Maar een ander gevolg is dat nu niet meer alle gegevens die ziekenhuizen inleveren openbaar zijn. De CDC publiceerde alles; wat het ministerie zal vrijgeven, is nog afwachten.

De voorzitter van de Amerikaanse Vereniging van onderzoekers van infectieziekten, Thomas File, zei in een verklaring dat de nieuwe regels ervoor zullen zorgen dat de kwaliteit en beschikbaarheid van gegevens afnemen, en dat ze meer werk betekenen voor de toch al overbelaste ziekenhuizen.

En epidemioloog Saskia Popescu van de universiteit van Arizona noemde het ‘moeilijk om dit niet te zien als een inmenging of een terechtwijzing van de CDC’. “Met alle zorgen over de politisering van data die er op dit moment toch al zijn, is dat zorgelijk.”

Lees ook:

Hoe corona de Amerikanen verdeelt

In sommige Amerikaanse steden, New York voorop, slaat het coronavirus hard toe. Op andere plekken, met name aan de westkust, is de situatie gunstiger.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden