Demonstraties

Het geduld van de Chinese leiders met Hongkong raakt op

Een man houdt een vlag omhoog met de tekst ‘Bevrijd Hongkong revolutie van onze tijd’ tijdens een protest in de semi-autonome stad op 31 oktober. Beeld AFP

Na maanden van protest wil China nu de teugels aantrekken in Hongkong. De stad dreigt haar zelfstandige positie kwijt te raken.

De officiële mededeling na afloop van een vierdaags overleg van de top van de Communistische Partij in Peking hangt van clichés aan elkaar. Maar achter de voorspelbare oproepen tot ‘eenheid’ en de waarschuwende woorden over ‘uitdagingen’ die donderdag de deur uitgingen, schuilt toch een heldere boodschap: het moet maar eens afgelopen zijn met de onrust in Hongkong. Dat blijkt uit een toelichting door een hoge Chinese functionaris.

Shen Chunyao, die namens de partij de lijnen uitzet voor Hongkong, zei vrijdag dat de toestand in die stad de afgelopen dagen ‘natuurlijk’ is besproken door de circa 370 leden van het Centraal Comité. Peking zal in Hongkong de ‘nationale veiligheid verdedigen’ en ‘absoluut niets toestaan’ dat het ingaat tegen het principe van ‘een land, twee systemen’. Onder dat motto droeg Groot-Brittannië de voormalige kolonie in 1997 over aan China.

Nu wil Peking volgens Shen het bestuur van Hongkong ‘verbeteren’ en de procedure voor de aanstelling van de hoogste leider van die stad zelfs ‘perfectioneren’. Wat dit verbeteren en perfectioneren precies betekent zei Shen er niet bij. Maar een strenge aanpak valt te verwachten, na de harde taal die de afgelopen weken in Peking was te horen over de protesten. “China wil meer controle uitoefenen over Hongkong en de situatie strakker in de hand houden”, zegt Jean-Pierre Cabestan, hoogleraar politieke wetenschappen in Hongkong, tegen The Washington Post.

 Strengere straffen

De nieuwe, strenge aanpak heeft onder meer te maken met de manier waarop de hoogste bestuurder van Hongkong wordt aangesteld. Volgens de bestaande afspraken is het de bedoeling dat de inwoners van Hongkong in de toekomst meer te zeggen krijgen over de keuze voor hun stadsbestuur. Zo is het afgesproken tussen China en Groot-Brittannië in de zogeheten Basiswet voor Hongkong.

Kenners van die wet en oppositiepolitici in Hongkong vrezen dat China dat streven naar democratisering nu helemaal opzij schuift. Dan blijft het bestuur van de stad tot in lengte der dagen onder controle van Peking.

Daarnaast zet China in op strengere straffen voor ‘verraad, afscheiding, opstand en ondermijning’. In de Basiswet staat al dat Hongkong die zaken met nieuwe wetten moet aanpakken, maar een eerste poging daartoe in 2003 liep uit op protesten. Sindsdien liggen de plannen in de ijskast.

Een nieuw wetsvoorstel zou de protesten in de stad waarschijnlijk verder aanwakkeren. “Dat zou zeer verdelend werken”, zegt hoogleraar Chinese Studies Willy Lam tegen CNN. “Zeker gezien wat er is gebeurd in de afgelopen vier, vijf maanden.”

In juni gingen meer dan een miljoen inwoners van Hongkong de straat op om te demonstreren tegen een wet die uitlevering van verdachten aan China mogelijk moest maken. Die wet is door het stadsbestuur later van tafel gehaald, maar de protesten gaan nog altijd door. De demonstranten eisen meer democratische rechten en een onafhankelijk onderzoek naar politiegeweld tijdens de acties. Voor zaterdag staat opnieuw een grote demonstratie gepland.

Lees ook: De vrije geest van Hongkong staat op het spel

Hongkong is een trotse handelsstad, met een traditie van hard werken, elkaar de ruimte gunnen en zeggen waar het op staat. ‘Iedereen respecteerde elkaar. Nu is alles zo gepolariseerd.

Lees ook: ‘Het is moeilijk om nog vijanden van Xi Jinping te vinden’

Hongkong voelt de hete adem van China’s leider Xi Jinping, de meesterleerling van de Grote Leider Mao. In China probeert Xi alle weerstand weg te vagen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden