Demonstraties

Het geduld raakt op in Soedan, de sit-ins zijn terug

Een demonstrante bij de sit-in Nertiti in Soedan eist dat dat de lokale autoriteiten worden ontslagen, wapens van de milities worden ingenomen en de bevolking, hun vee en landbouwgronden worden beschermd.   Beeld  AFP
Een demonstrante bij de sit-in Nertiti in Soedan eist dat dat de lokale autoriteiten worden ontslagen, wapens van de milities worden ingenomen en de bevolking, hun vee en landbouwgronden worden beschermd.Beeld AFP

Weer zijn er in Soedan sit-ins. Demonstranten eisen snellere democratische en economische hervormingen.

De sit-ins zijn terug in Soedan. Demonstranten eisen dat er vaart wordt gemaakt door de tien maanden oude overgangsregering van burgers en militairen met hervormingen in het land. Hun geduld raakt op.

Vorig jaar brachten maandenlange protesten en sit-ins dictator Omar al-Bashir van Soedan na dertig jaar ten val. Ook de militaire junta die hem opvolgde zag zich gedwongen een alliantie aan te gaan met de Beweging voor Vrijheid en Democratie (FCC). Samen vormden ze begin september 2019 een overgangsregering, bestaande uit burgers en militairen, die democratische veranderingen ingang moet zetten om in 2022 eerlijke vrije parlementsverkiezingen te houden.

Nu tien maanden later zijn er zeker op elf plaatsen al dagenlang sit-ins verspreid over Soedan. Geprotesteerd wordt er in de hoofdstad Khartoem, in verschillende steden in het zuidelijk gelegen Darfur, in de grootste havenstad Port of Sudan aan de Rode Zee en 50 kilometer zuidwestelijk in Skinkat, in Kassala aan de grens met Eritrea en in het noorden van het land door de Amri bevolking. In Fata Borno in Noord Darfur ruimden veiligheidstroepen begin vorige week een sit-in op en daarbij vielen tien doden en zeventien gewonden.

114 procent inflatie

De eisen bij de sit-ins gaan over veiligheid, omdat bestuurders, topambtenaren en gouverneurs uit het tijdperk Bashir nog steeds niet zijn vervangen. Zij terroriseren de lokale bevolking en zijn veelal corrupt. Demonstranten eisen een betere bescherming tegen veiligheidstroepen van het leger, de Rapid Support Force, politie, veiligheidsdiensten en milities. Ook betere leefomstandigheden en bescherming van oogsten van boeren staan op de agenda. Het stelen van de opbrengsten van het land door gewapende groepen, meestal militairen, is een groot probleem.

Economisch gaat het slecht met Soedan. In mei stond de inflatie op jaarbasis op 114 procent, hoger dan in de tijd van Bashir. Deels komt dat door de coronapandemie waardoor het land op slot zit en de economie gevoelige klappen krijgt.

De val van Bashir werd ingeluid door een verdriedubbeling van de broodprijs in december 2018. Maar brood blijft duur en er staan ook nu lange rijen voor bakkerswinkels. Ook meel, dat vaak met schaarse Amerikaanse dollars moet worden geïmporteerd, is duur, net als veel andere voedselproducten. Een kwart van de bevolking van Soedan heeft nauwelijks of niet genoeg te eten.

Zweepslagen afgeschaft

Het is allemaal de erfenis van dertig jaar dictatuur onder Al-Bashir. De nieuwe overgangsregering onder leiding van de technocraat premier Abdalla Hamdok kan niet toveren. Hij wist van veertig landen voor 1,8 miljard dollar aan donaties te krijgen om de ergste nood te lenigen. Het was veel minder dan de 8 miljard die Soedan nodig heeft. 

Van het geld gaat de komende tijd 80 procent naar de bevolking. Gezinshoofden krijgen een maandelijkse toelage van circa 2500 Soedanese pond (21 dollar), gezien de gierende inflatie bij lange na niet genoeg om monden genoeg te voeden.

Toch heeft Hamdok een aantal stappen genomen die intern maar ook bij de internationale gemeenschap goed vallen. Zo verbood zijn regering genitale mutilatie, de besnijdenis van vrouwen en meisjes, een wijdverbreide praktijk in het tot nu zwaar op islamitische wetgeving gestoelde land.

Zweepslagen en de doodstraf voor seks tussen homo’s zijn afgeschaft. En er is een verbod gekomen op takfir, waarbij een moslim aangeklaagd wordt voor afvalligheid van de islam. Dat kan tot de doodstraf leiden.

Tussen drie vuren in

De maatregelen zijn bijzonder slecht gevallen bij de conservatieve islamitische elite van het land. Imams riepen via Twitter de legertop op om “de wet van God te verdedigen tegen deze obscene regering.” Demonstraties van conservatieve Islamitische organisaties op vrijdag zijn verboden, maar vonden wel hier en daar plaats. 

Het afschaffen van tal van discriminerende wettelijke bepalingen, zoals het verbod op het dragen van broeken door vrouwen, was het minst ingewikkeld voor de overgangsregering. Maar het afrekenen met de conservatieve krachten, die nog op veel hoge posities in het land zitten is een stuk lastiger. Hamdok ontsloeg wel zes ministers uit zijn overgangsregering als reactie op de protesten. Het zestal was te laks met het doorvoeren van hervormingen.

Maar nog steeds moet hij in zijn regering samenwerken met militairen en de presidentiële raad van toezicht wordt gedomineerd door de legertop. Voor de burgerministers in het kabinet is het vaak op eieren lopen. Ze zitten niet tussen twee, maar drie vuren in: de islamitische conservatieven uit het Bashir tijdperk, de legerleiding met een eigen agenda en een groot deel van de bevolking die snellere hervormingen eist. Nu weer met sit-ins. 

Lees ook: 

Onderzoek naar het bloedbad van Khartoem nog steeds niet af, en dat komt iemand wel goed uit.

In de Soedanese hoofdstad Khartoem werden een jaar geleden 127 vreedzame demonstranten doodgeschoten. Het bleek een keerpunt, maar het is de vraag of de vrijheden van nu duurzaam blijken.

Nieuwe wet verbiedt vrouwenbesnijdenis in Soedan.

Soedanese vrouwenorganisaties hebben verheugd gereageerd op het verbod op vrouwenbesnijdenis. ‘Maar de wet moet wel worden uitgevoerd.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden