Celstraffen

Het Cubaanse regime maakt korte metten met demonstranten: ‘Als we doorgaan met protesteren, worden we zelf gearresteerd’

Yaquelin Cruz laat een foto zien van haar zoon Dariel Cruz, die werd gearresteerd tijdens de protesten in juli vorig jaar.  Beeld AP
Yaquelin Cruz laat een foto zien van haar zoon Dariel Cruz, die werd gearresteerd tijdens de protesten in juli vorig jaar.Beeld AP

In Cuba begint de massaberechting van tieners en twintigers die in juli demonstreerden voor meer democratie. Velen van hen hangen draconische celstraffen boven het hoofd. Ook minderjarigen gaan mogelijk jaren achter de tralies.

Edwin Koopman

“Eerst werd ze aangevallen door aanhangers van de regering. Toen kwam de politie”, vertelt Kenya González via de telefoon. Haar zus Lázara demonstreerde afgelopen zomer in Cuba voor vrijheid. Omstanders filmden hoe een agent haar op de grond smeet en haar keel dichtkneep. “Ze kon vijf dagen niet drinken.”

De 28-jarige Lázara is een van de duizenden Cubanen, vooral jongeren, die op 11 juli spontaan de straat op gingen tegen de regering van Miguel Díaz-Canel. Wat begon als een lokaal opstootje tegen stroomuitval en voor meer coronavaccins groeide uit tot een landelijke en voor Cuba ongekend grote demonstratie voor meer vrijheid.

De dagen erna pakte de politie op basis van camerabeelden en video’s op sociale media duizenden mensen op. En nu, een half jaar later, zijn de rechtszaken begonnen tegen honderden demonstranten die soms met twintig of meer tegelijk voor de rechter komen. De aanklacht is geweldpleging, vernieling, sabotage of opruiing – de meest gevreesde waarop dertig jaar celstraf staat. Wie jonger is dan zestien krijgt speciale gedragscorrectie.

Stenen gegooid

Een van de verdachten van opruiing is Yosvany García uit de oostelijke stad Holguín. Hij zit nu een half jaar in voorarrest en is al weken in hongerstaking. “Ze hadden geen bewijs, geen getuigen, niks”, zegt zijn vrouw Maylín Sánchez telefonisch. “Hij demonstreerde voor verandering en vrijheid.” Hij heeft stenen gegooid, erkent ze, maar daarop staat zelfs in Cuba geen dertig jaar.

Op een arrestantenlijst die circuleert onder activisten staan ook ruim vijftig minderjarigen. Vijftien van hen wachten hun vonnis af in de cel. Tientallen minderjarigen hangt vele jaren gevangenis boven het hoofd, zoals de zeventienjarige Samuel Torres uit Holguín. “Zijn ouders zijn overleden, hij woont alleen met zijn veertienjarige zusje”, zegt een bekende van hem via WhatsApp, die vorige week een video van Torres op Twitter zette. Te zien is een verlegen, mager jochie dat vertelt hoe de politie hem op 11 juli in een wurggreep nam en arresteerde. De aanklager eist achttien jaar cel.

Het Cubaanse Openbaar Ministerie hult zich meestal in stilzwijgen, maar kwam vorige week opmerkelijk genoeg met een verklaring tegen de ‘manipulaties en meningen die pretenderen Cuba te beschuldigen van schendingen van mensenrechten’. Justitie noemt 117 zaken tegen 790 verdachten en bevestigt veel cijfers van de activisten. ‘Het recht op verdediging is gegarandeerd, de advocaten hebben bewijsmateriaal aangeleverd en hadden toegang tot de actes’, meldt het document. En: ‘De strafeisen door het OM zijn conform de ernst van de feiten, de mate van deelname en de schade aangericht aan de samenleving’.

Politie met stangen en honkbalknuppels

Er waren op 11 juli plunderingen, vernielingen en er gingen auto’s op de kop. “Maar het geweld kwam eerst van politie in burger met stangen en honkbalknuppels. Er is een manifestant doodgeschoten”, zegt Javier Larondo van de Spaanse organisatie Cuban Prisoners Defenders. “Als demonstranten geweld pleegden dan was het uit zelfverdediging.”

Volgens jurist Eloy Viera van digitaal nieuwsplatform El Toque is van eerlijke rechtsgang geen sprake. “Rechters laten zich bij het nemen van beslissingen beïnvloeden door de politiek, en er is een probleem met het recht op verdediging. Sommige verdachten zijn wel drie maanden op onbekende plekken vastgehouden, zonder een advocaat te zien”, vertelt Viera. “Verdachten mogen getuigen oproepen maar die durven niet, omdat die daarmee bekennen dat ze zelf ook bij de demonstratie waren.”

Eenmaal in de rechtszaal mogen verdachten hun advocaat en één familielid meenemen. Journalisten zijn niet welkom. “Officieel wegens corona”, zegt Viera, “maar de echte reden is politiek; ze willen niet dat er iets naar buiten komt.” Familieleden zijn de enige getuigen. De meest onverschrokken onder hen zijn te zien op Facebook en Twitter; wanhopige moeders en echtgenoten die smeken om gerechtigheid en aandacht. Wie te hard roept krijgt zelf een probleem.

“Wij mochten aan het eind de rechtszaal niet meer in”, vertelt Roxana García via WhatsApp vanuit de provinciestad Santa Clara. Haar broer Andy (24) zit ook al zes maanden vast en hoorde in januari zeven jaar tegen zich eisen voor ‘het verstoren van de openbare orde en het plegen van aanslagen’. Nadat Roxana alles op Facebook zette werden ze tegengehouden bij de rechtbank. “Ze pakten onze telefoons af, we kregen allemaal een boete van 3000 peso’s (een maandsalaris, red.) en ze dreigden: als we doorgaan met protesteren zullen we zelf worden gearresteerd.”

Van een groot aantal verdachten wordt de uitspraak verwacht op 11 februari.

Lees ook:
Blazen de Cubanen stoom af, of is dit het begin van een volksopstand?

Honderden Cubanen gaan in een ongekend protest de straat op. Krijgt het regime de geest weer in de fles?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden