Brexit

Het Brits parlement heeft gewonnen, maar moet nu behoedzaam opereren

Lagerhuis-voorzitter John Bercow spreekt buiten het parlement, na de uitspraak van het Hooggerechtshof. Beeld EPA

Waar moet een voorzitter van een geschorst parlement zijn leden bijeenroepen? Vanuit de voorzittersstoel kan het niet. 

Lagerhuis-voorzitter John Bercow had dinsdag maar één keus: hij ging op het vierkantje gras vóór Westminster staan, om daar tegen camera’s te zeggen dat hij de zeshonderdnegenenveertig andere parlemetariërs per direct terugroept naar Londen. Woensdag om half twaalf zullen de debatten weer beginnen.

Hij leek in zijn nopjes, Bercow, met een vers geverfde coupe en een schone kenmerkende bonte bolletjesstropdas. De uitspraak van de Hoge Raad van dinsdag  is dan ook een overwinning voor het parlement: een bewijs dat het niet zonder meer buiten spel gezet kan worden. Het is nogal ongebruikelijk in het Verenigd Koninkrijk dat de rechter ingrijpt in parlementaire processen, dus een unanieme uitspraak van 11 rechters betekent nogal iets.

De Britse Hoge Raad oordeelde dinsdag dat de vijf weken durende schorsing onwettig was, omdat ‘het gevolg ervan was dat het parlement zijn grondwettelijke taken niet kon uitvoeren zonder dat daar redelijke rechtvaardiging voor bestond’.

Bercow zei dat iedereen van hem opnieuw de kans krijgt om verzoeken voor spoeddebatten in te dienen, een mogelijkheid die hij ook meteen na het zomerreces toestond. Een meerderheid maakte er toen gebruik van door een wet aan te nemen die moet voorkomen dat het Verenigd Koninkrijk op 31 oktober zonder akkoord met Europa de EU verlaat.

Volkswil

Of Bercow op dit moment ook een dergelijke mogelijkheid beoogt is niet bekend, maar zeker is dat hij het Lagerhuis alle ruimte wil geven om zijn eigen agenda te bepalen. In de loop van het splijtende brexit-proces is juist het parlement het meest op voet van oorlog gekomen met de regering-Johnson. De laatste heeft herhaaldelijk gezegd dat hij vindt dat het Lagerhuis hem in de weg zit bij het uitvoeren van de volkswil. Ook dinsdag suggereerde Johnson dat, zeggend dat zijn pogingen om een Brits uittreden uit de EU voor elkaar te boksen ‘niet makkelijker worden als er dit soort dingen in het parlement of in de rechtbanken zijn’.

“Hij minacht het parlement”, oordeelde Labourleider Jeremy Corbyn. “We moeten van de premier eisen dat hij de wet eerbiedigt en dat hij de wet die het parlement heeft aangenomen zal uitvoeren.” Die wet, die een brexit zonder deal moet voorkomen, is al wel aangenomen, maar nog niet van kracht. Dat betekent dat het parlement uiterst behoedzaam moet opereren.

Dwingen

“We moeten voorkomen dat deze mensen de chaos misbruiken die ze zelf hebben veroorzaakt”, zei Corbyn. Nog belangrijker dan het aftreden van Johnson blijft voor hem het voorkomen van een no-dealbrexit, een standpunt waarin voorlopig de meerderheid van het parlement verenigd is. Het is daarom de vraag welke ruimte het Lagerhuis heeft om Johnson op de knieën te dwingen. Uiteindelijk is hij degene die bepaalt wanneer hij een nieuwe wet naar de koningin stuurt om te ondertekenen. 

De oppositie kan Johnson ook nog dwingen om af te treden, maar nog altijd is niet iedereen bereid om een motie van wantrouwen te steunen. Het gevolg zou zijn dat de oppositie een interim-regering moet vormen en de Liberaal Democraten weigeren vooralsnog een interim-kabinet onder leiding van Jeremy Corbyn te steunen. Labour wil echter alleen zo’n motie indienen als Corbyn interim-premier wordt. Die onderlinge strijd is voorlopig niet beëindigd. 

De situatie laat het Verenigd Koninkrijk nog altijd in onzekerheid over de nabije toekomst. Op 17 oktober komt de EU bijeen om het Britse uittreden uit de EU te bespreken. Ook al wil het Britse Lagerhuis niet dat dat zonder meer gebeurt, ze hebben nog altijd niet de ultieme mogelijkheid gevonden om het te voorkomen.

Lees ook:

Brits parlement per direct weer aan het werk. Durft het Boris Johnson weg te sturen?

Boris Johnson heeft in strijd met de Britse wet gehandeld door het parlement naar huis te sturen. Dat heeft het Britse Hooggerechtshof in Londen zojuist besloten. De zogeheten ‘prorogation’ is ‘null, void and of no effect’ verklaard.

Gina Miller, de vrouw die Boris Johnson op de knieën dwong

Gina Miller stapte naar de hoogste Britse rechter nadat premier Boris Johnson het parlement opschortte. Onrechtmatig, meende de activiste. Het hooggerechtshof in Londen gaf haar gelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden