Vredesoverleg

Het Afghaanse vredesoverleg stagneert, dus komen de VS maar met een eigen plan

De Afghaanse president Ashraf Ghani inspecteerde afgelopen zaterdag een erewacht in de hoofdstad Kabul. Beeld AP
De Afghaanse president Ashraf Ghani inspecteerde afgelopen zaterdag een erewacht in de hoofdstad Kabul.Beeld AP

De Afghaanse regering reageert kritisch op een Amerikaans vredesplan. ‘We zullen nooit een opgelegde vrede accepteren.’

Gefrustreerd over het stagneren van het al maanden lopende Afghaanse vredesoverleg heeft de Amerikaanse regering een eigen conceptvredesakkoord gepresenteerd aan de ruziënde partijen. Washington nodigt de Afghaanse machthebbers en de Taliban uit om in de komende weken naar Turkije te komen om over dit voorstel te praten.

Het concept omvat onder meer afspraken over een staakt-het-vuren, een interimregering waaraan ook de Taliban zouden moeten deelnemen, het schrijven van een nieuwe grondwet, een waarheids- en verzoeningscommissie en verkiezingen. In een brief verzekert de Amerikaanse buitenlandminister Antony Blinken dat de Afghanen zelf tot een deal moeten komen: “We willen geen voorwaarden dicteren aan de partijen”.

In een reactie hebben de Taliban laten weten dat zij het voorstel ‘bestuderen’. De strijders weigeren tot nu toe een staakt-het-vuren, omdat zij hun belangrijkste machtsmiddel – geweld – niet zomaar willen opgeven. Zij moeten ook niks hebben van verkiezingen, die zij zien als een ‘onislamitische’ westerse uitvinding.

Mordicus tegen

De Afghaanse president Ashraf Ghani op zijn beurt is mordicus tegen een overgangsregering met de Taliban. Volgens eerste vicepresident Amrullah Saleh kunnen de Amerikanen wel besluiten nemen over hun eigen troepen, maar niet over de Afghaanse politiek. “We zullen nooit een opgelegde vrede accepteren”, zei Saleh tegen het lokale tv-station Tolo News.

De al ruim negentien jaar durende militaire interventie in Afghanistan, inmiddels de langste in de geschiedenis van de VS, is een van de lastigste buitenlanddossiers voor de Amerikaanse president Joe Biden. Zijn voorganger Donald Trump sloot ruim een jaar geleden een akkoord met de Taliban. Kern daarvan is dat de Taliban hebben beloofd dat Afghanistan geen uitvalsbasis meer zal zijn voor terreurgroepen als Al-Qaida, dat ze buitenlandse troepen niet meer aanvallen, en dat ze vredesoverleg voeren met de huidige machthebbers. In ruil daarvoor zegde Trump toe dat de VS voor 1 mei al hun troepen terugtrekken.

Streep onder ‘America First’-beleid

Het haperende Afghaanse vredesproces is een van de eerste grote tests voor het nieuwe Amerikaanse buitenlandbeleid. President Biden zet een streep onder Trumps isolationistische ‘America First’-beleid. Maar hij wil niet dat de VS zich weer gaan opwerpen als ‘politieman van de wereld’, met allerlei ingrepen om regimes te veranderen in bijvoorbeeld Afrika, Azië en Zuid-Amerika. Dat zei buitenlandminister Blinken vorige week in zijn eerste grote toespraak.

“We gaan de dingen anders aanpakken”, aldus Blinken. “We gaan geen democratie bevorderen met kostbare militaire interventies, of pogingen om autocratische regimes omver te werpen. We hebben die tactieken in het verleden geprobeerd. Hoe goed bedoeld ook, ze werkten niet.” Hoe dit beleidsvoornemen in de praktijk precies gaat uitpakken, bijvoorbeeld in Afghanistan, zal de komende tijd moeten blijken.

Potentiële blamage

Bidens regering zegt die deal van Trump, en de naleving ervan, momenteel te evalueren. Er zijn nog zo’n 2500 Amerikaanse militairen in Afghanistan, een fractie van de 100.000 die er ooit onder president Barack Obama waren. Veel Amerikanen willen allang een einde aan de interventie, die zo’n 2300 Amerikaanse levens en bijna 1000 miljard dollar heeft gekost. Maar als de Taliban kort na een Amerikaanse aftocht de Afghaanse troepen onder de voet zouden lopen en Kaboel zouden heroveren, zou dat in de VS als een blamage worden ervaren.

Blinken dringt in zijn tamelijk ongezouten brief aan Ghani aan op ‘urgent leiderschap’ van de Afghaanse president. Hij wijst erop dat de lente nadert, waarin de Taliban doorgaans in het offensief gaan, en dat een volledige terugtrekking van alle 9000 Navo-militairen voor 1 mei nog steeds als optie op tafel ligt. Ondanks voortgezette financiële steun aan de Afghaanse krijgsmacht zouden de Taliban na zo’n buitenlandse aftocht weleens snel terreinwinst kunnen boeken. Blinken: “Ik maak dit duidelijk zodat u mijn urgente toon begrijpt”.

Lees ook:

President Trump haalt tegen de zin van bijna iedereen toch troepen terug uit Afghanistan en Irak

Op de valreep heeft president Donald Trump besloten tot terugtrekking van grote aantallen militairen uit het buitenland. Het maakt de baan van zijn opvolger vanaf eind januari een stuk lastiger.

Naderende exit Trump vergroot onzekerheid over Afghaans vredesoverleg

De Taliban hebben Biden opgeroepen om zich te houden aan de deal die zij sloten met Trump. Maar de Afghaanse regering hoopt juist dat Biden zich harder zal opstellen tegen de moslimstrijders.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden