Interview Guy Verhofstadt

Guy Verhofstadt: ‘Niet alleen het Lagerhuis, ook het Europees Parlement zal zijn tijd nemen’

Europarlementariër Guy Verhofstadt neemt afscheid van voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie, die dinsdag zijn laatste toespraak hield in het Europees Parlement in Straatsburg. Beeld Reuters

Guy Verhofstadt, de brexit-coördinator in het Europees Parlement, legt uit wat Straatsburg nog wil bereiken in gesprekken met het Verenigd Koninkrijk.

Met alle aandacht voor het spektakel en de verwarring in het Britse Lagerhuis zou je bijna vergeten dat er nog een ander parlement is dat de brexit-overeenkomst moet goedkeuren: het Europese.

Dat was de afgelopen week bijeen in Straatsburg, maar kon wat brexit betreft geen vin verroeren. Het is geheel afhankelijk van de gang van zaken in Londen. Gisteren stuurde parlementsvoorzitter David Sassoli wel een brief aan voorzitter Donald Tusk van de Europese Raad, die (zo is de verwachting) vandaag bekendmaakt hoe het nieuwe brexit-uitstel eruit zal zien.

De beoogde goedkeuring door het Europees Parlement is ‘geen formaliteit’, zo waarschuwt Sassoli namens alle fractievoorzitters in zijn brief. “Deze procedure moet worden voorafgegaan door een grondige en uitputtende controle van de tekst. Met dit uitstel kan het parlement naar behoren zijn rol vervullen.”

Dat is ook de opvatting van Guy Verhofstadt, sinds 2016 de brexit-coördinator van het parlement. Hij is voor dat instituut het aanspreekpunt voor de andere hoofdrolspelers in dit proces, zoals Tusk en EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier.

Klopt het beeld van een machteloos Europees Parlement, vooral in deze fase? “Nee, wij zijn niet machteloos”, zegt Verhofstadt in een telefonisch interview vanaf de luchthaven van Stuttgart. “Sinds maandag heeft de Europese Raad ons formeel belast met het napluizen van het nieuwe akkoord. Barnier is ons tekst en uitleg komen geven. Maar het is wel waar dat ons echte werk pas begint als de ratificatie in het Verenigd Koninkrijk een feit is. Wat we intussen doen, is van die komende verlenging gebruik maken om van de Britten nog wat garanties te krijgen rond de burgerrechten. Daar blijken toch nog wat problemen te zijn.”

Maar de afspraken over de burgerrechten zijn toch niet veranderd vergeleken met de vorige overeenkomst?

“Het gaat om de toepassing van die afspraken. Wij zijn met de Britten overeengekomen de rechten van de EU-burgers te laten beschermen door een onafhankelijke toezichtautoriteit. Pas nu merken we hoe die eruit gaat zien. Onze analyse, en die wordt gedeeld door het Lagerhuis, is dat die instantie helemaal niet onafhankelijk is. Die hangt volledig onder het Home Office (het Britse ministerie van binnenlandse zaken, red.).

“Als je tien keer in een tekst schrijft dat iets onafhankelijk is, wil dat niet zeggen dat het dan automatisch onafhankelijk wordt, hè? Dat vereist een aantal waarborgen. Wat wij absoluut niet willen, is dat een EU-burger het land wordt uitgezet als die vergeten of niet in staat is om bepaalde documenten te overleggen, zoals minister Priti Patel onlangs aankondigde. Wij maken gebruik van die extra weken uitstel om die waarborgen te krijgen. We zullen daarover ook contact hebben met het Lagerhuis.”

Sassoli’s mededeling aan Tusk dat goedkeuring ‘geen formaliteit’ is, klinkt bijna als dreigement. Alsof hij wil zeggen: ‘Als het Lagerhuis akkoord is, wil dat nog niet zeggen dat wij dat ook zijn’.

“Nee, dit gaat puur om die burgerrechten. Het is ook normaal toch, dat de voorzitter van een parlement zegt: wij gaan dit niet zomaar binnen 24 uur afstempelen. Sommigen hadden het idee dat het Europees Parlement die nieuwe deal onmiddellijk zou goedkeuren, nog voordat het Lagerhuis dat zou doen. No way, hè?”

Maar in het hypothetische geval dat het Lagerhuis deze week wél had ingestemd, dan zou het Europees Parlement dat toch ook razendsnel hebben gedaan, om de deadline van 31 oktober te halen?

“Dat had gekund. Maar ik had eerder het gevoel dat een meerderheid in het parlement zei: nee, we gaan het in november doen, we gaan onze tijd nemen. Voor de duidelijkheid: het gaat ons niet om de inhoud van de overeenkomst, maar om de toepassing ervan. Zelfs nadat onze goedkeuring gegeven is, zullen we in de toekomst die garanties blijven eisen.”

Aan de eventuele stemming in het Europees Parlement zullen ook de 28 leden van Nigel Farage’s Brexit Party meedoen. Je zou zeggen dat zij vóór moeten stemmen als ze hun brexit willen.

(lacht). “Ik heb al gehoord dat ze het omgekeerde van plan zijn. Ik heb immers het vermoeden dat de Brexit Party helemaal geen brexit wil, anders hebben ze geen thema meer.”

Gaat de brexit er ooit komen?

“Dat hangt af van wat er in het Verenigd Koninkrijk gebeurt. Ik kan die vraag niet beantwoorden. Het antwoord ligt in Westminster, niet in Brussel.”

De brexitman van Straatsburg

Guy Verhofstadt (Dendermonde, 1953) is oud-premier van België (1999-2008) en de voormalige voorzitter (2009-2019) van de liberale fractie in het Europees Parlement.

In september 2016 werd hij benoemd tot brexit-coördinator van dat parlement. Dat onderhandelde formeel niet mee over de brexit-overeenkomst tussen Londen en Brussel. Aan het einde van de rit moet ‘Straatsburg’ wel instemmen met de afspraken. Er is wel een wezenlijk verschil met het Britse Lagerhuis. Dat kan nu nog kleine wijzigingen in de overeenkomst aanbrengen, die vervolgens uiteraard ook nog de goedkeuring moeten wegdragen van de EU-27.

Als de deal eenmaal door het Britse parlement is en de handtekening van koningin Elizabeth eronder staat, wordt die naar het Europees Parlement gestuurd. Dat kan niets meer aan de tekst veranderen en zal, met een eenvoudige meerderheid van de helft plus één, ja of nee moeten zeggen.

Lees ook: 
Forse nederlaag voor Johnson: brexit op 31 oktober uitgesloten

Premier Johnson speelde hoog spel, maar verloor. Het parlement stemde in met zijn plan, maar niet met zijn tempo

Guy Verhofstadt zoekt paardemiddel voor doodziek Europa

Ex-premier van België en Europarlementariër Guy Verhofstadt blijft onvermoeibaar strijden voor diepgaande integratie in Europa. Met zijn boek ‘De ziekte van Europa’ (2015) roeit hij verder tegen de politieke stroom in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden