Megaschikking

Grootste farmaceutische schikking ooit laat de miljarden van de eigenaars van Purdue Pharma ongemoeid

Beeld REUTERS

Justitie in de VS treft een megaschikking met het farmaceutische bedrijf dat de opiatencrisis aanwakkerde. Critici vinden dat de eigenaren veel te makkelijk wegkomen.

Het is met afstand de grootste schikking die Justitie in de VS ooit met een farmaceutisch bedrijf trof. Purdue Pharma wakkerde dan ook de grootste drugscrisis uit de Amerikaanse geschiedenis aan, onder andere door artsen commissie te geven om verslavende pijnstillers voor te schrijven. Dat geeft het bedrijf onder de voorwaarden van de schikking nu ook zelf toe. Het stemde toe in het betalen van een megaboete van 8,3 miljard dollar.

Maar de hoogte van het bedrag vestigt gelijk de aandacht op een probleem: het is de vraag of het ooit wordt bijgeschreven op de rekening van Justitie. Want de farmaceut vroeg vorig jaar al faillissementsbescherming aan, en wil een doorstart maken als een soort maatschappelijk bedrijf zonder winstoogmerk. Weliswaar verdiende Purdue in de afgelopen kwart eeuw naar schatting zo'n 30 miljard dollar aan de verkoop van verslavende pijnstillers, maar dat geld zit niet meer in het bedrijf. 

De familie Sackler, die de eigenaren zijn van Purdue, sluisde het afgelopen decennium ten minste tien miljard aan tegoeden weg uit het bedrijf naar privérekeningen. In de schikking die nu getroffen is, hoeft de familie slechts 225 miljoen te betalen. 

Onacceptabel, vinden veel nabestaanden. Ook veel andere overheden waren kritisch. Want de zaak van het Amerikaanse ministerie van justitie tegen Purdue Pharma is slechts één van de meer dan 2500 zaken in een onoverzichtelijke kluwen rechtszaken die allerlei lagere overheden tegen Purdue Pharma en andere farmaceuten hebben aangespannen. Deze schikking betekent dus waarschijnlijk nog niet het einde van het juridische slagveld waar niemand meer precies overzicht over heeft

Niet ver genoeg

Een deel van de eisers, vooral zij die namens Democratische overheden optreden, vinden de overeenkomst niet ver genoeg gaan. “De deal van vandaag houdt geen rekening met de honderdduizenden doden en miljoenen verslavingen die veroorzaakt zijn door Purdue Pharma en de familie Sackler”, zo schreef bijvoorbeeld de openbaar aanklager van de staat New York. “Hij laat miljardairs hun miljarden houden, zonder dat in ogenschouw wordt genomen hoeveel ze hieraan hebben verdiend.”

Purdue Pharma introduceerde in 1996 de pijnstiller Oxycontin, een opiaat. Het medicijn heeft legitieme medische doeleinden, maar werd, onder andere door misleidende marketing van Purdue, al snel veel te veel voorgeschreven, met een golf aan verslavingen tot gevolg. Purdue bracht het middel agressief aan de man op medische congressen en in reclamespotjes, beweerde daarbij ten onrechte dat het niet verslavend zou zijn, en betaalde artsen commissie. De leden van de familie Sackler maakten ondertussen naam als filantropen, door met de winst allerlei culturele en educatieve initiatieven te financieren. In 2007 schikte het bedrijf al eens een rechtszaak, maar ging daarna door met de misleidende marketing.

Veel Amerikanen, die het pijnstillende paardenmiddel na relatief simpele operaties voorgeschreven kregen, hadden daarna moeite om van hun verslaving af te komen. In het kielzog van die om zich heen grijpende medicijnverslaving breidden Mexicaanse heroïnebendes daarom deze eeuw hun werkterrein geleidelijk uit over het gehele Amerikaanse platteland. Sinds circa 2013 spoelt een derde golf van opiaten over de VS: fentanyl. Dat is een uiterst krachtig synthetisch middel, dat ook in kleine doses al dodelijk kan zijn, en vaak online besteld kan worden uit het buitenland.

De verslavingsepidemie is nog lang niet bedwongen. In 2019 stierven volgens het CDC, het Amerikaanse RIVM, 50.000 Amerikanen aan een overdosis heroïne, fentanyl of op opiaten gebaseerde medicijnen. Dat zijn gemiddeld 137 doden per dag. Het totaal aantal overdosisdoden van opiaten komt daarmee op een half miljoen sinds 1999.

Lees ook:

De spirituele oorlog tegen pillenverslaving op het Amerikaanse platteland

Opiaten veroorzaken de dodelijkste drugscrisis in de geschiedenis van de Verenigde Staten. Het drama speelt zich bijna onzichtbaar af, in stadjes op het platteland, die nooit te maken hadden met verslaving. Trouw ging kijken in Claremore, Oklahoma: 18.000 inwoners, drie afkickklinieken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden