Politiechef Jannine van den Berg tijdens de persconferentie over de grootste internationale actie van politie en justitie tot nu toe tegen de georganiseerde criminaliteit.

Criminaliteit

Grootschalige internationale actie tegen georganiseerde misdaad leidt tot 49 arrestaties in Nederland

Politiechef Jannine van den Berg tijdens de persconferentie over de grootste internationale actie van politie en justitie tot nu toe tegen de georganiseerde criminaliteit.Beeld ANP

Het is de politie in zestien landen gelukt om ‘live’ mee te lezen met berichten die criminelen elkaar stuurden. Daardoor zijn er talloze drugstransporten onderschept en overvallen en liquidaties voorkomen, maakte Europol dinsdag bekend.

De naam van de internationale politieactie was Trojaans Schild, en dat was niet voor niets een verwijzing naar het Paard van Troje. Net als de Trojanen haalden criminelen wereldwijd de vijand binnen, in dit geval de politie. Dat gebeurde door een app om versleutelde berichten te versturen.

Dan kan de politie niet meelezen, dachten criminele bendes, maar wat zij niet wisten is dat de app, Anom geheten, was ontwikkeld door de Amerikaanse FBI. Undercoveragenten prezen de app aan, die al snel bekend stond als niet kraakbaar. Zo verspreidde de app zich als een virus over de criminele netwerken. Terwijl criminelen in bijvoorbeeld Nederland elkaar berichten stuurden over een drugstransport of op handen zijnde liquidatie, lazen Nederlandse rechercheurs tegelijkertijd mee. Dat gebeurde niet alleen in Nederland, maar ook in bijvoorbeeld de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Australië, Duitsland, Canada en Denemarken.

Klap voor de georganiseerde misdaad

Het was een enorme klap voor de internationale georganiseerde misdaad. Enkele cijfers: de politie onderschepte gedurende 18 maanden 27 miljoen berichten van 300 criminele organisaties in meer dan honderd landen. Wereldwijd zijn honderden arrestaties verricht en zware criminele acties voorkomen. In Nederland zijn 49 arrestaties verricht, 25 drugspanden gesloten en 2,3 miljoen euro in beslag genomen. De komende tijd volgen ongetwijfeld meer aanhoudingen.

Het is het resultaat van innovatief opsporingswerk en goede samenwerking, zei adjunct-directeur van de afdeling strafrechtelijk onderzoek van de FBI, Calvin Shivers. Ook zijn Nederlandse, Zweedse en Australische collega’s spraken tijdens de persconferentie bij Europol in Den Haag over de goede samenwerking. Politiechefs van deze landen gaven een toelichting op de grootschalige actie omdat zij het voortouw namen.

Nederland zit wel vaker in de voorhoede als het om ontcijferen van versleutelde berichten gaat. Zo wisten hackers van de Nederlandse politie samen met Europese collega’s vorig jaar in te breken bij de communicatiedienst Encrochat. Dat leidde tot meer dan duizend arrestaties in Europa. Eerder dit jaar lukte het Nederland en België om de versleutelde berichten te lezen van het platform SkyECC. Criminele organisaties die deze versleutelplatforms verlieten, kozen geregeld voor Anom, de app van de FBI.

Wat de operatie Trojaans Schild anders maakt, is de wereldwijde schaal en de manier van toegang krijgen tot versleutelde berichten. Een hack was ditmaal niet nodig. Anom was immers afkomstig van de FBI.

Naast de arrestaties, de drugstransporten en liquidaties die zijn voorkomen en de honderden miljoenen euro’s die in beslag zijn genomen, is Trojaans Schild om nog een reden een slag voor de georganiseerde misdaad. Doordat de politie anderhalf jaar lang live kon meelezen met de criminelen, is er nu meer inzicht in hoe de georganiseerde misdaad tegenwoordig werkt. Netwerken blijken minder vast te liggen, zijn flexibeler en fluïde, zei Europol-directeur Jean-Philippe Lecouffe daarover tijdens de persconferentie.

Lees ook:

Vrijwel geen van de systemen waarmee agenten en rechercheurs werken, voldoen aan de wet

De computersystemen die agenten gebruiken in hun dagelijkse werk scoren slecht in onderzoeken naar privacy en beveiliging. Bits of Freedom wil dat de Autoriteit Persoonsgegevens ingrijpt.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden