Migratie

Groot-Brittannië begint met overbrengen van asielzoekers naar Rwanda. ‘Catastrofaal precedent’

Gedetineerden in een uitzetcentrum in Londen protesteren tegen de geplande uitzetting naar Rwanda. Beeld Getty Images
Gedetineerden in een uitzetcentrum in Londen protesteren tegen de geplande uitzetting naar Rwanda.Beeld Getty Images

Dinsdag moet in Rwanda het eerste vliegtuig aankomen met migranten uit het Verenigd Koninkrijk. VN-vluchtelingenchef Filippo Grandi spreekt van een ‘catastrofaal precedent’.

Arjen van der Ziel

De Britse regering begint dinsdag met haar omstreden initiatief om asielzoekers over te brengen naar Rwanda, waar ze vervolgens asiel kunnen aanvragen. Als alles volgens plan gaat, zal het eerste vliegtuig met rond de tien migranten dinsdag van Groot-Brittannië naar het Afrikaanse land vliegen.

In april kondigde het Verenigd Koninkrijk een controversieel akkoord aan met Rwanda over de asielzoekers. De Britten betalen de Rwandezen op voorhand ruim 140 miljoen euro voor het opvangen van de migranten. Die betaling loopt vervolgens verder op naar mate meer asielzoekers worden overgenomen. Volgens de Britse minister Priti Patel van binnenlandse zaken is haar land met deze deal ‘toonaangevend in de wereld.’

Aanleiding voor het plan is het groeiende aantal asielzoekers dat illegaal in bootjes over het Kanaal naar Groot-Brittannië komt. Vorig jaar arriveerden langs deze weg ruim 28.500 migranten, tegen 1843 in 2019. Voor dit jaar staat de teller inmiddels op ruim 10.000. Met de uitzetting die nu begint hoopt de Britse regering potentiële asielzoekers te ontmoedigen en de activiteit van mensensmokkelaars te beteugelen.

‘Crimineel en extreem riskant’

Parallel aan de deportatie begint Groot-Brittannië een advertentiecampagne op sociale media als Facebook en Instagram om migranten duidelijk te maken dat ze naar Rwanda kunnen worden overgebracht. “Het is heel belangrijk dat de misdaadbendes die mensenlevens in gevaar brengen op het Kanaal gaan begrijpen dat hun verdienmodel wordt kapotgemaakt door deze regering”, aldus de Britse premier Boris Johnson tegen radiozender LBC. “Zij verkopen mensen valse hoop en verleiden hen tot iets dat crimineel en extreem riskant is.”

Het plan wordt fel bekritiseerd door vluchtelingenorganisaties, religieuze leiders en oppositiepartijen. Mensenrechtenactivisten vrezen dat de rechten van de asielzoekers in het autocratisch geregeerde Rwanda in het gedrang zullen komen en noemen de aanpak ‘inhumaan’.

Daarbij wijzen sommigen op de toezegging dat geen minderjarigen zullen worden uitgezet en dat gezinnen niet worden opgesplitst. Dit zou migranten juist kunnen aanmoedigen om kinderen mee te nemen op hun gevaarlijke overtocht.

“Deze deal is volkomen verkeerd, om zo veel verschillende redenen”, reageerde Filippo Grandi, Hoge Commissaris voor de vluchtelingen van de Verenigde Naties, maandag. “Dit schept een catastrofaal precedent.”

Het Desir Resort Hotel, een van de locaties in de Rwandese hoofdstad Kigali, waar door Groot-Brittannië uitgezette asielzoekers zullen worden opgevangen. Beeld AP
Het Desir Resort Hotel, een van de locaties in de Rwandese hoofdstad Kigali, waar door Groot-Brittannië uitgezette asielzoekers zullen worden opgevangen.Beeld AP

Grenswachten willen eerst juridische duidelijkheid

Hulporganisaties en de Britse ambtenarenvakbond PCS, waarbij veel grenswachten zijn aangesloten, probeerden de afgelopen dagen met juridische spoedprocedures de deportatie te voorkomen. De vakbond verklaarde eerst duidelijkheid te willen over de rechtmatigheid van de aanpak voordat grenswachten eraan meewerken.

Door dit juridisch verzet daalde het aantal asielzoekers dat dinsdag naar Rwanda wordt uitgezet van meer dan 30 naar rond de 10. Maar maandag bevestigde het gerechtshof in Londen dat de uitzetting kan doorgaan, ook al lopen er nog andere procedures, waaronder een bodemprocedure over de legaliteit van het plan.

Het verhitte debat over het initiatief werd afgelopen weekend extra op scherp gezet door een onthulling van The Times. De Britse krant meldde op gezag van een anonieme ingewijde dat kroonprins Charles het plan in besloten kring meermaals ‘verschrikkelijk’ heeft genoemd. Hierbij zou onder meer een rol spelen dat in Rwanda volgende week een top plaatsvindt van het Britse Gemenebest, waaraan prins Charles en premier Johnson zullen deelnemen. Charles zou vrezen dat geharrewar over de asielzoekers de top zal overschaduwen.

Lees ook:

VK kopieert asielbeleid ‘dat nooit gekopieerd zou mogen worden’

De proef van het Verenigd Koninkrijk om de asielprocedure van bootmigranten uit te besteden aan Rwanda lijkt op beleid dat Australië inmiddels afbouwt, omdat het ‘wreed, duur en ineffectief’ is.

Gaat het Johnson om vluchtelingenbootjes op het Kanaal of zijn zinkende regeringsschip?

De kritiek van de Britse oppositie en mensenrechtenorganisaties op de regeringsproef bootvluchtelingen naar Rwanda te sturen is groot. Ook de timing is verdacht: het leidt af van ‘partygate’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden