Jihadistengoud

Goudader in de Westelijke Sahel financiert islamitisch terrorisme

Goudmijnwerkers in Noord Darfur laten hun goud wegen.Beeld REUTERS

IS en Al-Qaida financieren de jihad in de Westelijke Sahel met goud uit een nieuwe rijke ader in de Sahara.

De laatste paar jaar heeft een heuse goudkoorts toegeslagen in de Westelijke Sahel. In 2012 werd een goudader aangeboord in de provincie Darfur in Soedan. In de jaren daarna bleek die goudader dwars door de Sahara te lopen, van oost naar west. Vele tienduizenden goudzoekers beproeven sindsdien in de barre hete woestijn hun geluk. De ontdekking zorgde ervoor dat duizenden kleine, ambachtelijke goudmijnputten werden gegraven, vooral in Niger, Mali en Burkina Faso.

Tegelijkertijd slaan jihadistische groepen gelieerd aan Al-Qaida en IS hun slag in deze drie landen. Gewapenderhand verjagen zij lokale veiligheidstroepen en dorpsmilities en nemen steeds meer kleine goudmijnen in beslag.

“Sinds 2015 is het de nieuwe inkomstenbron voor jihadistische groepen in de Westelijke Sahel”, zegt William Assanvo van het Institute for Security Studies vanuit Ivoorkust. “Met de ontdekking van deze enorme goudader neemt het geweld toe in deze regio.” Mali, Burkina Faso en Niger zijn het nieuwe front voor IS en Al-Qaida, nu de strijd in Syrië is verloren.

Vijf miljoen mensen op de vlucht

Zwakke overheden verliezen in de afgelegen gebieden snel terrein en laten de lokale bevolking aan hun lot over. De VN waarschuwden deze maand nog voor het oprukkende jihadisme in de Westelijke Sahel, waarbij alleen al vorig jaar zo’n 4000 mensen de dood vonden. Inmiddels zijn vijf miljoen mensen gevlucht voor het geweld.

Het bord van het Canadese bedrijf Semafo dat een goudmijn exploiteert in Burkina Faso is met een zwarte balk afgeplakt ter herinnering aan de vele doden en gewonden die eind vorig jaar vielen bij een aanval van Jihadisten op een bus met mijnwerkers. Beeld Reuters

“Met de goudinkomsten binden jihadistische organisaties als Ansarul Islam, gelieerd aan Al-Qaida, de lokale bevolking aan zich in de oostelijke grensstreek van Burkina Faso met Niger. De overheid heeft twee jaar geleden die ambachtelijke mijnen gesloten, omdat ze illegaal zijn en er geen belasting werd afgedragen. Ansarul Islam opende ze weer, waardoor er werk en inkomsten zijn voor dorpelingen daar”, aldus Assanvo.

Hetzelfde gebeurde in Niger. De overheid sloot in maart 2017 de illegale goudmijnen bij het Djado Plateau. Duizenden mijnwerkers moesten er weg. Het was bovendien een broeinest van handel in migranten die ook, gedwongen of niet, werden ingezet bij de goudwinning. In dit gebied is de Islamic State of the Western Sahara actief.

Overval op een bus met mijnwerkers

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) schat, in het rapport ‘Gold at the crossroads’ uit 2018 over deze regio, dat de omzet in de industriële en illegale ambachtelijke goudwinning op zo’n 2 miljard dollar per jaar ligt.

Ruim tien industriële goudmijnen in Mali, Niger en Burkina Faso zijn in handen van westerse bedrijven. Jihadistische groepen lieten niet alleen hun oog op de vele kleine goudputten vallen, maar ook op de industriële goudwinning. Zo werd november vorig jaar een bus met mijnwerkers, op weg naar de Boungou-goudmijn van het Canadese bedrijf Semafo in het noordoosten van Burkina Faso, aangevallen: 39 doden en zestig gewonden. En dat was niet de eerste keer.

In Niger leefden criminele bendes en jihadisten jarenlang van de smokkel van migranten naar Libië en naar Europa. Sinds 2015 heeft de Europese Unie een akkoord met Niger om de doorvoer van migranten tegen te gaan. De EU betaalt Niger daarvoor. Volgens cijfers van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) is het aantal migranten naar het noorden via Niger drastisch gedaald.

Via via komt het goud op de wereldmarkt

Het verlies aan inkomsten uit migrantensmokkel is in korte tijd meer dan goedgemaakt door de lucratieve vondst van de Sahara goudader in Niger langs de grens met Libië. Het gedolven goud verdwijnt naar buurlanden via handelaren, die het bij de illegale goudputten opkopen. Via Togo wordt het geëxporteerd naar Zwitserland, de Verenigde Arabische Emiraten en China, en zo komt het op de wereldmarkt.

Ondertussen neemt de strijd in Mali, Niger en Burkina Faso met jihadistische groepen hand over hand toe, zo blijkt ook uit cijfers van Acled Data, een non-profitorganisatie die het geweld turft. Elke week zijn er meerdere aanvallen op dorpen, goudmijnputten en legerbases. In de tweede week van januari werd er een complete veldslag uitgevochten. Strijders van Islamic State of the Western Sahara vielen een legerkamp in Niger aan: 89 soldaten werden daarbij gedood. De jihadisten zijn door het goud aan de wapens gekomen om de strijd voor hun kalifaat in de Westelijke Sahel op te voeren.

Lees ook:

Jihadistische opstand rukt op naar West-Afrika.

Islamitische terreurgroepen gelieerd aan IS en Al-Qaida rukken op van de Westelijke Sahel naar West-Afrika.Burkina Faso, Ghana, Togo en Benin worden erdoor gedestabiliseerd.

Strijd tegen jihadisten in de Sahel wordt opgevoerd.

Frankrijk krijgt groen licht van landen in de Westelijke Sahel om de strijd tegen islamitische terroristen op te voeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden