Macht techbedrijven

Google geeft toe aan Australische druk, Facebook houdt de poot stijf

Wie in Melbourne of elders in Australië de landelijke nieuwspagina van Facebook opent, komt sinds deze week op een blanco pagina terecht. Beeld Getty Images
Wie in Melbourne of elders in Australië de landelijke nieuwspagina van Facebook opent, komt sinds deze week op een blanco pagina terecht.Beeld Getty Images

De Australische pogingen om techbedrijven te reguleren leidden ertoe dat Facebook al het nieuws van zijn platform heeft geweerd. Andere landen volgen de strijd met interesse.

Australië knipperde niet met de ogen. Het land voert een dezer dagen een wet in die grote techplatforms verplicht om te betalen voor het gebruik van links naar nieuwsartikelen.

Facebook knipperde niet met de ogen. Het bedrijf weigert te betalen, en maakte het vanaf deze week dus onmogelijk voor Australiërs om links naar nieuwsartikelen te delen of te openen op het sociale netwerk dat voor veel mensen de belangrijkste bron van nieuws is geworden.

Google knipperde wél met de ogen. De techgigant sloot deze week deals met enkele grote Australische mediabedrijven, en dus blijft de zoekmachine voorlopig dezelfde resultaten uitspugen die Australiërs gewend zijn.

Het Australische model

Dat is de voorlopige tussenstand in een machtsstrijd, die al maanden duurt, en die in de hele wereld gevolgd wordt. Want overal zoeken overheden naar manieren om de steeds machtiger techbedrijven te reguleren. Maar nergens gingen ze zo ver als in Australië. Europese en Canadese politici toonden zich al geïnteresseerd in het ‘Australische model’.

Dat model behelst dat techplatforms verplicht worden om een financiële overeenkomst te treffen met mediabedrijven om links naar hun artikelen en reportages te mogen plaatsen. Als ze er niet uitkomen, mogen ze allebei een laatste bod uitbrengen, en zal een door de overheid ingestelde arbitragecommissie kiezen welke van de twee het redelijkst is.

Het idee achter die wet is dat techplatforms de afgelopen jaren rijk zijn geworden ten koste van het harde werk van anderen. De advertentiemarkt is de afgelopen jaren vrijwel helemaal digitaal geworden, en is in Australië – zoals elders – voor 75 procent in handen van Google en Facebook. De advertentiegelden, die voorheen voornamelijk bij nieuwsuitgevers terechtkwamen, vloeien nu dus naar techbedrijven die vooral links naar andermans nieuwsartikelen in een handige volgorde zetten. In de Australische journalistiek gingen de afgelopen tien jaar mede door die ontwikkeling duizenden banen verloren.

Dat Facebook niet toegaf, en Google wel, is wel verklaarbaar. Google is in eerste instantie een informatiebedrijf: zoekresultaten zonder nieuwsberichten zijn niet zo goed voorstelbaar. Facebook is in eerste instantie een sociaal medium, waar mensen van alles met elkaar delen. Nieuwsberichten zijn belangrijk, maar niet essentieel voor het verdienmodel.

Foutje van de algoritmes

Het kan goed dat Facebook alsnog tot een vergelijk komt. Het bedrijf is nog altijd in gesprek, liet het weten. Het sloeg bovendien een publicitaire flater doordat het niet alleen nieuwsberichten, maar ook overheidsinformatie over het coronavirus en bosbranden blokkeerde. De kunstmatige intelligentie had een foutje gemaakt, verweerde het bedrijf zich. Dat is nou precies het probleem, dachten veel techcritici: onpersoonlijke algoritmes die het werk van echte journalisten overnemen.

Toch zijn niet al die techcritici enthousiast. “Het geld van deze deals moet bij de redactie terechtkomen, niet bij de directie”, aldus Marcus Strom van de vakbond voor mediaprofessionals. Hij is daar nog niet gerust op. Want de wet stimuleert vooral grote deals tussen grote techbedrijven en grote mediabedrijven, zoals News Corp, van de rechtse mediatycoon Rupert Murdoch, die goede banden onderhoudt met de conservatieve politici die in Australië nu aan de macht zijn. Of de regiojournalistiek er financieel ook veel wijzer van wordt, valt nog maar te bezien.

Australië had er ook voor kunnen kiezen om techbedrijven direct zwaarder te belasten, en met de opbrengst direct kwaliteitsjournalistiek te stimuleren, in plaats van geld overhevelen van het ene naar het andere grote bedrijf, aldus Lizzie O’Shea van de Australische digitale burgerrechtenbeweging Digital Rights Watch. Ze is ook kritisch op een ander aspect van de wet: die voorziet erin dat techbedrijven informatie over gebruikers en algoritmes delen met mediabedrijven. Gewone gebruikers blijven zo onverminderd de klos. “Mediaorganisaties hebben laten zien dat ze het prima vinden om gebruikersdata te exploiteren voor advertentiedollars, zo lang ze maar mee mogen doen met dat spel.”

Lees ook:

U wordt digitaal gekoloniseerd

Wat zou Google doen? Tien jaar geleden werd die vraag nog met het nodige ontzag gesteld. Inmiddels ontkom je er niet aan om met terugwerkende kracht ook een zeker onbehagen op die vraag te projecteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden