Rusland

Golf van nieuwe arrestaties dieptepunt voor Russische persvrijheid

Ivan Safronov in de rechtbank in Moskou op 7 juli 2020.Beeld EPA

De voormalig journalist Ivan Safronov is dinsdag gearresteerd op verdenking van hoogverraad. Weer een dieptepunt in de aanval op de Russische persvrijheid.

‘Journalistiek is geen misdaad’, dat viel er dinsdag te lezen op de protestborden van tientallen mensen die zich voor het hoofdkantoor van de Russische geheime dienst, FSB, in Moskou hadden verzameld. Eerder die dag werd de gerenommeerde oud-journalist Ivan Safronov (30) door agenten van die inlichtingendienst gearresteerd op verdenking van hoogverraad, een misdaad waar maximaal twintig jaar celstraf op staat. Volgens de geheime dienst speelde Safronov, die onlangs als adviseur bij de Russische ruimtevaartorganisatie Roskosmos aan de slag ging, staatsgeheimen door aan de ‘inlichtingendienst van een NAVO-lidstaat’. 

Een schadeclaim van 538 miljoen euro

Critici zetten vraagtekens bij de beschuldigingen. Zij zien de arrestatie van Safronov, die tot voor kort voor zakenkrant Kommersant over defensie schreef, als een symptoom van de toenemende druk op de Russische persvrijheid. Gezien het recente verleden valt daar wel iets voor te zeggen. Zo viel eerder dit jaar de onafhankelijke zakenkrant en oud-werkgever van Safronov, Vedomosti, in handen van Poetin-gezinde eigenaren. Ook het lot van de onafhankelijke mediagroep RBC hangt sinds twee maanden aan een zijden draadje nadat staatsoliebedrijf Rosneft een schadeclaim van 538 miljoen euro tegen het bedrijf indiende vanwege laster. Rosneft staat al jaren onder leiding van Igor Setsjin, een naaste vertrouweling en goede vriend van president Poetin.

Meer arrestaties

Ook individuele journalisten komen steeds verder in het nauw. Naast Safronov werd dinsdag ook Taïsiya Bekboelatova opgepakt na een huiszoeking. Bekboelatova is de hoofdredacteur van het onafhankelijke magazine Holod Media en een goede vriendin van Safronov. Daarbovenop eisten aanklagers vorige week zes jaar cel tegen Svetlana Prokopjeva voor het ‘goedpraten van terrorisme’ na een column die ze schreef over een aanslag op een regionaal kantoor van de FSB. De journaliste van de Russische tak van Radio Free Europe/Radio Liberty kreeg uiteindelijk ‘slechts’ een boete van zevenduizend dollar.

Safronov lijkt kortom het zoveelste slachtoffer van een systeem dat meer en meer druk uitoefent op de onafhankelijke pers. Zijn huidige werkgever Roskomos liet in een verklaring weten dat de arrestatie van de ex-journalist hoe dan ook niets te maken heeft met zijn werk bij die organisatie.

Als verslaggever richtte Safronov zich voornamelijk op militaire aangelegenheden. Ook zijn vader, eveneens gelauwerd journalist, schreef voor Kommersant over het leger. Hij overleed in 2007 onder zeer verdachte omstandigheden na een val uit een raam. Op dat moment was hij bezig met een verhaal over Russische wapenleveranties aan Syrië en Iran.

Gevoelige onderwerpen

Ook Safronov junior schuwde de gevoelige onderwerpen niet. Zo deed hij onder meer verslag van een vermoedelijke Amerikaanse spion binnen de contreien van het Kremlin, deed hij een boekje open over de dood van Russische militairen in Syrië en berichtte hij over de verkoop van twintig Russische straaljagers aan Egypte.

Allemaal onderwerpen die in het Kremlin extreem gevoelig liggen. De arrestatie van Safronov lijkt dan ook te dienen als waarschuwing aan zijn collega-journalisten. Tegelijkertijd kan het niet meer als incident worden gezien. Onder Poetin is de persvrijheid de afgelopen twintig jaar zwaar onder druk komen te staan. De arrestatie van Safronov is wat dat betreft niet meer dan het volgende dieptepunt.

Lees ook:

De nieuwe hoofdredacteur van de Russische krant Vedomosti duldt geen kritiek op Poetin

De onafhankelijkheid van de Russische zakenkrant Vedomosti ligt onder vuur. De hoofdredacteur censureert zijn eigen verslaggevers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden