Diplomatie

Gevangenenruil Oekraïne en Rusland aanstaande: detente of theater?

Filmregisseur Oleg Sentsov zou onderdeel zijn van een aanstaande gevangenenruil tussen Rusland en Oekraïne. Beeld Reuters. Beeld REUTERS

Rusland en Oekraïne staan op het punt om tientallen gevangenen uit te wisselen. Volgens verschillende media zou de ruil vrijdag al plaatsvinden, maar dit werd ontkend door de Oekraïense veiligheidsdienst.

Russische en Oekraïense media melden dat er een grootschalige gevangenenruil ophanden is tussen Oekraïne en Rusland. Vrijdagochtend gonsde het van de geruchten dat de uitwisseling al rond was, maar een zegsvrouw van de Oekraïense veiligheidsdienst SBU weerlegde deze berichten later op de dag. Wel meldde ze dat het proces ‘gaande’ is. Het zou gaan om een uitruil van in totaal ruim zestig gevangenen.

Onder de gevangenen zouden zich onder meer de 24 zeelieden bevinden die vorig jaar bij een incident in de Straat van Kertsj werden opgepakt. Moskou legde destijds beslag op drie Oekraïense zeetankers en arresteerde de bemanningsleden vanwege een vermeende illegale grensoverschrijding. Ook de Oekraïense filmregisseur Oleg Sentsov zou onderdeel van de deal zijn. Sentsov werd in 2014 opgepakt op de Krim omdat hij volgens de Russen plannen had om een aanslag te plegen op het geannexeerde schiereiland. Zelf heeft Sentsov altijd volgehouden dat de aanklacht politiek gemotiveerd was.

Separatisten, deserteurs en journalisten

Oekraïne gaat op zijn beurt waarschijnlijk een groot aantal militairen vrijlaten. Tijdens het conflict in Oost-Oekraïne liepen talloze soldaten over naar de zijde van de door Rusland gesteunde separatisten. Kiev arresteerde de vermeende deserteurs vanwege verraad. Ook Kirill Visjinski, de hoofdredacteur van de Oekraïense tak van het Russische staatspersbureau RIA Novosti, wordt naar verwachting op vrije voeten gesteld. Visjinski werd in mei 2018 gearresteerd vanwege hoogverraad te midden van aantijgingen dat RIA Novosti deelnam aan de Russische ‘hybride informatieoorlog’ gericht tegen Oekraïne.

Grote vraag is of de gevangenenruil zal leiden tot normalisering van de relatie tussen Oekraïne en Rusland. De Oekraïense president Zelenski zal de uitwisseling in eigen land ongetwijfeld als een succes verkopen. De kersverse president die sinds april in Kiev op het pluche zit, bombardeerde het beëindigen van de oorlog in Oost-Oekraïne tijdens zijn verkiezingscampagne tot absolute topprioriteit. Het terughalen van ruim dertig verloren zonen naar het vaderland sluit naadloos aan bij dit imago als vredesduif.

In Moskou komt de uitwisseling vooral vanuit strategisch opzicht gelegen. Voor het Kremlin is de gevangenenruil een gebaar van goede wil richting het Westen. De VS en de EU overlaadden Rusland de afgelopen jaren met sancties, maar juist de laatste tijd lijkt een mogelijke detente in de lucht te hangen. Zo nodigde de Franse president Emmanuel Macron voorafgaand aan de G7 van vorige week zijn Russische evenknie Vladimir Poetin uit op zijn presidentiële vakantieresidentie.

Na wat openlijk ceremonieel geflirt tussen het Élysée en het Kremlin bleek de algemene consensus van de groep van zeven grootste economieën ter wereld desalniettemin onveranderd. Eerst moet Rusland vrede sluiten in Oost-Oekraïne, daarna kan er gepraat worden over het opheffen van sancties. De aanstaande gevangenenruil zou kortom een eerste geste van Moskou zijn, met de boodschap dat het bereid is om te praten over een oplossing voor het conflict.

Toch is het voorlopig nog te vroeg om te juichen, want er liggen nog veel obstakels voordat alles weer koek en ei is tussen de landen. Een logische volgende stap zou zijn dat Kiev en Moskou weer om de tafel gaan zitten voor vredesonderhandelingen.

Lees ook:

Macron en Poetin hebben een onderonsje aan de Côte d’Azur

Vlak voor de G7 troffen de Franse en de Russische president elkaar voor een tête-à-tête aan de Côte d’Azur.

Waarom Rusland Oekraïne zo hard aanpakt in de Straat van Kertsj

Rusland schuift de volledige verantwoordelijkheid voor het gewapende conflict in de Straat van Kertsj op Oekraïne. Dat land heeft zich volgens de woordvoerder van president Poetin schuldig gemaakt aan ‘een zeer gevaarlijke provocatie’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden