6 januari

Getouwtrek geeft Democraten vrij spel bij onderzoek naar bestorming Capitool

Agent Aquilino Gonell deelde zijn ervaringen van de bestorming van het Capitool afgelopen januari.  Beeld AP
Agent Aquilino Gonell deelde zijn ervaringen van de bestorming van het Capitool afgelopen januari.Beeld AP

Wat is er nou eigenlijk precies gebeurd tijdens de bestorming van het Capitool afgelopen januari? Het Huis van Afgevaardigden doet onderzoek – maar zonder de meeste Republikeinen.

Gaan de Amerikanen de komende maanden precies horen wat Donald Trump zei en deed toen honderden van zijn aanhangers het Capitool in Washington bestormden op 6 januari?

Van het ministerie van justitie mag het. Dat heeft laten weten dat getuigen die worden opgeroepen door de commissie van het Huis van Afgevaardigden die de bestorming van het Capitool onderzoekt, vrijuit mogen spreken. Trump kan hen niet verplichten tot geheimhouding.

‘Hij moet zich schamen’

De president kwam dinsdag al aan bod tijdens de aftrap van het werk van de commissie, toen vier agenten van de Capitoolpolitie hun verhaal van die dag mochten vertellen. Gevraagd naar de vergoelijkende dingen – “het was een liefdevolle menigte” – die de president over de bestorming heeft gezegd, zei Aquilino Gonell: “Als alles wat er gebeurde knuffelen en zoenen was, dan zouden we naar zijn huis moeten gaan en hetzelfde doen. Hij moet zich schamen.”

Hij had nog nooit zoiets meegemaakt, vertelde Gonell, die nog als militair in Irak had gediend. Sommige leden van de commissie pinkten een traan weg. Geen van hen nam aanstoot aan het feit dat de agenten mede hun voormalige president de schuld gaven.

En geen van hen vroeg aan de agenten of ze, als ordehandhavers in hart en nieren, het niet nét zo erg vonden dat bij uit de hand lopende demonstraties voor Black Lives Matter in Portland een gerechtsgebouw was aangevallen. En of niet eigenlijk Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden en indirect hun hoogste baas, er voor had moeten zorgen dat de politie voldoende was toegerust en op de dag zelf militaire steun kreeg.

Pelosi-Republikeinen

Degenen die zulke vragen hadden willen stellen, waren er namelijk niet: de vijf Republikeinen die waren voorgedragen door hun fractieleider Kevin McCarthy om de minderheidspartij in de commissie te vertegenwoordigen. Nancy Pelosi had de voordracht van twee van hen niet geaccepteerd, en daarop trok McCarthy de hele afvaardiging terug.

De twee geweigerde Republikeinen, Jim Jordan en Jim Banks, staan bekend als verdedigers van Donald Trump, en van zijn stelling dat de verkiezingen hem ontstolen zijn. Dat is wat de demonstranten op 6 januari motiveerde, en wat veel Republikeinse kiezers nog steeds voor waar aannemen. De twee hadden bovendien aangekondigd het onderzoek van de commissie te willen verbreden naar al het politiek geïnspireerde geweld in de VS van vorig jaar.

Dus benoemde Pelosi op eigen initiatief twee Republikeinen: Liz Cheney en Adam Kinzinger. Die twee uitten zware kritiek op Trump, en worden in hun fractie daarom met de nek aangekeken.

Voor de rest van de Republikeinen was Pelosi’s actie een kans voor open doel om het werk waarmee de commissie nu begonnen is af te schilderen als puur partijdig. Op een persconferentie vooraf noemde McCarthy dinsdag zijn twee fractiegenoten in de commissie “Pelosi-Republikeinen’. Daar zullen overtuigde aanhangers van president Trump bij geknikt hebben.

Politieke deadlines

Maar voor Amerikanen die minder fanatiek op de hand zijn van Trump zal die boodschap de komende maanden overstemd worden door ernstige, rechtstreeks uitgezonden hoorzittingen van de commissie. En terwijl de verhalen van de agenten niet veel toevoegden aan wat al bekend was, zullen in komende zittingen, mogelijk al in augustus, juist wel details bekend worden die niemand nog wist.

In de Republikeinse fractie is er daarom de nodige kritiek op de boycot van de commissie door hun partij. En kritiek is er ook op het eerdere besluit van de Republikeinen in de Senaat om een plan af te schieten voor een onderzoek naar de bestorming van het Capitool door externe deskundigen. Zo’n soort onderzoek werd ook ingesteld na de aanslagen van 11 september. Over die commissie hadden in maart Republikeinen en Democraten in het Huis van Afgevaardigden aanvankelijk een compromis gesloten.

Een van de gunstige onderdelen van dat compromis was voor de Republikeinen dat dit onderzoek eind dit jaar klaar had moeten zijn. Ze konden dan hopen dat de conclusies, ook al zouden die nog zo negatief uitpakken voor Donald Trump, weer door ander nieuws verdrongen zouden zijn tegen de tijd dat de Amerikanen opnieuw naar de stembus gaan, in november 2022.

De commissie die Pelosi nu heeft ingesteld, heeft niet zo’n deadline. En als de Democratische meerderheid erin het onderzoek zo grondig wil doen dat het rapport pas in oktober 2022 verschijnt – vlak voor die verkiezingen – zijn de Republikeinen daar nu machteloos tegen.

Lees ook:

Republikeinse blokkade van hervormingen stemrecht legt grenzen van Bidens macht bloot

Met hun blokkade van een door de Democraten vurig gewenste kieswet, laten de Republikeinen zien hoe lastig het voor president Biden wordt om zijn plannen uit te voeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden