Separatisme

Gesprek in Barcelona over toekomst Catalonië wordt een potje politiek koorddansen

Betogers zwaaiden tijdens een grote demonstratie zaterdag in Barcelona met de Catalaanse pro-onafhankelijkheidsvlag. Beeld AFP
Betogers zwaaiden tijdens een grote demonstratie zaterdag in Barcelona met de Catalaanse pro-onafhankelijkheidsvlag.Beeld AFP

De Spaanse premier Pedro Sánchez gaat woensdag in Barcelona met de regioregering praten over de toekomst van Catalonië. Gemakkelijk wordt het niet.

Het overleg tussen de Spaanse nationale regering en de regioregering van Catalonië wordt woensdag een kwestie van politiek koorddansen, zoveel werd in aanloop naar de bijeenkomst wel duidelijk. De Catalaanse regiopresident Pere Aragonès stelt dat het gesprek in elk geval afspraken moet bevatten over een nieuw onafhankelijkheidsreferendum voor zijn regio. De Spaanse premier Pedro Sánchez wil juist alles bespreken behalve een referendum.

Het onderwerp ligt gevoelig sinds het Catalaanse regiobestuur in 2017 een illegaal referendum organiseerde over onafhankelijkheid. Omdat alleen separatistisch ingestelde Catalanen meededen, eindigde de stemming in een grote ja-stem en vervolgens in een diepe crisis tussen Barcelona en Madrid. Pas met het aantreden van een nieuwe nationale (linkse) regering en een nieuw regiobestuur in Catalonië kwam er weer wat rust in de tent.

Maar dat wil niet zeggen dat de pijn voorbij is, of dat een compromis binnen handbereik ligt. Een nieuw referendum toestaan, dit keer legaal, ligt onder het landelijke electoraat heel gevoelig en is in principe niet toegestaan volgens de grondwet. Een nieuw referendum resoluut afwijzen werkt voor de meer separatistische groepen in Catalonië juist als een rode lap op een stier. Zie hier het dilemma voor Sánchez.

Een unicum: van overheid tot overheid

Het is de tweede keer dat Madrid en Catalonië bijeenkomen. De eerste verkennende bijeenkomst was in januari vorig jaar in Madrid. Daar werd afgesproken voortaan maandelijks samen te komen. Maar de dialoog kwam anderhalf jaar stil te liggen door de uitbraak van het coronavirus.

Dat het premier Sánchez menens is met de onderhandelingen met Catalonië, toonde hij in juni: Madrid verleende toen negen gevangen kopstukken van de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging gratie. Aragonès wil volledige amnestie voor alle veroordeelden, zodat ook voormalig regiopresident Carles Puigdemont vanuit zijn ballingschap in België kan terugkeren. Maar Aragonès prijst ook de mogelijkheden die langzaam lijken te ontstaan. “Catalonië staat op het punt iets te doen dat het nooit heeft gedaan: een onderhandeling beginnen met de Spaanse staat, van overheid tot overheid, om te kijken hoe we dit conflict kunnen oplossen.”

De sfeer kan echter gemakkelijk omslaan, zo bleek vorige week toen ruzie ontstond over de uitbreiding van vliegveld El Prat bij Barcelona. De startbaan, nu te kort voor zware vliegtuigen, zou verlengd worden, waardoor het vliegveld een belangrijke rol kan spelen als internationale hub. Maar vorige week bleek dat de uitbreiding een natuurgebied zal aantasten, waarop de milieubeweging in protest ging.

Niet te vertrouwen

De Catalaanse vicepresident Jordi Puigneró politiseerde dit protest meteen en wees naar Madrid, dat volgens hem beslissingen over de toekomst van Catalonië maakt zonder de autonome regio daarbij te betrekken. Zie je wel, ze zijn niet te vertrouwen, was de boodschap vanuit de separatistische partijen.

Sánchez legde het project toen maar helemaal stil. Terwijl juist deze investering van 1,7 miljard euro de bereidwilligheid van de nationale regering moest tonen. Een van de klachten vanuit het relatief welvarende Catalonië was immers dat Madrid wel geld neemt, maar te weinig geeft – een punt dat sterk weerklank vond na de economische crisis van 2008. De investering moest de verkondigers van dit argument de wind uit de zeilen nemen, reden waarom de nationale regering onlangs ook besloot honderden kilometers snelweg in Catalonië tolvrij te maken.

Als Sánchez het gevoel heeft woensdag in een al bij voorbaat vastgelopen gesprek te stappen, kan hij in elk geval uit één ding troost putten: in het weekeinde, tijdens de Nationale Dag van Catalonië, gingen weliswaar honderdduizenden mensen de straat op voor meer zeggenschap voor de regio, maar die opkomst was aanzienlijk lager dan tijdens de hoogtijdagen van de protesten rond het referendum van 2017. Alleen: de rel rondom vliegveld El Prat maakt ook duidelijk dat alles er binnen een etmaal weer heel anders uit kan zien.

Lees ook:

Ruim 400.000 betogers lopen mee met mars voor onafhankelijkheid Catalonië

Ruim 400.000 betogers deden zaterdag mee aan een demonstratie voor Catalaanse onafhankelijkheid in Barcelona. Het protest is een aantal dagen voordat de regionale Catalaanse regering overlegt met de Spaanse regering over samenwerking en mogelijk meer autonomie voor de regio.

Brengt de vrijlating van Catalaanse separatisten de verzoening met Madrid dichterbij?

Negen separatistische politici en burgerleiders uit Catalonië komen woensdag vrij. De Spaanse premier Sánchez noemt de gratieregeling ‘het beste voor Spanje’. ‘De gevangenis heeft ons verhaal geïnternationaliseerd.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden