ProfielGerhard Schröder

Gerhard Schröder: van idealistische bondskanselier tot lobbyist voor Moskou

Over de motieven van Schröder herinnert men zich nu vooral zijn zucht naar een leven van luxe en hoezeer hij als politicus aanschurkte tegen het bedrijfsleven. Beeld AP
Over de motieven van Schröder herinnert men zich nu vooral zijn zucht naar een leven van luxe en hoezeer hij als politicus aanschurkte tegen het bedrijfsleven.Beeld AP

Als voormalig bondskanselier van Duitsland had Gerhard Schröder een leven lang recht op een kantoor op kosten van de staat. Maar de Duitse regering wil hem nu zijn privileges afnemen.

Kim Deen

Vanuit zijn kantoor op Unter den Linden 50, in het Berlijnse politieke hart, zullen de werknemers van voormalig bondskanselier Gerhard Schröder de afgelopen jaren talloze reizen naar Rusland geboekt hebben. Sinds zijn vertrek als bondskanselier in 2005 werkt Schröder voor verschillende Russische energiebedrijven. Maar dat kantoor en de werknemers wil de Duitse regering hem donderdag ontnemen, vanwege zijn warme banden met Rusland.

Het is de eerste keer dat Duitsland een oud-bondskanselier zijn privileges ontzegt. Gepensioneerde staatshoofden hebben in het land levenslang recht op een kantoor op kosten van de staat. Schröder geeft daardoor ieder jaar 400.000 euro aan belastinggeld uit. Het idee is dat oud-bondskanseliers zich zo langdurig kunnen blijven inzetten voor het land. Maar Schröder zet zich alleen in voor zijn eigen belangen, klinkt de kritiek op hem die de afgelopen weken steeds luider wordt.

Vastbesloten de wereld te veranderen

Sinds de invasie van Oekraïne is het beeld van Schröder als een eigenzinnige macho veranderd in dat van een opportunist pur sang. Het wordt als een blamage voor zijn partij, de SPD, gezien dat de Russische staat hem jaarlijks bijna een miljoen euro voor zijn functies betaalt. Op de herhaaldelijke verzoeken van de partijtop om die functies neer te leggen reageert hij niet. Schröder blijft volhouden dat zijn toegang tot Poetin van strategisch belang voor Duitsland is.

Er lijkt veel sympathie te bestaan tussen Schröder en Poetin. Net als Poetin vocht Schröder zich een weg naar de top. Hij groeide op in een straatarm gezin. “Wij waren de asocialen”, zei Schröder over zijn jeugd. Als jonge man raakte hij vastbesloten zijn moeder later in een Mercedes te laten rondrijden. Naast zijn baan als verkoper in een porseleinwinkel ging hij ’s avonds naar school om zijn middelbareschooldiploma te halen. Op 22-jarige leeftijd lukte het hem een plekje te veroveren op de universiteit in Göttingen, in staatsrecht.

Vastbesloten om de wereld te veranderen, werd hij al op jonge leeftijd politiek actief. Op zijn 19de sloot hij zich als zelfbenoemde marxist aan bij de sociaaldemocratische SPD, waar hij al snel voorzitter werd van de jongerenpartij. Hij zag zijn kans in een strategische samenwerking met de progressieve Groenen en wilde met hen ‘een nieuw midden’ creëren. Zijn charisma deed het goed in de media en in 1990 werd Schröder minister-president van Nedersaksen in een coalitie met de Groenen.

Tegenwoordig herinnert men vooral zijn zucht naar luxe

In 1998 werd Schröder de eerste bondskanselier die de Tweede Wereldoorlog zelf niet bewust had meegemaakt. Hij wilde Duitsland weer op het wereldtoneel laten meedoen. Duitse troepen werden ingezet in Kosovo, Macedonië en Afghanistan. Maar zijn relatie met Amerika was moeizaam, zeker toen hij deelname aan de Irak-oorlog weigerde. Schröder richtte zich juist op toenadering tot Frankrijk en Rusland. In een interview met The New York Times zei Schröder in april dat Europa in die hoopvolle tijd ‘van Lissabon tot Vladivostok’ leek te kunnen reiken.

Maar over de motieven van Schröder herinnert men zich nu vooral zijn zucht naar een leven van luxe en hoezeer hij als politicus aanschurkte tegen het bedrijfsleven. ‘De kameraad van de directie’ werd hij ook wel genoemd, of vanwege zijn aandelen in Volkswagen ‘de autokanselier’.

Enkele weken voor zijn vertrek als bondskanselier gaf hij het Russische Nord Stream groen licht om de eerste directe gaspijplijn naar Duitsland te bouwen. Kort daarna ging hij voor datzelfde bedrijf werken. Een functie waarmee hij zijn Russische carrière aftrapte, maar waarmee hij zijn eigen politieke nagedachtenis lijkt te hebben geschaad. Schröder dreigt nu eerder de geschiedenisboeken in te gaan als een lobbyist voor Rusland dan als een idealistische bondskanselier.

Lees ook:

Gerhard Schröder weigert afstand te nemen van Poetin, en nu is Duitsland helemaal klaar met hem
Voor de Duitse regeringspartij SPD is de maat vol: hun eigen oud-bondskanselier Gerhard Schröder moet uit de partij gezet worden omdat hij geen afstand van zijn vriend Vladimir Poetin wil nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden