Massaslachtingen

Genocideverdachte Pierre-Claver K. uit Ermelo vecht tegen uitlevering aan Rwanda

Veel Rwandezen slaan op de vlucht na de genocide in april 1994.  Beeld AP
Veel Rwandezen slaan op de vlucht na de genocide in april 1994.Beeld AP

De Nederlandse justitie wil genocideverdachte Pierre-Claver K. uitleveren aan Rwanda. Een eerlijk proces is in dat land onwaarschijnlijk, betoogde een deskundige in de rechtbank.

Stefan Keukenkamp

Voorzichtig steekt Pierre-Claver K. (66) – kaal, donkerkleurig pak – zijn hand op in de richting van de publieke tribune. Een glimlach verschijnt op zijn gezicht. De zittingszaal van de Haagse rechtbank zit bomvol met belangstellenden. Onder hen veel vrienden en familie van K., maar ook Rwandezen en hun families die eveneens vrezen voor uitlevering als genocideverdachten.

Oud-majoor K. staat terecht bij de uitleveringskamer in Den Haag, na een uitleveringsverzoek van Rwanda uit 2012. De Rwandese autoriteiten verdenken hem van betrokkenheid bij de genocide in 1994, waarbij in korte tijd ruim 800.000 Tutsi’s en gematigde Hutu’s zijn vermoord. K. is volgens Rwanda onder meer ‘nauw betrokken geweest bij de planning en uitvoering van massaslachtingen’ in de Rwandese plaats Mugina.

Opgepakt om genocide

Zelf ontkent K. die aantijgingen. “Ik ben al 25 jaar in Nederland”, vertelde hij de rechters. “Ik heb in 2002 als onderzoeker gewerkt voor het internationaal Rwanda-tribunaal. Ik zie niet in hoe ze nu kunnen zeggen dat ik schuldig ben aan genocide.”

K. woont al vele jaren met zijn vrouw en kinderen in het Gelderse Ermelo, na zijn vlucht in 1998. In het dorp was hij zeer actief als koster bij de katholieke kerk. Ook werkte hij als conciërge op een mbo-school in Harderwijk.

De rechters buigen zich de komende weken onder meer over de vraag of hij een eerlijk proces kan krijgen in Rwanda, dat door een autoritair regime bestuurd wordt. In mei van dit jaar is K. opgepakt door het Team Internationale Misdrijven. Dat gebeurde op de dag dat hij zijn Nederlanderschap definitief kwijtraakte.

Vanwege het vermoeden van betrokkenheid bij de genocide besloot de IND in 2013 om zijn Nederlanderschap af te pakken. Na verschillende procedures, die bij elkaar negen jaar duurden, werd de intrekking dit jaar definitief. Pas daarna kon K., inmiddels staatloos, worden opgepakt door de Nederlandse justitie, om uitgeleverd te worden.

‘Eerlijk proces moeilijk’

Al sinds 2006 zegt K. lid te zijn van een oppositiepartij in ballingschap. “Het grootste risico voor hem is dat hij daarom geen eerlijk proces zou kunnen krijgen”, betoogde gerenommeerd Rwanda-deskundige Filip Reyntjens tijdens de zitting. Hij trad op als getuige-deskundige op verzoek van de advocaat van K. De officier van justitie stelde dat de verdenkingen al bestonden voordat hij lid werd.

Reyntjens schetste hoe gevaarlijk het is om openlijk opposant te zijn van het autoritaire regime en president Paul Kagame. “Het regime gaat achter opposanten aan in het buitenland. Er zijn wel degelijk eerlijke processen mogelijk in Rwanda, maar niet bij processen met een politieke connotatie.” De rechtbank neemt zijn rapport mee in de beslissing.

Daarnaast stelt K. dat hij in 2003 nog helemaal niet werd verdacht. Dat blijkt volgens hem uit het feit dat hij is benaderd door het Rwandese regime. Hij zegt een ontmoeting te hebben gehad met een generaal-kolonel, die hem probeerde over te halen naar Rwanda terug te keren. Niet om hem iets aan te doen, maar om hem aan de kant te krijgen van het regime.

De officier van justitie wees op andere landen, waaronder Canada en Duitsland, die genocideverdachten uitleveren aan Rwanda. Daarnaast zijn er in de afgelopen jaren drie Rwandese verdachten vanuit Nederland uitgeleverd, en die zaken zijn onafhankelijk gemonitord. Dat zorgt volgens het OM voor voldoende waarborgen om een eerlijk proces te kunnen voeren. “Uit die rapporten blijkt dat de garanties die Rwanda heeft gegeven voldoende worden nageleefd.”

De uitleveringskamer doet over drie weken uitspraak.

Lees ook:

Is koster Pierre uit Ermelo een misdadiger of een oorlogsheld?

Oud-majoor Pierre-Claver K. is in Nederland opgepakt op verdenking van betrokkenheid bij de genocide in Rwanda. De conciërge en koster woont sinds 1998 in Nederland en zette zich jarenlang in voor de gemeenschap.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden