Duitsland

Gematigde Groenen hopen zondag met een vliegende start het Duitse verkiezingsjaar af te trappen

Verkiezingsaffiches van lijsttrekkers Winfried Kretschmann (de Groenen) en Susanne Eisenmann (CDU) voor de deelstaatverkiezingen in Baden-Württemberg van zondag 14 maart. Beeld AFP
Verkiezingsaffiches van lijsttrekkers Winfried Kretschmann (de Groenen) en Susanne Eisenmann (CDU) voor de deelstaatverkiezingen in Baden-Württemberg van zondag 14 maart.Beeld AFP

Op zondag trappen deelstaatverkiezingen in Baden-Württemberg het Duitse verkiezingsjaar af. Voor de Groenen is dit een generale repetitie. Zijn ze klaar om ook op federaal niveau te regeren?

In het groene landschap van Baden-Württemberg staan grote verkiezingsborden met een bekende leus erop: ‘Sie kennen mich’ (U kent mij). Bondskanselier Angela Merkel won er in 2013 de federale verkiezingen mee – de uitspraak benadrukte vertrouwen en sprak ook kiezers van buiten de CDU aan. Nu wil Winfried Kretschmann, de 72-jarige minister-president van Baden-Württemberg, met diezelfde slogan zondag de deelstaatverkiezingen winnen.

Alleen komt Kretschmann niet van de CDU, maar van de Groenen. In zijn deelstaat is hem gelukt wat de groene partij nog niet elders in Duitsland voor elkaar kreeg: hij is de enige minister-president van de Groenen in Duitsland en hij weet zijn positie bovendien al tien jaar te behouden. Zulk vertrouwen gaven Duitsers eerder alleen aan de grote volkspartijen, de CDU en de SPD. In Baden-Württemberg regeerde de CDU onafgebroken van 1953 tot 2011.

In 2011 kregen de Groenen onverwacht een kans. In de nasleep van de tsunami en daaropvolgende kernramp in Japan behaalde de partij in de deelstaat opeens veel stemmen. Toen het de CDU, de grootste partij, niet lukte een coalitie te vormen, grepen de Groenen met de SPD en Die Linke hun kans. Deze groene coalitie wist vervolgens altijd een middenweg te vinden. Zo wonnen de Groenen het vertrouwen dat de CDU eerder had gekregen, werden ze de grootste partij in 2016, en staan zij ook nu met afstand voor in de peilingen, met 34 procent van de stemmen.

Links is populair bij deelstaatverkiezingen

Behalve Baden-Württemberg kiest ook Rijnland-Palts dit weekend nieuwe vertegenwoordigers op deelstaatniveau. Daar loopt de SPD, de partij die er sinds 1991 regeert, ook deze verkiezing voorop in de peilingen, met 33 procent van de stemmen. De CDU volgt met 29 procent, een verlies ten opzichte van 2016. Ook in Baden-Württemberg dreigt een slecht resultaat voor de CDU. Maar liefst 65 procent van de CDU-kiezers zou het liefst Kretschmann van de Groenen als minister-president houden, terwijl slechts 22 procent de CDU-kandidaat Susanne Eisenmann voor die rol geschikt vindt.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Strijd om de progressieve CDU-kiezer

Geen wonder dus dat de partijvoorzitters van de Groenen, Annalena Baerbock en Robert Habeck, zich laten inspireren door Kretschmann in de aanloop naar de federale verkiezingen in de herfst. Ook op federaal niveau wil de partij uit de oppositie komen en regeren. Net als Kretschmann in zijn deelstaat, hebben Baerbock en Habeck in de Bondsdag steeds meer een meewerkende houding . In hun campagnes richten zij zich niet alleen op de groene kiezer, maar proberen zij vooral de progressieve CDU-kiezer weg te kapen.

Toch is de achterban van de Groenen verdeeld over deze ‘methode-Kretschmann’. Een deel van de partij vindt dat hij in zijn zoektocht naar consensus niet genoeg vaart zet achter klimaatthema’s. Critici vinden dat de auto-industrie – die groot is in Baden-Württemberg – zich veel te langzaam aanpast, omdat Kretschmann liever de dialoog zoekt in rondetafelgesprekken dan dat hij met harde maatregelen ingrijpt. Ook deed hij er er negen jaar over om een wet te maken die zonnepanelen verplicht op nieuwe gebouwen. Door druk van de CDU hoeven oude gebouwen nog steeds geen zonnepanelen aan te schaffen.

Ongeduldige activisten

In de Duitse media waarschuwen analisten dan ook dat de Groenen in een federale coalitie met de CDU niet ver zouden komen met een Kretschmann-strategie. Een groeiende generatie jonge klimaatactivisten dreigt bovendien teleurgesteld te raken in de partij. In Baden-Württemberg richtten activisten van de Fridays for Future-Beweging al een nieuwe partij op, de Klimaliste. Zij zijn groener dan de Groenen en willen de deelstaat voor 2030 klimaatneutraal maken, in plaats van de door Kretschmann gestelde deadline in 2050. ‘Het ongeduld van de jeugd’, reageerde Kretschmann in een interview met de Tageszeitung.

Toch bracht de Klimaliste iets in beweging in Baden-Württemberg. Zowel de Groenen als de SPD en Die Linke in de deelstaat hebben aan hun partijprogramma toegevoegd dat zij de opwarming van de aarde willen beperken tot 1,5 graad, zoals in het klimaatakkoord van Parijs staat. Ook Kretschmann lijkt in te zien dat hij in een volgende coalitie grotere stappen voor het klimaat mag nemen: “Het probleem dat de jongeren aansnijden is het juiste”, zei hij in de Tageszeitung. “We hebben vele jaren besteed aan het leggen van de fundamenten, zodat we nu het tempo kunnen opvoeren.”

Lees ook:

Kamperende activisten in het Dannenröderbos plaatsen de Groenen voor een duivels dilemma

Een bos moet wijken in de Duitse deelstaat Hessen om plaats te maken voor een nieuwe snelweg. Het blijkt een duivels dilemma voor de Groenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden