Wit-Rusland

Gemaskerde mannen jagen op demonstranten in Minsk, ook oppositieleidster ontvoerd

Oppositieleider Maria Kolesnikova tijdens een manifestatie de Wit-Russische hoofdstad Minsk.Beeld AP

Het geweld is terug in de straten van Minsk. De uitvoerders zijn niet langer politiepelotons, maar gemaskerde mannen met stokken en knuppels. Maandag werd ook oppositieleidster Maria Kolesnikova door onbekenden ontvoerd.

Aan het begin van de avond, als het massale protest eigenlijk al voorbij is, verschijnen ze ineens: groepjes gemaskerde mannen in burger, voorzien van stokken en knuppels. Terwijl het politiekordon een soort georganiseerde terughoudendheid betaamt, rennen deze mannen achter demonstranten aan, zo is te zien op beelden van Tut.by, een onafhankelijk Wit-Russische mediabedrijf. Een van de mannen, gekleed in rode trui en zwarte bodywarmer, slaat hard in op een van de demonstranten. Pas als een jongedame pontificaal op de demonstrant gaat liggen om hem te beschermen, druipen de mannen af, op jacht naar een volgend doelwit.

Op zich is politie in burger niet nieuw in de Wit-Russische hoofdstad Minsk. Als je rondvraagt, weet iedereen wie het zijn: het zijn medewerkers van de KGB, oftewel medewerkers van de Wit-Russische veiligheidsdienst die nog dezelfde naam draagt als in de Sovjet-tijd. Paradoxaal genoeg zijn de mannen goed herkenbaar. Ze zijn steevast gekleed in spijkerbroek en jasje, dragen een mondkapje en hebben een honkbalpetje op. Met handcamera’s lopen ze kalmpjes langs de deelnemers om hun gezichten te filmen. Ook spreken ze journalisten aan: niet om te arresteren, wel om te intimideren. Ze zijn des te beruchter sinds ze rondrijden in busjes met geblindeerde ramen om lukraak demonstranten te arresteren.

Een bonte verzameling mannen van de straat, vaak van het type gangster

Maar de mannen die sinds zondag de straat onveilig maken, ogen veeleer als een bonte verzameling mannen van de straat, vaak van het type gangster. Op een filmpje uit Minsk zijn twee van hen te zien, op het moment dat ze een demonstrant proberen te ontvoeren. “Wie zijn jullie? Laat je gezicht zien!”, roepen omstanders. “Trek z’n masker af!” Dat laatste lukt bij de eerste man, waarop de tweede man de telefooncamera’s wegduwt. De eerste begint wild om zich heen te trappen, om vervolgens door een politieman in uniform te worden weggeroepen. Ook op andere beelden is te zien dat de mannen paniekerig vluchten, zodra hun maskers worden afgetrokken.

De mannen in Minsk doen denken aan ‘titoesjki’, die in buurland Oekraïne ingezet werden tijdens de Majdan-revolutie (2014), onder voormalig president Janoekovitsj. Toen, in Kiev, kwamen mannen met stokken en knuppels bij voorkeur in de avonduren inslaan op demonstranten. Terwijl de Oekraïense politie toen deed alsof ze niets met hen te maken had, functioneren de mannen in Minsk duidelijk onder politiecommando. 

Zo is in video’s te zien hoe gemaskerde mannen in een café gevluchte demonstranten achterna gaan. Hun leider, die een officieel ogende pet draagt, slaat daartoe met een stok het raam aan diggelen. Op sociale media wordt de man geïdentificeerd als hoofd van de georganiseerde misdaadbestrijding van het ministerie van binnenlandse zaken. Dat ministerie weigert elk commentaar.

Op sociale media worden zwarte lijsten aangelegd van gewelddadige sujetten 

Momenteel worden er op sociale media zwarte lijsten aangelegd van zich gewelddadig gedragende sujetten op straat. Wat de gemaskerde mannen betreft, blijft het bij vraagtekens. Op sociale media wordt gespeculeerd dat ze door Rusland zijn gestuurd, maar daarvoor ontbreekt bewijs. De angst onder de demonstranten is dat de mannen worden ingezet als ‘provocateurs’. “Ze zullen op tv zeggen dat wij het raam kapot sloegen”, zei een vrouwelijke demonstrant bij het café. Ook zondag bleef het bij massaal, maar vreedzaam protest.

Dat de onbekenden ook voor gewichtiger zaken worden ingezet, bleek maandagochtend. Toen werd Maria Kolesnikova, een van de leiders van de oppositie, plotseling van straat geplukt. Volgens getuige ‘Anastasia’, die toevallig passeerde en bij onafhankelijke media haar verhaal deed, werd ze door gemaskerde mannen in burger meegenomen. Ze grepen haar vast, gooiden haar in een minibus zonder kentekenplaten en scheurden weg.

Lees ook: 

Vrouwen zijn de drijvende kracht achter de Wit-Russische protesten, maar Loekasjenko onderschat hun invloed

Vrouwen zijn de drijvende kracht achter de protesten in Wit-Rusland. Bijzonder in een land met een macholeider als Aleksandr Loekasjenko. De afgelopen weken wisten ze het geweld van straat te verbannen. ‘Politiek kan ook eerlijk, open en warm zijn, in plaats van mannelijk en wreed.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden