Huiszoeking

Geheim of niet, door FBI gevonden documenten kunnen Trump in de cel doen belanden

null Beeld AP
Beeld AP

De inval in het buitenhuis Mar-a-Lago van Donald Trump was niet alleen gericht op het terughalen van belangrijke documenten, maar ook op het verzamelen van bewijs voor misdrijven tegen de nationale veiligheid.

Bas den Hond

De FBI-agenten die de vertrekken van de ex-president doorzochten namen rond de twintig dozen met documenten mee, sommige uit de hoogst mogelijke categorie van geheimhouding.

Trump had eerder dit jaar al veel teruggegeven van de documenten die hij aan het eind van zijn presidentschap had meegenomen. Maar het ministerie van justitie was ervan overtuigd geraakt, naar verluidt na een tip uit Trumps omgeving, dat er nog meer moest zijn.

Het huiszoekingsbevel, dat vrijdagmiddag werd vrijgegeven, noemt als een van de wetten die mogelijk overtreden zijn de Spionagewet. Die bestraft met maximaal tien jaar cel het bezitten van informatie die schadelijk kan zijn voor het land of een vijandelijke mogendheid helpen.

Een extra slot

Daarnaast zijn er volgens het bevel ook twee andere wetten in het spel die overheidsinformatie moeten beschermen. Eén daarvan maakt simpelweg het onbevoegd meenemen of achterhouden van overheidsdocumenten een misdrijf. Een andere wet straft het verbergen of vernietigen van zulke documenten als dat gebeurt met het doel een justitieel onderzoek te dwarsbomen. Daar staat dan maximaal 20 jaar op.

Van de documenten die de FBI meenam is in het gepubliceerde ontvangstbewijs van slechts een paar aangegeven waar ze over gaan: de gratieverlening van Trumps informele adviseur Roger Stone, en de Franse president Emmanuel Macron. Van veel andere partijen is alleen aangegeven welk niveau van geheimhouding er voor geldt. Drie stuks waren ‘vertrouwelijk’, het laagste niveau, waar miljoenen Amerikanen die bij of voor de overheid werken toegang toe zouden mogen hebben. Drie andere zijn ‘geheim’ en vier ‘topgeheim’, categorieën die een veel kleiner aantal functionarissen mag inzien. En één pakket had de aanduiding TS/SCI, wat staat voor topgeheime documenten die alleen door een zeer selecte groep mogen worden ingezien, en alleen als dat gebeurt in speciale ruimten die tegen afluisteren en andere spionagemethoden zijn beschermd.

Volgens Donald Trump zelf doen al die categorieën er al lang niet meer toe. “In de eerste plaats had ik van alles de geheimhouding opgeheven”, schreef hij op zijn eigen sociale medium TruthSocial. “En ten tweede hoefden ze helemaal niets ‘in beslag te nemen’. Ze hadden het kunnen krijgen wanneer ze maar wilden, zonder politieke spelletjes en inbreken in Mar-a-Lago. Het was veilig opgeslagen, met een extra slot waar ze om gevraagd hadden. Ze hadden het gewoon kunnen vragen.”

Trumps bevoegdheden

Juristen die commentaar gaven in diverse Amerikaanse media gaven toe dat de president, als opperbevelhebber van de krijgsmacht, bevoegd is om welk document dan ook vrij te geven. Tijdens zijn presidentschap maakte Trump daar soms gebruik van op een manier die veteranen op dit gebied schokte, bijvoorbeeld toen hij een satellietfoto op Twitter zette die liet zien hoe een Iraanse basis was beschadigd nadat het lanceren van een ruimteraket was mislukt. Daarmee gaf hij Iran en andere landen inzicht in de kwaliteit van de spionagesatellieten of -drones van de VS.

Maar volgens diezelfde juristen kan die bevoegdheid van de president Trump niet beschermen tegen een eventuele vervolging. Zelfs al zou hij bevolen hebben het geheime karakter van de meegenomen documenten op te heffen, dan was dat daarmee nog niet gebeurd. Er is een procedure voor, waarbij op elk document wordt aangegeven wat de nieuwe classificatie is. Dat is niet gebeurd.

Bovendien gaan de misdrijven waarvoor de FBI bewijzen zocht niet over geheime documenten, maar over elk soort overheidsdocumenten, of in het geval van de Spionagewet over documenten die te maken hebben met de nationale veiligheid. Bij de documenten van de hoogste categorie zal die ongetwijfeld in het spel zijn.

En Obama dan?

In zijn reactie wees Trump op een voorganger die hetzelfde zou hebben gedaan als hij: “Een groter probleem is: wat gaan ze doen met de 33 miljoen pagina’s aan documenten, vele daarvan geheim, die president Obama meenam naar Chicago?”

Maar daartegen kwam het Nationaal Archief in het geweer. In een korte verklaring meldde het dat het na afloop van Barack Obama’s presidentschap al zijn documenten kreeg. Dertig miljoen pagina’s daarvan bevinden zich op verzoek van Obama in Chicago, waar zijn presidentiële bibliotheek in aanbouw is. Obama wil alles laten scannen, zodat hij de eerste president wordt waarvan de documenten allemaal digitaal beschikbaar zijn. Maar ze zijn nog steeds van Nationaal Archief. En geheim zijn ze geen van allen.

Trumps medestanders wijzen ook naar Hillary Clinton, die als minister van justitie onder Obama een tijd lang haar email over een server liet lopen die ze zelf in beheer had. Soms stonden er ook staatsgeheimen in haar mails, en op dat moment was ze in overtreding omdat haar computers en telefoons niet zo goed beveiligd waren als zou moeten. Toenmalig FBI-directeur James Comey oordeelde dat ze er niet voor vervolgd kon worden.

Niet toevallig namen de Republikeinen in het tweede jaar van Trumps presidentschap een wet aan die het verkeerd omgaan met geheime overheidsinformatie zwaarder bestraft - in plaats van een overtreding waar hoogstens een jaar gevangenis op staat, werd het een misdrijf met vijf jaar cel als maximumstraf. De door Trump ondertekende wet kan, gezien het resultaat van de huiszoeking in Mar-a-Lago, nu mogelijk op hem van toepassing zijn.

Lees ook:

VS wachten met spanning op oogst FBI-inval bij ex-president Trump

De inval van de FBI bij ex-president Trump houdt zowel voor- als tegenstanders bezig: het is nu wachten op de inhoud van het huiszoekingsbevel.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden