Mensenrechten

Gehackte Chinese politiegegevens geven een gezicht aan de vervolging van Oeigoeren

null Beeld De politie van Xinjiang
Beeld De politie van Xinjiang

Westerse media hebben duizenden foto’s en bestanden vrijgegeven die een indringend beeld geven van de vervolging van de Oeigoeren in het westen van China.

Gijs Moes

Chinese politiefoto’s tonen meer dan vijfduizend gezichten van Oeigoeren die in het westen van China zijn opgepakt. Sommigen kijken verdrietig in de camera, anderen opstandig of wantrouwig. Van bijna 2900 van hen is bekend dat ze daadwerkelijk vastgezet zijn, in strafkampen die volgens China ‘opleidingsinstituten’ zijn. Dat is de opbrengst van gehackte data die dinsdag via onder meer de BBC en Der Spiegel naar buiten zijn gebracht.

Niet eerder is van zo’n groot aantal vervolgde Oeigoeren de identiteit vastgesteld. En toch gaat het in de ‘Xinjiang-politiedossiers’, zoals de uitgelekte data zijn genoemd, nog maar om een heel klein deel van het totaal. Volgens mensenrechtenorganisaties zijn in totaal circa een miljoen inwoners van de regio Xinjiang de afgelopen jaren opgesloten in de kampen.

Een zeer onwaarschijnlijk verhaal

De foto’s en andere data die nu naar buiten zijn gekomen, stammen uit de eerste helft van 2018. Ze kwamen eerder dit jaar in het bezit van de BBC en andere media, en zijn nu naar buiten gebracht omdat er grondig onderzoek naar de echtheid heeft plaatsgevonden. Het gaat niet alleen om foto’s maar ook om interne instructies, handboeken, toespraken van verantwoordelijken en gegevens over online-activiteiten van circa 20.000 Oeigoeren.

“De waarheid is dat de educatie- en trainingscentra in Xinjiang scholen zijn die mensen helpen om zich te bevrijden van extremisme”, zei de Chinese minister van buitenlandse zaken Wang Yi in 2019, maar informatie van de Chinese politie, die nu ook is uitgelekt, maakt duidelijk dat het verhaal over opleidingsinstituten zeer onwaarschijnlijk is.

Zo zijn er instructies over het neerschieten – met als doel het doden – van mensen die proberen te ontsnappen. Ook tonen de uitgelekte data roosters voor het wachtlopen in de strafkampen. ‘Studenten’ die verplaatst worden, moeten volgens instructies geblinddoekt zijn en in de ketenen geslagen.

Zestien jaar de cel in om een baard

Uit de gegevens blijkt ook dat de Oeigoeren niet alleen worden opgesloten, maar dat het ook uitdrukkelijk de bedoeling is om hun religie, cultuur en tradities uit te wissen. Zo worden mensen als verdacht aangemerkt als ze geen alcohol drinken of geen varkensvlees eten.

Een jonge man werd als terrorist aangemerkt en tot tien jaar cel veroordeeld omdat hij niet rookte en dronk. Ook zijn moeder werd opgepakt. Een andere man kreeg tien jaar gevangenisstraf omdat hij jaren eerder ‘islamitische geschriften’ had bestudeerd met zijn grootmoeder. Ook Tursun Kadir had islamitische geschriften bestudeerd en bovendien ‘een baard laten staan onder invloed van religieus extremisme’. Hij kreeg daarvoor zestien jaar cel.

Uit verhalen van getuigen wordt ook duidelijk dat Oeigoeren, in grote meerderheid moslims, geregeld door Chinese bewakers gedwongen worden om alcohol te drinken, te roken of varkensvlees te eten.

null Beeld De politie van Xinjiang
Beeld De politie van Xinjiang

De jongste opgepakte persoon in de Xinjiang-politiedossiers is Rahile Omer, een meisje van 15. De oudste, een vrouw van 73, is Anihan Hamit. Uit technische gegevens blijkt dat de foto’s, ook van mensen die niet zijn vastgezet, gebruikt zijn voor gezichtsherkenning met behulp van de vele camera’s in Xinjiang.

Onderzoek Verenigde Naties

De BBC en andere betrokken media, die de gegevens in handen kregen via een actiegroep in Washington en de Duitse wetenschapper Adrian Zenz, brengen deze informatie naar buiten net nu hoog bezoek de situatie in Xinjiang in kaart probeert te brengen. VN-mensenrechtencommissaris Michelle Bachelet reist deze week door de regio, om later rapport uit te brengen. Eerder heeft zij zich al zeer kritisch uitgelaten over het Chinese optreden in Xinjiang.

Ook westerse overheden hekelen de omgang met de Oeigoeren en andere minderheden in de regio. Verschillende regeringen en parlementen, waaronder de Nederlandse Tweede Kamer, hebben het Chinese optreden aangemerkt als genocide. Volgens experts hoeft deze kwalificatie niet per se te betekenen dat de bevolking wordt gedood; het uitwissen van identiteit en traditie kan ook reden zijn voor het stempel volkerenmoord.

In Xinjiang, met naar schatting meer dan 25 miljoen inwoners, zijn de afgelopen zeventig jaar vooral veel Han-Chinezen komen wonen, de grootste bevolkingsgroep in China. Zij vormen inmiddels circa 42 procent van de bevolking in Xinjiang.

Lees ook:

Moslims in Xinjiang mogen hun geloof belijden, maar de Chinese overheid bepaalt hoe

Oeigoeren in het westen van China mogen de islam belijden, maar alleen op de wijze waarop Peking het graag ziet. Ze moeten hun identiteit losmaken van hun religie. Dat gaat verder dan het afwerpen van een hoofddoekje en afscheren van een baard.

Omir Bekali zat in een strafkamp omdat hij Oeigoers is: ‘China wil ons vernietigen’

China schendt volgens de Verenigde Naties de mensenrechten op grote schaal in de westelijke provincie Xinjiang. Omir Bekali is een van de weinigen die lang in de beruchte kampen voor Oeigoeren heeft gezeten en het kan navertellen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden