Verkiezingen

Geen schijn van kans: de Russische oppositie staat al voor het stemmen buitenspel

Een Moskoviet neemt de verkiezingsbiljetten door tijdens de eerste van de drie dagen durende parlementsverkiezingen. Beeld AFP
Een Moskoviet neemt de verkiezingsbiljetten door tijdens de eerste van de drie dagen durende parlementsverkiezingen.Beeld AFP

Dit weekend kunnen Russen hun stem uitbrengen bij nationale en lokale parlementsverkiezingen. Maar echt iets te kiezen hebben ze niet.

Boris Visjnevsky wreef ongetwijfeld even in zijn ogen toen hij het verkiezingsbiljet zag waarop hij stond afgebeeld. Misschien dacht hij zelfs wel dat hij nog droomde. Want naast Visjnevsky zelf, een lokale oppositiepoliticus en Kremlincriticus uit Sint-Petersburg, stonden twee andere mannen met precies dezelfde naam op het affiche. Zijn naamgenoten hadden bovendien hetzelfde vlassige kapsel, dezelfde grijze baard en dezelfde kleur ogen als Visjnevsky.

Onderzoek van de krant Novaja Gazeta wees uit dat een van Visjnevsky’s dubbelgangers in werkelijkheid een lokaal raadslid van regeringspartij Verenigd Rusland is. De ander is een verkoper bij een autoherstelbedrijf. Met behulp van fotoshop en identiteitsroof wilden de autoriteiten volgens de krant verwarring zaaien onder kiezers die van vrijdag tot en met zondag kunnen stemmen tijdens de nationale parlementsverkiezingen en 39 lokale verkiezingen, waaronder in Sint-Petersburg.

Het bizarre voorbeeld zegt veel over hoever de Russische autoriteiten bereid zijn te gaan om de oppositie te hinderen in aanloop naar de stembusgang. Met het oog op historisch slechte peilingen die Verenigd Rusland slechts een kwart van de stemmen toebedelen (tegen 54 procent die de partij in 2016 behaalde), zette het Kremlin de afgelopen tijd alle zeilen bij om de regeringspartij voor de vierde keer op rij een absolute meerderheid te bezorgen in het nationale parlement en lokale equivalenten.

Onregelmatigheden

Op de eerste dag van de parlementsverkiezingen in Rusland hebben onafhankelijke waarnemers rond de 2000 onregelmatigheden geconstateerd. Zo zouden mensen meer dan één keer een stem hebben uitgebracht. Dat stellen waarnemers van Golos, een organisatie voor de rechten van kiezers, in een zaterdag gepubliceerd rapport. (ANP)

Systematische repressie

Naast particuliere treiterijen maakte het daartoe ook gebruik van ‘reguliere’ onderdrukking van de oppositie. Die systematische repressie bleek bijvoorbeeld uit de statistieken van de gemeente Moskou die deze maand naar buiten kwamen. Van de 6727 mensen die in de eerste zes maanden van dit jaar werden gearresteerd vanwege het schenden van de regels voor publieke bijeenkomsten, werd zo’n negentig procent veroordeeld. Meer dan 1250 van hen eindigden voor korte of langere tijd achter de tralies en de rest kreeg boetes.

Vrijwel allemaal waren het gewone burgers die de straat op gingen om te demonstreren tegen de arrestatie van de inmiddels gevangen oppositieleider Aleksej Navalny. Sowieso kon iedereen die ook maar iets met hem te maken had rekenen op voortdurende tegenwerking. Zo weerden de autoriteiten tientallen leden uit Navalny’s entourage van het stembiljet nadat diens organisaties in juni op de extremismelijst belandden. Inmiddels zitten veel van de kopstukken van zijn organisatie in ballingschap in het buitenland. Anderen zitten in de cel of staan onder huisarrest.

‘Slim stemmen’-tactiek

Ook de zogeheten ‘slim stemmen’-tactiek van Navalny moest eraan geloven. Die strategie heeft als doel om parlementariërs van Verenigd Rusland hun zetel te ontnemen bij lokale of nationale verkiezingen door kiezers massaal op hun meest veelbelovende uitdager te laten stemmen. Via een website en mobiele app kunnen kiezers zien wie de meeste kans maakt om de politici van de regeringspartij van de troon te stoten.

Maar op 20 augustus stak het Kremlin daar een stokje voor. De Internetwaakhond Roskomnadzor beval zoekmachines als Google en het Russische Yandex om de slim stemmen-website uit hun zoekresultaten te filteren, omdat deze zou worden gebruikt ‘om het werk van een extremistische organisatie voort te zetten’. Yandex gaf gehoor aan de oproep, maar Google weigerde, waarop Roskomnadzor de Navalny-website blokkeerde.

Vrijdag bezweek Google, en ook Apple, alsnog onder druk van het Kremlin op een ander punt: de Amerikaanse techbedrijven verwijderden de Navalny-app uit hun online-appwinkels, nadat de autoriteiten dreigden met gevangenisstraf voor hun werknemers.

‘Buitenlands agent’

De vrije informatievoorziening moet het überhaupt ontgelden. Zo kregen dit jaar alleen al 36 organisaties en individuen het label ‘buitenlands agent’, vooral (medewerkers van) onafhankelijke mediaorganisaties of ngo’s. Hen wordt het werk vrijwel onmogelijk gemaakt, omdat ze vanwege extra financiële controles onder een berg papierwerk bezwijken. In totaal telt de lijst met buitenlandse agenten inmiddels meer dan 120 organisaties en individuen.

Dat zijn de trucjes die de oppositie dwarsbomen vóórdat de stemlokalen openen. Daar houdt het waarschijnlijk niet op, zoals bleek uit een gelekt audiofragment waarin een functionaris van Verenigd Rusland verkiezingswaarnemers botweg verzocht zaken niet ‘nog erger te maken’ door problemen tijdens de stembusgang te registreren. En dan moet het tellen van de stemmen nog beginnen.

Lees ook:

De Russische activist Violetta Groedina kent geen angst

Onbevreesd en vastberaden: hoe een onbekende oppositie-activist uitgroeide tot een symbool van het vijandige politieke klimaat in Rusland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden