Oorlog in Oekraïne

Geen kip komt Maleisië nog uit: voedselcrisis leidt wereldwijd tot exportverboden en protest

Protest tegen hoge voedselprijzen in Kenia, half mei. Beeld EPA
Protest tegen hoge voedselprijzen in Kenia, half mei.Beeld EPA

Onder druk van de oorlog in Oekraïne besluiten landen over de hele wereld om de export van voedingsmiddelen aan banden te leggen. Zo hopen ze prijsstijgingen te remmen en honger te voorkomen. Ook komen er steeds meer protesten op gang.

Gijs Moes

Jongste in de rij is Maleisië, dat vanaf woensdag de export van kip en kipproducten verbiedt. Aan kip is op zich geen gebrek, maar de dieren worden vaak gevoerd met graan uit Rusland en Oekraïne. Het exportverbod heeft vooral gevolgen voor Singapore, de stadstaat die tegen Maleisië aanligt. Zoals overal in de regio is kipcurry met rijst daar een van de meest geliefde gerechten.

De Maleisische kippenboeren protesteren tegen de nieuwe maatregel, zij dreigen een belangrijke afzetmarkt kwijt te raken. Singapore kan zijn kip ook betrekken uit andere landen in de regio, zoals Indonesië en Thailand. Ondertussen vrezen de boeren dat de prijs van kip in Maleisië juist keldert, want zij produceren veel meer dan er in eigen land wordt gegeten.

Dwarsliggende producenten hebben eerder al een einde gemaakt aan een exportverbod in Indonesië. Dat land wilde, vanwege de oorlog in Oekraïne, de export van palmolie stoppen. Die olie is in de keuken een alternatief voor zonnebloemolie uit Oekraïne en Rusland.

India heeft wel een exportverbod ingevoerd, voor graan en suiker. Dat lijkt te werken, want de graanprijs die ook daar de pan uitrees, is weer gestabiliseerd. Ook Iran, Egypte en Kazachstan zijn gestopt met de uitvoer van graan. In Europa hebben Servië en Kosovo deze maatregel doorgevoerd en Hongarije houdt die mogelijkheid open. In Afrika verbieden onder meer Ghana en Oeganda de export van graan.

Ondertussen hebben landen als Koeweit en Algerije een stop gezet op de export van plantaardige oliën. Iran heeft de export gestopt van aardappelen, tomaten, aubergines en uien, Tunesië voert geen fruit en en groenten meer uit. Vrees voor stijgende voedselprijzen bestond al voor de oorlog in Oekraïne, zo voerde Argentinië vorig jaar al een verbod in op de export van vlees.

Protesten om voedselcrisis

Naast de exportverboden komen er in veel landen protesten op gang tegen de stijgende prijzen. Vijf doden en tientallen gewonden waren de afgelopen weken te betreuren in Iran. Duizenden mensen gingen de straat op om te protesteren tegen hogere prijzen voor voedsel en brandstof. De regering stuurde het leger op de demonstranten af, met bloedige gevolgen. De prijsstijgingen in Iran, tot wel 300 procent voor brood, zijn niet alleen het gevolg van de oorlog in Oekraïne. Ook het besluit van de Iraanse regering om te snijden in subsidies op basisproducten heeft tot hogere prijzen geleid.

De protesten in Iran kregen direct een politieke lading, met de roep om het aftreden van president Raisi en zelfs van de hoogste geestelijke leider, ayatollah Khamenei. De herinnering aan de Arabische lente, toen in 2010 en 2011 protesten tegen hoge voedselprijzen tot grote politieke onrust en regeringswisselingen leidden, hebben de zenuwen in Teheran op scherp gezet.

In veel andere landen zijn het vooral boeren die protesteren, vaak omdat de regering een maximumprijs voor voedingsmiddelen heeft ingesteld. Dat zorgt ervoor dat zij verlies lijden op hun oogsten, zeker met de gestegen prijzen voor kunstmest en brandstof. Zo dumpten op Cyprus boeren eerder deze maand melk en balen hooi voor de deur van het presidentieel paleis in Nicosia. Ook in Argentinië protesteerden boeren tegen de maximumprijzen voor hun producten.

In veel andere landen gingen burgers de straat op tegen hoge voedselprijzen. Van Soedan tot Sri Lanka en van Chili tot Libanon eisten zij van hun regering juist dat die de prijzen verlaagt of steun verleent om dagelijkse voedingsmiddelen te kopen. Vaak komen deze protesten bovenop al langer levende onvrede, zoals in Libanon waar de burgers al drie jaar kampen met economische misère. Ook in Soedan en Chili hebben de protesten een lange voorgeschiedenis.

Lees ook:

EU heeft nog geen passend antwoord op de dreigende voedselcrisis

De Europese regeringsleiders hebben dinsdag nog niet de oplossing kunnen vinden voor de voedselcrisis in Afrika en het Midden-Oosten, nu enorme hoeveelheden graan vast blijven zitten in Oekraïne.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden