Vrouwenrechten

Geen enkele Mexicaanse vrouw zal nog vervolgd worden vanwege abortus

Vrouwen vieren de uitspraak van het Mexicaanse hooggerechtshof om abortus niet langer strafbaar te stellen. Beeld REUTERS
Vrouwen vieren de uitspraak van het Mexicaanse hooggerechtshof om abortus niet langer strafbaar te stellen.Beeld REUTERS

Door een uitspraak van het hooggerechtshof kunnen vrouwen in heel Mexico niet meer vervolgd worden wegens het plegen van abortus, ook niet in aartsconservatieve deelstaten.

Mexico-Stad wreef dinsdagochtend nog de slaperigheid uit de ogen, toen een flinke groep politieagenten zich voor het gebouw van het hooggerechtshof posteerde in het oude centrum van de hoofdstad. De meer dan vijftig agenten, uitgerust met schilden, hadden hekken om het gebouw van grijs beton geplaatst.

De operatie was uit voorzorg, want even later zou datzelfde hooggerechtshof bepalen dat abortus in Mexico niet langer strafbaar is. Even was er de vrees dat conservatieve activisten in grote aantallen voor het grijze beton hun woede zouden tonen, maar die bleek ongegrond; slechts een handjevol demonstranten kwam opdagen.

De grondwet verbiedt abortus niet

De uitspraak van het hooggerechtshof was unaniem en heeft verstrekkende gevolgen: met tien stemmen voor en nul tegen bepaalden de rechters dat de deelstaat Coahuila géén gevangenisstraf mag opleggen voor onderbreking van de zwangerschap. En het vonnis geldt niet voor Coahuila alléén; in heel Mexico is vrouwen straffen voor het plegen van abortus nu niet langer toegestaan.

“Kan de staat abortus straffen, in het licht van de grondwet, die het niet verbiedt?”, vroeg rechter Ana María Ríos tijdens de zitting. Het antwoord is: nee. Volgens het hooggerechtshof moet het recht op zelfontplooiing voor Mexicaanse vrouwen prevaleren.

Voor strijders voor vrouwenrechten in Mexico is het een daverende overwinning en het resultaat van een jarenlange strijd in het land met de op één na grootste katholieke bevolking ter wereld, waar opeenvolgende federale regeringen en de meeste van de deelstaatbesturen aartsconservatief zijn.

Beslissen over eigen voortplanting

“Gedurende bijna drie decennia hebben we het recht gebruikt als een gereedschap om aan een land te bouwen waar iedereen over haar eigen voortplanting kan beslissen. Dat is nu niet langer een droom,” jubelde Rebeca directeur Rebeca Ramos van vrouwenrechtenorganisatie Gire. “Het is een enorme stap in de juiste richting.”

De juridische status van abortus in Mexico verschilt nu nog per deelstaat. In Mexico-Stad is het al sinds 2007 legaal, later gevolgd door Hidalgo, Oaxaca en Veracruz. Andere lokale autoriteiten, zoals in Guanajuato en Coahuila, namen de laatste jaren echter draconische wetten aan, waardoor honderden vrouwen op beschuldiging van het plegen van abortus in de gevangenis belandden, volgens de Verenigde Naties in vele tientallen gevallen zelfs nadat ze een miskraam hadden gehad.

Helemáál legaal is abortus met het vonnis nog niet, waarschuwen experts; het betekent vooralsnog alleen dat niemand nog strafrechtelijk vervolgd kan worden voor het onderbreken van een zwangerschap. Desondanks denken de meeste experts dat het precedent een belangrijke stap is op weg naar de uiteindelijke legalisering, die volgens hen slechts een kwestie van tijd is.

Lange weg te gaan

Daarmee zal Mexico zich voegen bij een klein, select clubje landen in Latijns-Amerika, waar abortus inmiddels legaal is, waaronder Uruguay en Cuba. Argentinië hakte eind vorig jaar ook de knoop door. Het gaat echter nog te ver om van een regionale trend te spreken; verreweg de meeste regeringen in Latijns-Amerika zijn op dit moment conservatief en hebben geen plannen iets aan het verbod op abortus te doen. Enkele landen, zoals El Salvador, hebben wetten die al net zo streng zijn als de Mexicaanse deelstaten die door het hooggerechtshof dinsdag werden teruggefloten.

Hoe groot de overwinning dinsdag ook was, politicologe Denise Dresser waarschuwt dat Mexico nog een lange weg te gaan heeft voor vrouwen gelijke behandeling hebben bereikt. Ze wijst erop dat Mexico nog altijd een van de gewelddadigste landen ter wereld is voor vrouwen, waar dagelijks gemiddeld tien vrouwen worden vermoord: “Het is heel goed nieuws, maar het is goed nieuws te midden van heel veel slecht nieuws.”

Lees ook:

Een Mexicaans feministisch debat met alleen mannelijke sprekers

Het evenement was ironisch bedoeld, maar dat had niet iedereen meteen door. Afgelopen week kondigde de Nationale Autonome Universiteit in Mexico-Stad (Unam), de grootste van Latijns-Amerika, een serie debatten over feminisme aan. Al snel viel een groot aantal Mexicanen echter op dat er iets niet in de haak was: alle sprekers waren witte mannen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden