ReportageKaboel

Geen bankrekening, geen baan. Afghaanse vrouwen lijden onder het Taliban-regime. ‘Kwamen de Amerikanen maar terug’

Afghanen bij de Kart-e-Sakhi moskee in Kaboel. Beeld AP
Afghanen bij de Kart-e-Sakhi moskee in Kaboel.Beeld AP

Afghaanse vrouwen die gewend waren aan hun vrijheid, hebben grote moeite met het Taliban-regime. ‘De Titanic, dat zijn wij.’

Hans Jaap Melissen

In een van de video’s komt ze net uit de zee in Dubai in een korte broek en een shirt. Voor Nederlandse begrippen is ze nog steeds flink bedekt, maar haar schouders en hals zijn bloot. In een ander filmpje zit ze in een badjas en kijkt naar buiten. ‘Dit gaat de taliban natuurlijk allemaal veel te ver’, zegt ze met een troosteloze blik. Ze heeft afgesproken in een restaurant in Kaboel dat op de vierde verdieping zit, buiten het zicht van de langsrijdende Taliban.

Monawarahamnawa heet ze, op TikTok dan, de app waar je korte video’s kunt plaatsen. Haar video’s zijn soms wel 157.000 keer bekeken. “Ik ben bang dat de Taliban mij doden als ze me vinden”, zegt ze. Niet alleen haar ‘gewaagde’ video’s zijn een probleem, ze verdiende haar geld vooral met het aankondigen van congressen en andere evenementen voor de oude regering. En dan woont de 22-jarige ook nog eens in haar eentje in een appartement in Kaboel. “Dat kon vroeger, maar nu niet meer. Ik ben steeds bang dat de Taliban voor mijn deur staan. Ze checken al huizen.”

De werkgever van Sameera mag haar niet meer inroosteren van de Taliban

Sinds 15 augustus, de dag dat de Taliban Kaboel innamen, is het leven van veel vrouwen in Afghanistan compleet veranderd. Angst bepaalt hun leven. Ook dat van stewardess Sameera (25). Die 15de augustus reed ze nietsvermoedend naar het vliegveld om aan haar dienst te beginnen op een vlucht naar Dubai. “Ik kwam ineens vast te zitten in het verkeer tussen mensen die wilden vluchten voor de Taliban”, vertelt ze.

Ze begint zachtjes te huilen. “Het was al zo’n rotjaar. Mijn vader stierf, corona was hier heel erg. En nu ben ik ook mijn baan kwijt.” Sameera werkte voor de staatsvliegtuigmaatschappij Ariana. Ariana vliegt weer, maar Sameera niet. “Ik vroeg mijn bazen mij in te roosteren”, zegt ze, “maar die zeiden dat het niet mag van de Taliban. Ik vroeg nog: maar als ik nu alleen vrouwelijke passagiers bedien?”

Het gesprek met Sameera vindt ook plaats op een neutrale locatie: een kantoor van vrienden, waar de oude vlag van Afghanistan nog niet is vervangen door de witte van de Taliban. Sameera zit vooral thuis. Laatst ging ze naar de bank, waar ze zag dat de Taliban vrouwen met een zweep sloegen. “Tegen mij zeiden ze ‘als vrouw hoef je geen bankrekening te hebben’. Maar ik heb geen broer, geen vader en ook geen man.” Ze woont samen met haar moeder en zussen, die allemaal ook geen werk meer hebben. “Mijn oudste zus werd na een week aangehouden door de Taliban toen ze autoreed. ‘We zullen je doden als je dat nog een keer doet’, zeiden ze.” De auto heeft de familie inmiddels verkocht. “Dat geld gebruiken we nu om van te leven.”

‘Ik heb wel in korte rokken gelopen op straat’

Ze verlangt terug naar haar oude leven. “Ik mis mijn uniform, het vliegen naar de provincies in Afghanistan en naar landen zoals Turkije, Dubai, India.” Haar mooiste herinnering noemt zij de speciale vluchten met de top van de oude regering, zoals met president Ashraf Ghani. “Die mocht ik dan bedienen. Nee, geen kip of vlees. Hij koos rijst.” Even lacht ze en is ze terug in een wereld die voorgoed lijkt verdwenen.

Wie wel nog werk heeft is Hanifa (25). Ze is verpleegkundige in een ziekenhuis in Kaboel. “Hoe erg mijn leven is veranderd?” herhaalt ze de vraag. “Ik heb wel in korte rokken gelopen op straat. Maar nu moet ik goed opletten welke kleren ik draag, hoe ik naar het ziekenhuis ga en weer naar huis.” Bij gebruik van een taxi wordt haar bij checkpoints van de Taliban verweten dat de chauffeur geen familie is en daarom slaapt ze nu vaak in het ziekenhuis. Daar geldt overigens nog niet dat mannen en vrouwen apart van elkaar werken, want anders zou alles vastlopen.

Hanifah is wel blij dat ze nog een baan heeft. “Veel familieleden werkten voor het leger. Die zijn alles kwijt. Maar ik wil niet werken onder een Talibanregering, die zonder geld zit en tegen vrouwen is. Dus als ik een manier vind, ontvlucht ik dit land.”

Vrouwen op straat in Kaboel, afgelopen september. Beeld Brunopress
Vrouwen op straat in Kaboel, afgelopen september.Beeld Brunopress

‘Ik wou dat de Amerikanen weer terugkwamen’

Toch hebben sommige Afghanen het nog slechter. In een park in Kaboel zitten mensen uit de provincies die zijn gevlucht tijdens de opmars van de Taliban. Ze wonen in tentjes of onder doeken. Shereen zit er al drie maanden met haar dochter Mariam van 12. “Mijn man is verdwenen toen de Taliban ons gebied innamen. Nooit meer wat van gehoord. Ik heb geen geld om terug te gaan. En al helemaal niet om de huur te betalen.” Veel mannen uit het kamp bedelen. “Maar van de taliban mogen de vrouwen dat niet.” Mariam gaat niet naar school, jongens van 12 jaar en ouder uit het kamp wel. Wie je ook maar spreekt in het kamp, iedereen wil het land uit.

Ook stewardess Sameera wil weg. “Voor mijzelf en voor mijn zevenjarig zusje. Er is geen hoop voor mij.” De TikTokker geeft zelfs een kopie van haar paspoort aan de interviewer. “Mocht je kunnen helpen mij hier weg te krijgen. Want als de internationale gemeenschap straks de Taliban zonder voorwaarden erkent, dan gaan ze helemaal los op de vrouwen. Echt, ik wou dat de Amerikanen weer terugkwamen. Denk je dat die dat zullen doen?”

Ze staart weer naar haar telefoon. Onder de video waarin ze in haar badjas zit, staat muziek van de film Titanic. “Ja, ik weet het, de Titanic dat zijn wij.”

Landen uit de regio voeren gesprekken met de Taliban

Tien landen uit de regio hebben zich uitgesproken voor een ­donorconferentie onder leiding van de Verenigde Naties voor Afghanistan. Dat deden ze tijdens gesprekken met de Taliban die gisteren in Moskou werden gevoerd.

Vertegenwoordigers uit onder meer China, Pakistan, India, Iran en een aantal voormalige Sovjetrepublieken kwamen bijeen om over de toestand in Afghanistan te praten. Zij zeggen dat zo’n internationale conferentie zo snel mogelijk moet worden georganiseerd om Afghanistan weer op te kunnen bouwen.

Het bewind van de Taliban wordt internationaal niet officieel erkend.

De Verenigde Staten waren ook uitgenodigd. Washington liet weten ‘helaas om logistieke redenen’ te zijn verhinderd maar zei wellicht bij een eventueel volgend overleg wel aan te schuiven.

De Russische gastheer, minister van buitenlandse zaken Sergej Lavrov, benadrukte bij de opening van de bijeenkomst dat in Afghanistan ‘een inclusieve regering’ nodig is die ‘de belangen van alle politieke krachten in het land vertegenwoordigt’.

Minister Lavrov beloofde dat Rusland binnenkort een schip met humanitaire hulp richting Afghanistan zal sturen.

De echte of complete namen van zowel de Tiktokker als de stewardess zijn bij de redactie bekend.

Lees ook:
Vrouwen in Afghanistan zitten gedwongen thuis: ‘We hebben elkaar voor altijd vaarwel gezegd’

Vrouwen in Afghanistan geloven niets van de belofte van de Taliban dat ze uiteindelijk weer terug mogen naar hun werk. ‘Ze liegen tegen de media.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden