ReportageZuid-Afrika

Geen baan, honger; dan is stropen een optie

Twee tienermeisjes lopen over de zandweg door het dorp Seville B., dat grenst aan Groot Kruger. Beeld Bram Lammers
Twee tienermeisjes lopen over de zandweg door het dorp Seville B., dat grenst aan Groot Kruger.Beeld Bram Lammers

Langs wildparkregio Groot Kruger loopt een hek van 400 kilometer. Drie miljoen zwarte Afrikanen wonen vaak in armoede aan de andere kant van de omheining. Stropen wordt dan aantrekkelijk.

Het pad van roodgele aarde met overal grote en kleine kuilen, hobbels en diepe modderpoelen loopt vanaf de asfaltweg dertig kilometer door de bush naar het gehucht Seville B, gelegen naast het dorp Seville A. Het is een langgerekt plaatsje. De huisjes met stukjes land zijn omheind met prikkeldraad. Kippen, geiten en zwijntjes scharrelen rond. Hier en daar wordt wat groente verbouwd.

Over de zandweg door het dorp flaneren twee tienermeisjes. De een in een zwart en de andere in een knalroze jurkje. Het weekend begint. Groepjes bewoners zitten voor hun huizen. Hier wonen alleen zwarte mensen. Het plaatsje hoort bij de uitgestrekte plattelandsgemeente Bushbuckridge in Zuid-Afrika, waar 99,5 procent van de inwoners donker is.

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Een aantal bewoners verzamelt zich bij de winkel van het dorpshoofd, Mathonsi Nabott. Hun is een doosje beloofd met zaadjes om zelf groenten te verbouwen. Professor Mtunga – niet zijn titel, maar zijn naam – komt van het Manyeleti-wildpark om de doosjes aan tien uitverkoren dorpelingen te geven en ze te instrueren hoe ze elk maand een stukje land met een andere groente moeten inzaaien. Eigenaren en medewerkers van private parken steken zo een helpende hand uit.

Tachtig procent werkloos

Seville B heeft hulp voor zijn 1500 inwoners hard nodig, want 80 procent is werkloos. Het dorp is arm. Of zoals Professor Mtunga zegt: “Met deze zaadjes kunnen we de armsten onder de armen van voedsel voorzien. Als ze zelf hun groente kweken, hoeven ze die niet te kopen.”

Professor Mtunga instrueert het dorpshoofd Mathonsi Nabott (rechts, grijze trui) en enkele bewoners van Seville B. hoe ze moeten omgaan met de zaadjes om groenten te kunnen oogsten. Beeld Bram Lammers
Professor Mtunga instrueert het dorpshoofd Mathonsi Nabott (rechts, grijze trui) en enkele bewoners van Seville B. hoe ze moeten omgaan met de zaadjes om groenten te kunnen oogsten.Beeld Bram Lammers

Het dorp grenst aan de ene kant aan Manyeleti Park en haaks daarop aan Sabi Sands, beroemd om zijn vele neushoorns. Tussen Seville B en de twee private natuurparken staan hoge hekken, die grenzen aan het dorp. Seville B leeft aan de verkeerde kant van de afrastering. “We mogen er niet in”, zegt Nabott. “Soms zien we aan de andere kant giraffen, buffels, antilopen, olifanten of neushoorns.”

Niet meedelen in de welvaart van de witten

Aan de andere kant van dat hek ligt Groot Kruger met private parken als Manyeleti en Sabi Sands, daarachter ligt Kruger Park. Er rijden grote glanzende Toyota Land Cruisers, Nissan Patrols, Ford Explorers en Land Rover Defenders. In de peperdure auto’s zitten voornamelijk witte mensen, die in accomodaties in Manyeleti logeren voor 825 euro per nacht of in een tent bij Mizsingitana voor 80 euro per nacht. De prijzen voor een overnachting in Sabi Sands zijn nog veel hoger.

Het contrast ontgaat de bewoners van Seville B niet. “Na het afschaffen van de apartheid in 1994 in Zuid-Afrika hadden we verwacht dat onze gemeenschap zou meedelen in de welvaart van de witten, maar dat gebeurde niet”, zegt het dorpshoofd. Hij schudt zijn ronde kale hoofd met enige verontwaardiging. Om hem heen zit een vijftiental bewoners uit Seville B instemmend te knikken.

De dorpswinkel van Nabott is exemplarisch voor de situatie van het gehucht. In de schappen liggen zeven wittebroden, acht tweeliterflessen Coca Cola, twee flessen shampoo, een vijftiental sinaasappels en wat toiletpapier. De stellingkasten zijn verder leeg.

Grond van voorouders

“De grond in die parken is van onze voorouders”, wijst Nabott naar de hekken achter de huisjes. Er liggen landclaims. Mtunga bevestigt dat, maar daarmee heeft Seville B zijn grond niet terug. “Onze mensen krijgen ook nauwelijks werk in die parken, hooguit tien hebben daar een baantje.” Er is grote ontevredenheid over.

Rangers en medewerkers van de natuurparken snappen dat gevoel. Ze tuigen allerlei projecten op om dorpen te helpen. Tegelijkertijd verdienen de meer dan drie miljoen zwarte Afrikanen die langs het 400 kilometer lange hek langs Groot Kruger wonen bar weinig aan dat safaritoerisme en de wildparken.

De hulpprojecten hebben ook vaak een specifieke insteek: om bewoners langs het hek respect voor de natuur bij te brengen. Mtunga geeft elke week cursussen natuurbeheer aan schoolkinderen over dieren, natuur en milieu. De private eigenaren van de natuurparken betalen dat via een gezamenlijke stichting. Ze hopen het stropen van onder meer neushoorns te voorkomen door bewustwording te stimuleren bij hun buren.

Geen toekomst

Maar de zwarte gemeenschap, zoals ook in Seville B, zit vooral om werk en inkomen verlegen. Zo ook Charles Moguana, die met de anderen wacht op een doosje zaden. Hij is 36 jaar en vader van twee dochters en heeft nog nooit een baan gehad, alleen hier en daar klusjes. “Ik heb in Johannesburg geprobeerd werk te vinden, maar met alleen basisschool neemt niemand mij aan.” Toch wil hij weg. Zijn twee dochters komen in Seville B ook niet verder dan groep 8. “Ze hebben hier geen toekomst”, zegt hij gelaten.

Respect voor de natuur vindt het dorpshoofd allemaal mooi en aardig, maar daar eet je niet van. “We zien al dat wild aan de andere kant van het hek, voor ons is dat eten; bushmeat. Als je honger hebt dan ga je stropen, ook al is het illegaal. Stropers worden gecreëerd door deze tweedeling tussen arme zwarten en rijke witten met hun natuurparken. Ze zijn zo egoïstisch.” Hij snapt ook heel goed dat bewoners neushoorns stropen om hun dure hoorn, maar “dat is niet goed”, voegt hij er meteen aan toe.

Lees ook:

Hoe de beruchte neushoornstroper Big Joe al tien jaar zijn straf ontloopt.

Het blijkt bijzonder lastig om stropers te veroordelen in Zuid-Afrika. De zaak tegen Joseph Nyalungu, alias Big Joe, bewijst dat. Een corrupt rechtssysteem is daar debet aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden