null Beeld

Rondje EuropaDenemarken

Gebeeldhouwde zeemeerminnen zorgen voor ruzie in Denemarken

Er was eens een zeemeermin die zich een jaar of vier geleden in de haven van het Deense stadje Asaa op een rots genesteld had. Daar zat ze goed, vonden ook de inwoners en bezoekers van Asaa, die van tijd tot tijd even naar de gevinde dame kwamen kijken.

En dat doen ze nog. Alleen: plots blijkt haar voortbestaan bedreigd. De nazaten van Edvard Eriksen, de beeldhouwer achter de wereldberoemde Kleine Zeemeermin op de Langelinie in Kopenhagen, noemen de meermin plagiaat. Volgens de erfgenamen is het beeld in Asaa nagenoeg een replica van haar hoofdstedelijke soortgenoot. De Eriksens eisen niet alleen een compensatie à 37.000 Deense kronen, een kleine 5000 euro, maar verlangen tevens de vernietiging van het beeld.

‘Die van ons is voller’

De burgemeester van Bronderslev (de gemeente waar Asaa onder valt), Mikael Klitgaard, gaf aan de Deense zender TV2 toe dat hij aanvankelijk ‘een beetje had moeten lachen’ toen hij de e-mail las waarin de meerminnenoorlog afgekondigd werd. “Een koe is een koe en een zeemeermin een zeemeermin. Je kunt geen hele diersoort patenteren. En trouwens: ik vind helemaal niet dat de twee zeemeerminnen op elkaar lijken. Die van ons is voller en heeft een heel ander gezicht.”

Het beeld van de zeemeermin in Kopenhagen, die regelmatig beklad wordt.  Beeld EPA
Het beeld van de zeemeermin in Kopenhagen, die regelmatig beklad wordt.Beeld EPA

Ook kunstenaar Palle Mork die de schubbenvrouw heeft gehouwen vindt de beschuldiging je reinste kolder. Hij ontkent in alle toonaarden dat hij het beeld op de Langelinie heeft gekopieerd.

“Ik ga hier absoluut niet in mee”, zei hij verontwaardigd tegen TV2. “De twee lijken totaal niet op elkaar.” Zijn meermin is gemaakt van graniet, die in Kopenhagen van brons. Morks standbeeld is meer dan twee keer zo groot, is molliger, haar gelaatsuitdrukking is anders. De beeldhouwer zegt bovendien nooit te hebben gewerkt met een afbeelding of foto. “Je kunt geen patent op zeemeerminnen hebben.”

Auteursrechten worden zwaar verdedigd

Daar denkt de familie Eriksen toch anders over. Het nageslacht staat erom bekend hun licentierechten met hand en tand te verdedigen. Over acht jaar, 70 jaar na de dood van de kunstenaar, lopen hun auteursrechten af. Voor die tijd lijken ze nog zoveel mogelijk geld binnen te willen harken.

Vorig jaar nog hebben Eriksens erfgenamen de Deense krant Berlingske aangeklaagd. Het nieuwsblad had twee afbeeldingen van het standbeeld gepubliceerd: een in cartoon-vorm, met het gezicht van een zombie, en een foto waarop de meermin een mondkapje draagt. De rechtbank van Kopenhagen oordeelde dat Berlingske inderdaad Eriksens auteursrecht had geschonden. De krant werd beboet met 285 duizend Deense kronen (zo’n 38.000 euro) plus gerechtskosten.

Burgemeester noch kunstenaar denken dat het nu zover zal komen. Volgens hen hebben de nazaten geen poot om op te staan. Al is het moeilijk te ontkennen dat er helemaal geen gelijkenissen zijn: beide meerminnen leunen op hun rechterhand en hebben hun staart schuin achter zich over de rots gedrapeerd.

“Hoe moet ze anders zitten?” reageert Klitgaard in de New York Times. “Ze is een zeemeermin. Je kan haar moeilijk in een stoel zetten.”

Lees ook:

Nu mengt zelfs het Vaticaan zich in de discussie over een beeld in Noord-Macedonië

De vorige regering van Noord-Macedonië bracht voor meer dan 700 miljoen euro aan versieringen aan in de hoofdstad Skopje. Terwijl de discussie over verwijdering voortwoedt, is het verval al ingezet.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden