ReportageSacharovo

Gearresteerde Russen helpen elkaar ‘in onmenselijke omstandigheden’

Russische demonstranten die zijn opgepakt bij demonstraties voor het vrijlaten van oppositieleider Navalny worden vastgehouden in een cellencomplex in Sacharovo, 50 kilometer van Moskou.  Beeld Reuters
Russische demonstranten die zijn opgepakt bij demonstraties voor het vrijlaten van oppositieleider Navalny worden vastgehouden in een cellencomplex in Sacharovo, 50 kilometer van Moskou.Beeld Reuters

Russische demonstranten die de afgelopen tijd voor oppositieleider Navalny de straat op gingen, lijken door justitie met willekeur behandeld te worden.

De een kreeg vijf dagen celstraf, een ander drie, weer een ander tien of vijftien, en steeds voor hetzelfde vergrijp: deelname aan een van de recente demonstraties voor de vrijlating van de Russische oppositieleider Aleksej Navalny. Sommigen zijn inmiddels weer op vrije voeten en staan te kleumen buiten het cellencomplex in Sacharovo, 50 kilometer van Moskou, in afwachting van lotgenoten die nog meer pech hadden dan zij.

“Ik werd met nog twee anderen tegelijk opgepakt, onder precies dezelfde omstandigheden”, zegt Valentina (30, achternaam bij de redactie bekend), die een dag eerder vrij kwam. “Maar we kregen alle drie heel verschillende straffen. Iedere logica ontbreekt.” Tien dagen zat ze hier vast, een vriendin moet nog vier dagen, een vriend komt vandaag vrij.

In Sacharovo is een relatieve rust teruggekeerd na de chaotische taferelen van nog maar enkele dagen geleden. Toen dromden mensen hier urenlang samen om levensmiddelen, kleren of boeken af te geven voor de gevangenen. “Er was hier een enorme chaos”, zegt Valentina. “Mijn vriend ging donderdagochtend om half zes in de rij staan en kon pas om vijf uur ’s avonds weer weg.”

Het tot tijdelijke gevangenis omgebouwde complex, deel van een opvangcentrum voor migranten, was niet berekend op de gelijktijdige instroom van zoveel arrestanten.

Cellencomplex in Sacharovo waar de veelal jonge demonstranten worden vastgehouden.  Beeld Reuters
Cellencomplex in Sacharovo waar de veelal jonge demonstranten worden vastgehouden.Beeld Reuters

‘We liepen gewoon op het trottoir’

Journalist Oleg Psjenitsjny (56) treedt na acht dagen cel door de bruine stalen deur naar buiten, de vrijheid tegemoet, en blikt nog wat onwennig de wereld in. “Tijdens het luchten heb ik iedereen naar zijn straf gevraagd, want hoe kan het dat de een vijf dagen celstraf krijgt, maar sommige meisjes liefst vijftien? Ik geloof dat de rechters simpelweg straffen uitdelen op basis van hun persoonlijke mening over een gedaagde.”

Psjenitsjny had op 31 januari welbewust zijn perskaart thuisgelaten toen hij naar de demonstratie ging. “Want ik wil me niet daarachter verschuilen.” Hij werd opgepakt vlakbij een treinstation, maar in het proces-verbaal stond dat hij buiten de gevangenis waar Navalny werd vastgehouden leuzen had geschreeuwd en het verkeer had gehinderd. “Zo stond het bij iedereen. Maar ik was daar kilometers vandaan en geschreeuwd heb ik niets. Een video van mijn arrestatie bevestigt dat.”

Valentina overkwam hetzelfde. “We liepen gewoon op het trottoir. Er waren daar geen demonstranten, wel veel pers en politie. We waren echt geschokt toen we opeens mee moesten, zonder opgaaf van redenen.” Bijna tot middernacht wachtte ze in een onverwarmde politiebus op de rechtszaak, waarna ze naar Sacharovo werd overgebracht. Valentina vindt dat ze uiteindelijk nog geluk heeft gehad. “Anderen hadden het veel zwaarder. Vlakbij ons zat een jongen met diabetes, die had medicijnen nodig, maar kreeg die niet. Veel mensen hadden onvoldoende water, dat werd niet gelijk verdeeld.”

Lang in het ongewisse over het lot van dierbaren

In de tussentijd bleven familie en vrienden vaak lang in het ongewisse over het lot van hun dierbaren. Zij kregen hulp van een effectief en groeiend leger vrijwilligers, dat door razendsnelle uitwisseling van gegevens via websites en Telegramkanalen in korte tijd in kaart brengt wie zich waar bevindt, wie met wie een cel deelt, waar behoefte aan is en hoe dat zo snel mogelijk op de plaats van bestemming komt.

“Dankzij al die mensen die me hebben gebeld, die hulp aanboden, voelde ik me als in een soort cocon, omringd door steun en hulp van alle kanten”, zegt Psjenitsjny’s echtgenote Joelia.

“Ik kon niet langer werkloos toezien”, zegt vrijwilligster Sofja Zyrjanova. Ze is in Sacharovo om vrijgekomen gevangenen op te vangen. Die hebben vaak geen idee waar ze precies zijn en hoe ze weer naar huis kunnen komen. Als moeder van drie kinderen besloot ze op 31 januari in actie te komen, toen ze zag hoeveel mensen er waren opgepakt. “Dit is iets dat iedereen aangaat. Iedereen kan in die situatie terecht komen. Hetzelfde kan gebeuren met mijn man of met mezelf, als ik de McDonald’s uit kom, of de metro.”

Mensen die zijn vastgehouden tijdens bijeenkomsten ter ondersteuning van de Russische oppositieleider Alexei Navalny, dienen hun arrestaties uit in een cel van een detentiecentrum nabij Sakharovo buiten Moskou, op deze foto genomen uit een video die Reuters op 8 februari 2021 heeft verkregen. Met dank aan Darya Stebletsova / Hand-out via REUTERS  Beeld via REUTERS
Mensen die zijn vastgehouden tijdens bijeenkomsten ter ondersteuning van de Russische oppositieleider Alexei Navalny, dienen hun arrestaties uit in een cel van een detentiecentrum nabij Sakharovo buiten Moskou, op deze foto genomen uit een video die Reuters op 8 februari 2021 heeft verkregen. Met dank aan Darya Stebletsova / Hand-out via REUTERSBeeld via REUTERS

En dus klopte Zyrjanova aan bij de mensenrechtenorganisatie OVD-Info, die – ook juridische – hulp verleent aan arrestanten. “Via hen kwamen er steeds meer berichten dat er hulp nodig was, veel arrestanten bevonden zich in onmenselijke omstandigheden, hadden water en voedsel nodig. Via chats werden de taken verdeeld. De mensen die nu vrij komen moeten worden opgewacht, dat lijkt me vanzelfsprekend. En als je tijd hebt, waarom zou je je dan niet daarvoor inzetten?”

Lees ook:

Navalny blijft strijdbaar: ‘Jullie kunnen niet iedereen opsluiten’

Een Russische rechter oordeelde dinsdag dat oppositieleider Aleksej Navalny 3,5 jaar de cel in moet, met aftrek van eerder huisarrest. ‘Ze stoppen één persoon achter de tralies, om miljoenen bang te maken.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden