AnalyseRwanda-plan

Gaat het Johnson om vluchtelingenbootjes op het Kanaal of zijn zinkende regeringsschip?

Migranten komen aan na een barre tocht over het Kanaal. Beeld AFP
Migranten komen aan na een barre tocht over het Kanaal.Beeld AFP

De kritiek van de Britse oppositie en mensenrechtenorganisaties op de regeringsproef bootvluchtelingen naar Rwanda te sturen is groot. Ook de timing is verdacht: het leidt af van ‘partygate’.

Niels Posthumus

Het is natuurlijk nog maar een proef: het idee van de Britse regering om mannelijke, economische migranten, die op bootjes het Kanaal oversteken naar het Verenigd Koninkrijk, op het vliegtuig naar Rwanda te zetten. Ook premier Boris Johnson erkent dat het plan om de immigranten in dat Afrikaanse land asiel aan te laten vragen in plaats van in het VK, ongetwijfeld in de rechtszaal zal worden aangevochten. Het zal dus niet meteen tot algemeen beleid leiden.

Het Verenigd Koninkrijk wil migranten die het Kanaal oversteken in Rwanda onderbrengen. Daar moeten ze hun asielprocedure afwachten. Lees verder.

Toch is de kritiek van de oppositie en mensenrechtenorganisaties niet mals. Steve Valdez-Symonds van Amnesty International noemt de plannen ‘wreed’. En parlementslid Lucy Powell, van oppositiepartij Labour, vroeg zich donderdag af of het Johnson wel echt te doen is om het terugdringen mensensmokkel, zoals hij stelt. Want niet alleen is het plan volgens haar ‘onwerkbaar en onethisch’, ook de timing is verdacht.

De aankondiging komt vlak nadat Johnson een boete kreeg voor het bijwonen van illegale feestjes tijdens de lockdown. Is dit niet de zoveelste afleidingsmanoeuvre van ‘partygate’? Powell: “Dit gaat niet over het aanpakken van het probleem met kleine bootjes [op het Kanaal, red], maar om het redden van het zinkende schip dat de regering zelf is.”

Het aantal migranten is niet het probleem

Johnson trekt een kleine 150 miljoen euro uit voor de proef. Die moet bootmigranten afschrikken. In 2021 probeerden 28.431 migranten in bootjes het Kanaal over te steken. Drie keer zoveel als het jaar daarvoor. Op 24 november verdronken 27 mensen toen zo’n boot zonk.

Het aantal migranten is op zichzelf overigens niet het probleem, dat is in vergelijking met veel andere Europese landen nog altijd laag. Het probleem is meer dat de regering-Johnson aan de macht kwam, en dat de Brexit doorging, met de belofte dat het VK weer controle zou krijgen over zijn landsgrenzen. Hard optreden moet nu bewijzen dat dit is gelukt.

Maar het plan is volgens Valdez-Symonds zeer ineffectief. Hij zei in een interview met Sky News dat je mensensmokkel alleen aanpakt door de markt ervoor weg te nemen. Dat doe je niet door de situatie ‘extra ellendig en moeilijk’ te maken, zoals de Britse regering met de Rwanda-proef probeert.

Het kernprobleem is dat er geen andere manier bestaat voor vluchtelingen om naar het VK te komen. Alleen door een veilig alternatief te creëren, kan de regering mensensmokkel echt tegengaan.

Barbaarse gevolgen

Yvette Cooper, een ander parlementslid van Labour, wees er ook op dat het Rwanda-plan peperduur is. Volgens haar berekening, op basis van vergelijkbaar beleid dat Australië al sinds 2013 voert, kan het de afhandelingskosten per asielaanvraag ‘tien keer zo hoog’ maken.

Ook Valdez-Symonds wijst op ‘het over vele jaren opgebouwde bewijs uit Australië’. Daar deed ‘exact hetzelfde beleid’ niets om mensen te stoppen naar Australië te komen, stelt hij. Maar wel heeft het er barbaarse gevolgen gehad. Asielzoekers zijn ‘in feite jarenlang gevangengezet op Zuid-Pacifische eilanden’, met ook nog eens ‘torenhoge kosten voor de Australische belastingbetaler’.

Lees ook:
Iraanse familie uit azc smokkelde volgens justitie tientallen vluchtelingen in bootjes naar Engeland

Een Iraanse familie uit een Nederlands azc smokkelde volgens justitie tientallen kwetsbare vluchtelingen met bootjes over Het Kanaal naar Engeland. De hoofdverdachte stond dinsdag voor de rechter.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden