Europese top

Gaan Polen, Hongarije en Tsjechië dwars liggen vanwege het klimaatplan?

Voorzitter Ursula von der Leyen en haar ‘klimaat-rechterhand’ Frans Timmermans tijdens de presentatie van de ‘groene deal’ in het Europees Parlement in Brussel, woensdagmiddag. Beeld EPA

Regeringsleiders doen een tweede poging om ook drie dwarsliggers met de klimaatdoelen te laten instemmen.

Polen, Hongarije en Tsjechië staan vandaag onder immense druk om zich in Brussel uit te spreken vóór EU-brede klimaatneutraliteit in 2050. Voor alle andere 25 EU-landen is dat streven zonneklaar, maar op de laatste Europese top van het jaar zal het erom spannen of de premiers van deze drie landen bereid zijn hun weerstand op te geven.

Het wordt de eerste loodzware opgave voor de debuterende voorzitter van de Europese Raad, de Belgische oud-premier Charles Michel. “Ik heb niet de verwachting dat het niet gaat lukken”, zo vat een EU-diplomaat de gematigd positieve stemming in Brussel veelzeggend samen, aan de vooravond van de top.

Een eerste poging van de regeringsleiders, in juni, om gezamenlijk af te spreken dat de CO2-uitstoot uiterlijk in 2050 nul moet bedragen, mislukte nog. Nu is de hoop dat de timing beter is. Tijdens de slotdagen van de VN-klimaatconferentie in Madrid zou de EU met zo’n intentieverklaring een krachtig signaal kunnen afgeven aan de rest van de wereld. Het uitblijven van unanimiteit daarentegen zou juist fors gezichtsverlies betekenen.

Bovendien presenteerde de Europese Commissie gisteren de eerste aanzet tot een ‘groene deal’, een alomvattend pakket dat geheel is gericht op klimaatneutraliteit in 2050. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen sprak van een ‘man-op-de-maan-moment’ voor Europa. Hoewel alle concrete voorstellen nog moeten komen, waren de eerste reacties van de grote partijen in het Europees Parlement positief.

Diplomaten in Brussel onderstrepen de enorme maatschappelijke omslag die de groene deal de komende jaren, zelfs decennia, teweeg zal brengen. “Dit is écht iets fundamenteels”, zegt een van hen, “te vergelijken met wat de Europese Akte uit 1986 teweeg bracht voor de interne markt.”

Dubbelzinnigheid

Om ook de laatste drie tegenstribbelaars over de 2050-streep te krijgen, is langdurig geknutseld aan de (omzichtige) formulering in de slotconclusies van de Europese top. Eén topdiplomaat spreekt van ‘constructieve dubbelzinnigheid’. Oftewel: zo lang iedereen zich erin kan vinden, is het goed.

Elders in de uitgelekte ontwerptekst is sprake van een ‘rechtvaardige en sociaal evenwichtige overgang, rekening houdend met nationale omstandigheden wat betreft startposities’. Ook die passage moet Warschau, Boedapest en Praag tevreden stellen.

Op de top zal vanavond ook een stevige discussie woeden over de nieuwe meerjarenbegroting (2021-2027). Een akkoord daarover is nog ver weg: het is Charles Michels bedoeling om eerst maar eens begrip te kweken voor elkaars standpunten en op z’n minst een tijdsschema af te spreken voor beoogde voortgang volgend jaar.

De drie 2050-dwarsliggers, Polen voorop, willen een link leggen tussen hun inspanningen op klimaatgebied en garanties over te ontvangen geld uit die toekomstige Europese begroting. Dat vinden veel landen onaanvaardbaar. Eerst maar eens ieders schouders onder die politieke ‘stip aan de horizon’ over klimaat krijgen, is de gedachte. “Die politieke discussie gaat niet over geld”, aldus een diplomaat.

Lees ook:
Frans Timmermans wil alle EU-besluiten onder de klimaatloep houden

EU-kopstukken Von der Leyen en Timmermans presenteerden donderdag hun ‘groene deal’. 

Polen remt Europese klimaatambities af

De EU bereikte in juni geen overeenstemming over klimaatneutraliteit in 2050, onder meer door verzet van Polen. Hoe ging dat toen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden