Frontex

Frontex wist wel degelijk van illegaal terugsturen migranten, blijkt uit interne stukken

Migranten komen aan bij het Griekse eiland Lesbos, begeleid door een schip van Frontex.  Beeld AP
Migranten komen aan bij het Griekse eiland Lesbos, begeleid door een schip van Frontex.Beeld AP

EU-grensdienst Frontex weet niets van het illegaal terugsturen van migranten door Griekenland naar Turkije, beweerde die tot nu toe. Maar uitgelekte interne correspondentie bewijst het tegendeel.

EU-grensbewakingsdienst Frontex is er wel degelijk van op de hoogte dat Griekenland op zee bootjes met migranten terugduwt naar Turkije. Dat blijkt uit interne correspondentie van het agentschap, waaruit The New York Times en het Duitse weekblad Der Spiegel citeren. Topman Fabrice Leggeri heeft altijd beweerd dat alle aanwijzingen daarvoor tot nu toe uitsluitend gebaseerd zijn op mediaberichten, maar dat zijn organisatie er zelf geen kennis van heeft.

Dat blijkt nu in zeker één geval onjuist. De twee media citeren uit een interne rapportage van de bemanning van een Frontex-vliegtuig aan het hoofdkantoor in Warschau. Daarin beschrijven zij gedetailleerd hoe de Griekse kustwacht in de nacht van 18 op 19 april van dit jaar aanvankelijk tussen de twintig en dertig migranten van hun bootje haalt en aan boord neemt. In plaats van ze naar Lesbos te brengen, zetten de Grieken hen terug op hun bootje en slepen ze dat terug de Turkse wateren in. 

Tot twee keer toe verzoeken ze via radiocontact het Frontex-vliegtuig te vertrekken – kennelijk is er geen behoefte aan pottenkijkers. “De rubberboot heeft geen motor en is op drift. De Grieken vertrekken en laten de rubberboot achter”, rapporteren de Frontex-medewerkers.

In strijd met het internationaal recht

Dergelijke pushbacks, waarbij migranten terug de grens over worden gezet zonder dat zij de kans hebben asiel aan te vragen, zijn in strijd met het internationaal recht. De Griekse regering ontkent dat ze plaatsvinden; ondanks de vele getuigenissen, die bijvoorbeeld door VN-organisaties als betrouwbaar worden aangemerkt, en het door onderzoeksjournalisten gepresenteerde bewijs. 

In oktober onthulden die dat ook Frontex niet vrijuit gaat. Medewerkers zouden er geregeld met hun neus bovenop staan en niet ingrijpen, en in een enkel geval zelfs meehelpen. Leggeri deed ook dat af als speculatie.

Maar de bemanning van het vliegtuig boven Lesbos merkt het voorval in april in de interne rapportage wel degelijk aan als een schending van fundamentele mensenrechten. Hogerop in de organisatie wordt die aantijging echter verworpen; waarom is niet duidelijk.

“Frontex faciliteert de pushbacks. De bewijzen daarvoor stapelen zich echt op. Ook dit verhaal bevestigt weer de beschuldigingen die inmiddels goed zijn gedocumenteerd. Ernaar kijken of wegvliegen is ook faciliteren. Ik ben benieuwd wat Leggeri hierover te zeggen heeft”, zegt Tineke Strik, Europarlementariër namens GroenLinks. Zij is lid van de commissie die de pushbacks onderzoekt.

Tekst en uitleg in hoorzitting

Dinsdag is er een hoorzitting waarin de Frontex-topman tekst en uitleg moet geven over deze en andere gevallen. Strik: “Laten we zijn verweer afwachten, maar ik vrees dat het voor hem een lastig verhaal wordt. In het eigen onderzoek van Frontex heb ik weinig vertrouwen meer. Ik ga pleiten voor een onafhankelijk, parlementair onderzoek. Ook moet duidelijk worden hoe we dit in de toekomst kunnen voorkomen.” De EU-Ombudsman buigt zich inmiddels ook over de zaak.

Frontex zelf meldde donderdag dat 17.000 migranten vanuit Turkije Griekenland wisten te bereiken in de eerste tien maanden van dit jaar. Dat is 74 procent minder dan in dezelfde periode in 2019.

Lees ook: 

Europa doet alsof het nog dezelfde aantallen migranten moet verwerken als enkele jaren geleden’

‘Irreguliere migratie’ op zee tegengaan is een van de uitgangspunten van het nieuwe Europese migratiebeleid dat Brussel woensdag presenteert. In de praktijk doet Europa dat op de Middellandse Zee allang, en het schuwt daarbij ‘irreguliere methoden’ niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden