InterviewFrans Timmermans

Frans Timmermans: Nederlandse staat moet nu optreden tegen energiecrisis

Frans Timmermans.  Beeld ANP / EPA
Frans Timmermans.Beeld ANP / EPA

Eurocommissaris Frans Timmermans vindt dat Nederland zijn burgers tegemoet moet komen bij het betalen van hun gas en licht. ‘De staat moet het voorschieten.’

Romana Abels

“Nederland moet nu beginnen om zijn burgers en bedrijven tegemoet te komen”, zegt Frans Timmermans. De tijd van dralen en uitstellen is voorbij. Timmermans, de Nederlandse eurocommissaris die verantwoordelijk is voor klimaat, presenteerde woensdag de voorstellen waarmee de Europese Commissie consumenten wil helpen met hun energierekening.

“Voor mij is het allerbelangrijkste dat je de mensen nu uit de brand helpt”, zei Timmermans in Straatsburg tegen de Nederlandse pers. “Dat de regering niet tegen de mensen zegt: ‘kom volgend jaar nog maar een keer terug’. De staat is groot en sterk genoeg om voor te schieten wat nodig is en dat later terug te halen bij de bedrijven die overwinsten maken.”

Want dat het niet eenvoudig zal zijn om de Brusselse voorstellen nog voor de winter in wetten te gieten en ze daarna uit te voeren, dat beseft Timmermans ook. Hij wil dat de 27 lidstaten 10 procent energie gaan besparen, waarvan de helft verplicht tijdens piekuren. Dat deel is op korte termijn te realiseren.

Winstbelasting en een solidariteitsheffing

Maar de Europese Commissie wil ook dat burgers en bedrijven geholpen worden met geld dat elders wordt verdiend. Zo moeten energiebedrijven die geen hoge kosten hebben een winstbelasting gaan betalen en wordt aan bedrijven als Shell en Exxon een eenmalige solidariteitsheffing gevraagd. De energiecrisis heeft als bijeffect dat deze bedrijven megawinsten boeken.

Lidstaten kunnen later het geld dat ze hebben uitgegeven terughalen bij bedrijven. “Het aantal actoren op de markt is beperkt. Je weet precies waar het geld naartoe gaat. Je kunt ook precies zien hoeveel extra geld deze bedrijven krijgen omdat de prijzen zo hoog zijn. Je moet als overheid op dit moment durven optreden. Het is echt nodig.”

“Ik hoop dat de energierekening van de mensen nog dit jaar lager kan worden”, zegt Timmermans, die nog wel de medewerking van een meerderheid van de lidstaten moet krijgen. Die komen op 30 september bij elkaar.

Een steile leercurve

Het argument dat ingrijpen op de vrije energiemarkt onwenselijk is, ziet Timmermans niet. “Ik zie nu in Nederland, bij het ministerie van economische zaken, een steile leercurve. Daar heerst nu een sfeer van ‘we kunnen wel blijven volhouden dat het een markt is, maar als één van de grootste actoren op die markt van gas een wapen maakt, dan is er geen markt meer’. Dan moet de overheid zijn verantwoordelijkheid nemen. Ik denk dat we als Europeanen momenteel op dit punt naar elkaar toe groeien. Als de bakker geen brood meer kan bakken, dan moet de staat optreden.”

Timmermans ziet de vergadering van lidstaten met vertrouwen tegemoet. “Vorige week waren dit de voorstellen waar bij de lidstaten groot enthousiasme voor was.”

‘Bij Shell werken ook mensen met moreel besef’

Hij is verder optimistisch over de snelheid waarmee een bedrijf als Shell zijn bijdrage levert. “Daar werken ook mensen, die hebben ook moreel besef. Zij weten ook dat ze winsten maken die ver uitkomen boven hun investeringsplannen. Het gaat om een derde van de overwinst boven de 120 procent van wat ze de afgelopen jaren hebben verdiend. Het is helemaal niet zo radicaal. Ook Shell heeft er niets aan als de bakker en de slager omvallen.”

Een voorstel voor een prijsplafond op geïmporteerd gas kwam uiteindelijk niet in Timmermans’ voorstellen terecht. “Er zijn vijftien landen die dat willen, maar ook een heleboel die het niet willen. Wij willen niet dat zo’n idee in de Europese Raad zou sneuvelen op een manier die Poetin in de kaart speelt. Maar als de landen het erover eens zijn, dan hebben wij de plannen klaarliggen.”

Lees ook:

Von der Leyen heeft spijt van de keuzes die Europa maakte, maar belooft beterschap

De Europese Commissie kijkt vol berouw terug op de afgelopen decennia, die hebben geleid tot de huidige crisis. In haar jaarlijkse ‘troonrede’ belooft Ursula von der Leyen beterschap.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden