Politiegeweld

Frankrijk legt het filmen van agenten aan banden

Een demonstrant biedt weerstand terwijl de Franse politie een tijdelijk vluchtelingenkamp op de Place de la Republique in Parijs evacueert.Beeld Hollandse Hoogte / Abaca Press

Het delen van beelden van politieagenten in actie wordt strafbaar in Frankrijk. Als de maker tenminste kwalijke bedoelingen heeft.

De zogeheten loi sécurité globale, de wet op de algemene veiligheid, was de afgelopen weken bijzonder omstreden. Maar aan de uitslag van de stemming in de Franse Tweede Kamer, de Assemblée Nationale, was dat dinsdagavond niet af te zien. Met 388 stemmen voor, 104 tegen en 66 onthoudingen was er sprake van een ruime meerderheid.

Minister van binnenlandse zaken Gérald Darmanin had dan ook toegegeven op het onderdeel dat de meeste ophef had veroorzaakt: het delen van beelden van gendarmes of agenten. Dit moet strafbaar worden volgens de initiatiefnemers - onder wie een ex-chef van de elite-eenheid RAID die beroemd werd met spectaculaire acties tegen terroristen. Want wie video’s post of uitzendt van herkenbaar in beeld gebrachte ordehandhavers, kan hen in gevaar brengen. Op het vergrijp zou een jaar gevangenisstraf en een boete van 45.000 moeten staan.

Vuurwerkbommen

De politiebonden reageerden enthousiast. Zij wijzen er al langer op dat er in Frankrijk behalve politiegeweld ook geweld tégen de politie bestaat. Volgens recente cijfers van de politie raken er dagelijks twintig agenten gewond, een verdubbeling ten opzichte van vijftien jaar geleden. Sinds januari werden in probleembuurten 63 politiebureaus belaagd door groepen jongeren met vuurwerkbommen en andere projectielen.

Maar mensenrechtenorganisaties en journalistenverenigingen sloegen alarm. Het wetsvoorstel - dat onder meer ook de inzet van drones en draagbare camera’s voor agenten regelt - markeert volgens critici een ‘ontsporing in autoritaire richting’ van president Emmanuel Macron. Ook het pakket maatregelen tegen ‘islamistisch separatisme’ dat nu in de maak is, zou duiden op een zorgelijke trend. ‘Macron presenteerde zichzelf als de grote beschermer tegen aanvallen op onze vrijheden’, constateert Olivier Faure, de leider van de socialistische oppositie in de krant Le Monde. ‘En nu is hij zelf een gevaar geworden.’

Bruikbare amateurbeelden

Het zijn inderdaad vaak amateuropnamen die de laatste jaren misstanden aan het licht hebben gebracht. Zo worden nu drie agenten verdacht van doodslag op de pakjesbezorger Cédric Chouviat. Dankzij amateurbeelden - van het slachtoffer zelf, een getuige en een agent - kon een reconstructie worden gemaakt. Die toont hoe een opgewonden Chouviat begin dit jaar wordt aangehouden na een verkeersovertreding. Hij maakt ruzie met de agenten en wordt in een nekklem genomen. Voordat hij onwel wordt zegt hij verschillende keren ‘ik stik’.

Het waren de ordetroepen zelf die de spanning rond de wet verder opvoerden. Bij een eerste demonstratie op 17 november traden ze hardhandig op; verschillende verslaggevers en activisten kregen klappen, sommigen eindigden de avond op het bureau.

Zondag riepen verschillende bekende personen, onder wie cineast Costa-Gravas, oud-voetballer Lilian Thuram en politicoloog Olivier Roy, in een petitie op om de wet terug te trekken. ‘Meneer de president, hier hebben wij niet op gestemd’, stond boven hun brief. De kwestie trok ook de aandacht van de Europese Commissie, die er de volgende dag op wees dat journalisten hun werk altijd in alle veiligheid moeten kunnen doen.

Op dat moment was het gewraakte wetsartikel al herzien. Het recht om te informeren mag niet aangetast worden, zo heet het nu. Het moet duidelijk zijn dat de persoon die het filmpje van een diender deelt, kwalijke bedoelingen heeft.

Het is nu aan de senaat, Frankrijks Eerste Kamer, om zich over de kwestie te buigen. De strijd lijkt nog lang niet gestreden. Want in de praktijk, zeggen verschillende advocaten, zal de politie en niet de rechter uitmaken wie kwalijke bedoelingen heeft en wie niet.

Lees ook: Franse journalist Valentin Gendrot ging undercover bij de politie en schrok zich rot: ‘Ze dekken elkaar in’

De Franse journalist Valentin Gendrot (32) ging undercover bij de politie. Zijn verslag bevestigt de vermoedens van velen: Politiegeweld en racisme komen veel  voor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden