Onderzoek

Fragmenten van Dode Zeerollen blijken toch vervalsing

Fragmenten van de Dode Zeerollen in Jeruzalem.Beeld EPA

De echtheid van tientallen eeuwenoude stukjes bijbelse tekst staat ter discussie. Experts onderzochten zestien fragmenten die in het bezit zijn van het Museum of the Bible in Washington in de Verenigde Staten. Afgelopen weekend concludeerden de onderzoekers dat de fragmenten, die deel zouden uitmaken van de Dode Zeerollen, nep zijn.

Het was te mooi om waar te zijn: aan het begin van dit millennium doken zo’n zeventig onontdekte fragmenten op van de Dode Zeerollen, oude teksten uit de tijd van Jezus. Die rollen werden midden twintigste eeuw ontdekt, in grotten aan de Westelijke Jordaanoever. Ze bevatten onder andere een aantal van de oudste manuscripten van de Bijbel. Door hun leeftijd en bijbelse betekenis zijn zulke fragmenten extreem waardevol: sommige gaan voor miljoenen euro’s over de toonbank.

Zestien stukjes kwamen in handen van het Museum of the Bible. Het museum zegt tegen ‘National Geographic’ dat ze “slachtoffers van fraude” zijn, en dat ze hopen dat het onderzoek zal helpen andere vervalsingen op te sporen.

De vervalsers gingen gewiekst te werk. Ze schreven waarschijnlijk op eeuwenoud leer dat behandeld was met een soort lijm, waardoor het een typisch Dode Zeerol-uiterlijk kreeg. Ook werden ze bepoederd met kleimineralen uit de regio waar de oorspronkelijke Dode Zeerollen vandaan kwamen.

Al in 2017 waren er twijfels

Toch zorgde die methode al vroeg voor scepsis. De meeste Dode Zeerollen zijn gemaakt van gelooid perkament, niet van leer. En een nauwkeurige microscopische analyse liet zien dat de teksten op oud leer geschreven waren. De manier waarop de inkt in het leer drong gaf aan dat die niet tweeduizend jaar eerder geschreven hadden kunnen worden. Ook onthulde het onderzoek dat het leer behandeld was met ongebluste kalk om haar van het leer te verwijderen. Maar die techniek werd pas gangbaar nadat de Dode Zeerollen werden vervaardigd.

Over de fragmenten die in het Museum of the Bible tentoon werden gesteld waren al in 2017 twijfels. Kipp Davis, verbonden aan de Trinity Western University in Canada, deed onderzoek naar de fragmenten in het Amerikaanse museum. Hij concludeerde toen al dat sommige letters vervormd waren op een manier die erg onwaarschijnlijk is als het leer voor de schrijver nog nieuw was geweest.

Door het onderzoek staat ook de echtheid van de rest van de zeventig recent ‘ontdekte’ tekstfragmenten ter discussie. Het museumbestuur laat aan ‘National Geographic’ weten dat ze hun tentoonstelling over de Dode Zeerollen willen aanpassen. Die zal nu over de ontdekking van de vervalsing gaan.

Lees ook:

De bijbelwetenschap op een dwaalspoor zetten met vleermuispoep

Verzamelaars van oude bijbelfragmenten moeten oppassen voor oplichters. Er komen steeds meer vervalsingen in omloop.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden