FotoserieMerlin Daleman

Fotograaf Merlin Daleman legde drie jaar lang de gevolgen van brexit vast: ‘Ik moest over daklozen heen stappen’

Beeld Merlin Daleman

Fotograaf Merlin Daleman legde de afgelopen drie jaar het land van zijn vader vast. De fotoserie ‘My Brexit 52/48’ is vanaf zaterdag te zien in de Kunsthal in Rotterdam.

Als het om brexit gaat, durft fotograaf Merlin Daleman geen enkele voorspelling meer te doen. “Ik wist zeker dat de Britten in 2016 vóór blijven in de EU zouden stemmen.”

Dat ze kozen om de EU te verlaten, vervulde Daleman met een gevoel van vervreemding. Opgegroeid in de buurt van Birmingham, voelde hij zich altijd even Brits als Nederlands. Maar de brexit-uitslag maakte dat hij het land van zijn vader met nieuwe ogen bezag.

“Plotseling werd me duidelijk wat het effect was geweest van een politiek van aanhoudende bezuinigingen. Het begon ermee dat ik me hardop afvroeg waarom het kantoor van mijn vader toch zo verveloos was, het eindigde met begrip voor de brexit-stemmers. Waar je ook komt, wat ze ook besloten te stemmen in dat referendum van 2016, ze dachten: het kan niet erger dan het nu is. Voor de ene helft betekende dat: we moeten blijven waar we zijn, voor de andere: laten we het over een andere boeg gooien.”

In de gemeente Kinston upon Hull heeft 67.6 procent van de bevolking voor Brexit gestemd.Beeld Merlin Daleman
Beeld Merlin Daleman

Wat hij zag – een land in verval – legde Daleman de afgelopen drie jaar vast in een enorme fotoserie: ‘My Brexit 52/48’. Een selectie van zijn beelden is vanaf zaterdag te zien in de Kunsthal in Rotterdam. Daleman reisde er eerst voor naar de steden die de meeste brexitstemmers telden, later nog naar tal van andere plekken. Hij fotografeerde armoede, generatieverschillen, rijkdom en vooral de lege blikken van Britten die de grip op hun leven kwijtraakten.

Eén van zijn eerste bezoeken was aan Hull. “Daar moest ik over de daklozen heen stappen om het gemeentehuis te bereiken”, vertelt hij. “Binnen trof ik de wethouder. We maakten een praatje. Ik vroeg hem: hoeveel daklozen zijn hier eigenlijk?” Hij antwoordde: ‘officieel veertien’. Ik geloofde hem niet, want ik was in één straat alleen al over zoveel slaapzakken heen gestapt.”

Dudley, in Sandwell, is een van de armere plaatsen in Engeland. 66.7 procent stemde voor brexit. Beeld Merlin Daleman
Weighton is onderdeel van de gemeente East Riding, waar 60.4 procent van de bevolking voor brexit stemde.Beeld Merlin Daleman

“Toen bleek dat er een enorm verschil bestaat tussen het aantal ‘officiële daklozen’ en het werkelijke aantal. Meer mensen registreren was onmogelijk, want een registratie zou betekenen dat die mensen ook gemeentelijke hulp moesten krijgen. Daar was geen geld voor.”

Op de expositie hangt een foto van een uitgeputte man die zich op de grond heeft laten zakken in een afgeleefde hotelomgeving. Zijn rug leunt tegen een glimmend, grijs behang dat jaren terug ooit mode was, zijn voeten staan op vloerbedekking met een patroon dat vlekken verbloemt. Naast hem staat een half leeg bierglas en even verderop een manifestatiebord met de tekst: ‘Brexit, is het het waard?’.

Beeld Merlin Daleman
Bezoekers aan de boerenmarkt van Beverley.Beeld Merlin Daleman

Vreugdeloos kinderen in buggy’s voortduwen

Die uitgeputte gezichtsuitdrukking komt vaak voor op Dalemans beelden. Bij moeders die vreugdeloos kinderen in buggy’s voortduwen, bij mensen die in de rij staan voor het arbeidsbureau, bij jongeren die zomaar wat hangen. De politiek is een bijzaak in hun leven. Zoals de gokmachine waarop een van zijn hoofdpersonen staat te spelen ‘Deal or no deal’ heet.

Daleman: “Ik vraag me af hoeveel een maatschappij kan verstouwen. Waar het moment is dat de mensen het niet meer pikken. Met brexit hebben ze een tijd geloofd in een mooi verhaal over een nieuwe toekomst, maar inmiddels is de glans daar ook wel af. Nu begint het land echt serieuze scheuren te vertonen. Schotland wil zich via een referendum afscheiden, de inwoners van Wales hebben het daar ook over. In Noord-Ierland voel je de spanningen toenemen. Een hele generatie is daar opgegroeid in vrede, maar in tijden van stress gaat iedereen op zoek naar een boeman. Daar weet iedereen precies wie dat is: de buurman, die katholiek is of juist protestant.”

Wat het einde van 2020 ook moge brengen, een akkoord of geen akkoord, de foto’s van Daleman hangen ook tijdens het brexit-moment aan het eind van dit jaar nog in de Kunsthal. “Ze blijven daar tot 14 februari hangen. Het is toeval, want de expositie is vanwege corona uitgesteld, maar nu komt het ontzettend goed uit.”

Beeld Merlin Daleman
Beeld Merlin Daleman

Lees ook:

Britse punkrock floreert in de brexit-chaos

Veel Britse jongeren zijn kwaad over de chaos rond de brexit. Hun woede wordt muzikaal scherp verwoord door een nieuwe generatie punkrockbands onder aanvoering van IDLES uit Bristol en Shame uit Londen. Zij staan voor uitverkochte zalen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden