Islamitische Staat

Fotograaf Ali Arkady brengt de huiveringwekkende oorlog tegen IS in beeld

Het Iraakse leger nodigde Iraakse fotograaf Ali Arkady uit om de strijd tegen terreurgroep IS verslaan. Beeld Ali Arkady

Fotograaf Ali Arkady is genomineerd voor een Free Press Award voor zijn moed bij het verslaan van de strijd tegen IS. Hij werkte op uitnodiging van het Iraakse Leger, maar ‘ik deed alsof alles wat ze deden normaal was, anders hadden ze me vermoord’.

Het verbazingwekkende aan de foto’s van de Iraakse fotograaf Ali Arkady is dat hij door het Iraakse leger werd uitgenodigd om de strijd tegen terreurgroep IS verslaan. Waarom lieten de militairen zich fotograferen tijdens hun wandaden?

“Het zijn geen journalisten”, zegt Arkady. “Ze beseften niet allemaal wat de gevolgen zouden zijn van de publiciteit, en dus lieten zij mij toe. De eerste keer dat ze iemand binnenbrachten voor verhoor, vertelden ze me zelfs om foto’s van zijn ondervraging te maken en van de marteling. Ze hadden hun omgeving ook niet altijd door, omdat ze werkelijk geloofden dat een verdachte een IS-strijder was. Soms zeiden ze me iets te verwijderen of te knippen, maar daar trok ik me niets van aan.”

Beeld Ali Arkady

De Irakees publiceerde schokkende foto’s van de oorlog in Mosul in 2016, en zijn beelden gingen de hele wereld over. De foto’s toonden niet alleen de hitte van de strijd, maar ook de wan­daden die het Iraakse leger beging. De beelden maakten veel los, niet alleen bij het westerse publiek, ook bij degenen met wie hij destijds optrok: de militairen van de Emergency Response Division (ERD), een elite-afdeling van het Iraakse leger. Die was niet blij met de aandacht: Arkady werd zelf doelwit, en moest zijn land ontvluchten.

Beeld Ali Arkady

Arkady legde tal van misdragingen van de ERD vast. Op een foto is een terreurverdachte te zien, die met zijn geboeide handen achter op de rug wordt opgehangen aan een touw. Op een andere foto steekt een militair zijn vingers in de ogen van een arrestant, en op een andere is te zien hoe een militair een geblinddoekte man op de grond gooit. Het is slechts een greep uit een huiveringwekkende fotoreeks. 

‘Ik deed alsof alles wat ze deden normaal was’

“Op de dag van mijn aankomst zei een militair lachend tegen mij: ‘Ali, jij gaat deze beelden zeker aan de Verenigde Naties geven en gebruiken om ons in een kwaad daglicht te zetten. Jij gaat ervoor zorgen dat alle organisaties in de wereld ons willen vervolgen en dat wij in de bak belanden.’” Arkady begreep aanvankelijk niet wat hij bedoelde, maar nu wel. “De militair wist dat hij dingen deed die niet mochten. Maar hij rechtvaardigde het, omdat zijn broer nou eenmaal was gedood door IS.”

Beeld Ali Arkady

Met de tijd nam ook het wantrouwen jegens Arkady toe. “Ze ondervroegen me over mijn motieven, waarom ik iets wilde vastleggen, soms wel drie uur lang. Ze wisten wat ik had gezien.” Volgens Arkady werden de militairen die hij ontmoette geleid door verschillende motieven, sommigen vochten uit wraak, anderen voor hun idealen, maar ook uit persoonlijk gewin of persoonlijke lusten. “Bij de verhoren vroegen de militairen de verdachten vaak naar hun zussen. Ze wilden over hen weten om ze te kunnen verkrachten.”

Beeld Ali Arkady

Arkady bleef ondanks het wantrouwen alles van dichtbij aanschouwen. Dat kon door zich van de domme te houden, vertelt hij. “Het acteren hield in dat ik niets vroeg, dat ik deed alsof alles wat ze deden normaal was.” Hij had geen keus: “Als ik me anders zou gedragen, dan hadden ze me vermoord. De ERD is een doodseskader.” Arkady werd ook eens gevraagd om een verdachte tijdens een verhoor in zijn gezicht te slaan. Uit angst stemde hij daarmee in.

Arkady besloot in 2017 de beelden te publiceren en wist dat hij daardoor gevaar liep. Hij ontvluchtte zijn land in 2017, en is niet meer terug geweest. “In 2017 kwamen militairen in mijn stad naar mij zoeken. Ze kwamen bij mijn familie thuis, maar ik was toen gelukkig in Europa.”

Free Press Live

Het jaarlijkse evenement van Free Press Unlimited, donderdagmiddag in Den Haag, staat stil bij het belang van veiligheid voor journalisten en het stoppen van straffeloosheid voor misdaden tegen journalisten.

Tijdens de vierde editie worden drie prijzen uitgereikt. De ‘Most Resilient Journalist Award’ gaat naar een journalist die buitengewone moed heeft getoond in zijn werk. De ‘Newcomer of the Year Award’ is voor een getalenteerde journalist die uitblinkt met zijn of haar verslaggeving. De ‘Best Report Award’ gaat naar de beste buitenlandreportage, die is gemaakt met steun van het Postcode Loterij Fonds voor journalisten.

Lees ook: 

Wie is de nieuwe leider van IS, bijgenaamd ‘de verwoester’?

Hij is sinds kort de nieuwe leider van IS. Maar het is onzeker of hij de positie van zijn omgekomen voorganger echt kan innemen. 

IS is onthoofd, maar niet uitgeschakeld

De dood van Abu Bakr al-Baghdadi zal zeker hard aankomen bij IS, maar de jihadistische organisatie heeft in haar bestaan de dood van meerdere leiders overleefd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden