Oorlog tegen drugs

Filippijnse vice-president Robredo hoopt een einde te maken aan het doodschieten van drugsgebruikers

Een verdachte drugsdealer wordt gearresteerd nabij Manila. Beeld AFP

Is er verandering op komst in de keiharde oorlog tegen drugs op de Filippijnen? Vice-president Leni Robredo gaat de uitdaging van president Duterte aan.

Rodrigo Duterte staat bekend om zijn onvoorspelbare gedrag en zijn nietsontziende drugsbeleid. Maar niemand had verwacht dat de Filippijnse president zijn grootste critica zou benoemen tot hoofd van de nationale drugsbestrijding. Woensdag maakte vice-president Leni Robredo bekend dat ze de benoeming accepteert, tegen het advies van veel medestanders in.

Robredo gaf twee weken geleden in een interview met persbureau Reuters haar ongezouten mening over de president. Zijn drugsbeleid treft de armen, en de politie misbruikt haar macht, zei de vicepresident die onafhankelijk van Duterte en namens een andere partij is gekozen. “De levens van onze mensen en de waardigheid van ons land staan op het spel.”

Wie, ik? De Filippijnse vice-president Maria Leonor Robredo is na haar heftige kritiek op president Duterte uitnodigd om zelf de leiding te nemen in de strijd tegen drugs. Beeld REUTERS

De oproep van Robredo dat de Verenigde Naties en het Internationaal Strafhof de Filippijnse aanpak van het drugsprobleem maar eens moeten onderzoeken, viel verkeerd bij Duterte. Hij heeft eerder gezegd dat het buitenland zich er niet mee moet bemoeien, en hij heeft mede daarom de Filippijnen teruggetrokken uit het strafhof.

Maar Robredo ging nog een stapje verder. Duterte’s aanpak helpt volgens haar helemaal niet. “De president heeft zeer ernstige dreigementen geuit tegen de bazen van de drugshandel, maar die gaan gewoon door. Dus het is duidelijk dat dit niet werkt.”

Carte blanche

Bij zijn aantreden in 2016 kondigde Duterte een keiharde ‘oorlog tegen de drugs’ aan, die volgens hem ‘honderdduizend levens’ zou kosten. Hij gaf de politie openlijk carte blanche voor het doodschieten van drugsdealers en -gebruikers, die hij omschreef als afval en ongedierte. De politie heeft die oproep opgepakt en houdt een officiële lijst van buitenrechtelijke executies bij, waar inmiddels meer dan 6000 namen op staan.

Ook gemaskerde eskaders schieten geregeld Filippino’s dood omdat ze beschuldigd worden van drugshandel of -gebruik. Iedere burger kan een ander aangeven bij de lokale overheid, die lijsten van verdachten bijhoudt. Volgens mensenrechtenorganisaties is het totale aantal slachtoffers in de afgelopen drie jaar rond de 30.000, veel hoger dan de politie zelf zegt.

Moeder Nanette Natividad: ‘Ik kan niet alleen maar thuisblijven en rouwen om Aldrin’

Nanette Natividad is in Den Haag om het verhaal over de dood van haar zoon te vertellen bij het Internationaal Strafhof.

Nanette Natividad zal de datum nooit vergeten. Op 2 oktober 2017 belde haar zus met de boodschap dat Natividads zoon Aldrin was doodgeschoten. Op straat, tussen zijn vrienden, terwijl ze een praatje maakten en wat dronken. De daders: 7 gemaskerde mannen op vier motoren. Ze zijn nooit gevonden.

Aldrin Castillo (zijn vaders achternaam) was 32 jaar en werkte als lasser. “Hij was op bezoek bij familie, in een veilige buurt in Manila waar wij vroeger ook woonden. De mannen op motoren dwongen hem te knielen en schoten hem in zijn slaap met twee kogels.” Zijn moeder was er snel bij en zag haar zoon op straat liggen. “Zijn vrienden waren van schrik weggerend.”

Hij had geen vijanden of grote problemen, verzekert Natividad, op bezoek in Nederland om haar verhaal te doen. Aldrin wilde in het buitenland gaan werken, had plannen om naar Saudi-Arabië te gaan. Ze waarschuwde hem voorzichtig te zijn als hij ’s avonds uitging. “Dan wachtte ik op hem, hij woonde nog thuis.”

Was Aldrin Castillo drugsgebruiker? Zijn moeder wil eerlijk zijn. “Ja, hij had weleens shabu gebruikt.” Dat is het Filippijnse woord voor metamfetamine of crystal meth, een stimulerend middel. Maar Nanette Natividad zegt zeker te weten dat haar zoon geen reguliere gebruiker was. Hij had een baan, een vriendin en werkte aan zijn toekomst.

Nooit onderzocht

Het gaat haar ook niet om de onschuld van haar zoon, ze wil een belangrijker punt aan de orde stellen. “Zelfs als Aldrin drugs had gebruikt, dan hadden ze hem moeten berechten. Als hij was veroordeeld, had hij naar de gevangenis moeten gaan. Voor drugsgebruikers is een menselijke oplossing nodig, ze moeten niet zomaar doodgeschoten worden. De president moet voor de burgers zorgen, ze niet doden.”

De moord op Aldrin is, voor zover Natividad weet, niet serieus onderzocht door de politie. “Ik heb nooit iets anders gehoord of gezien dan het rapport van wat die nacht is gebeurd.” Wel heeft de politie van Manila op televisie ontkend dat zij op enige manier betrokken was.

Natividad deed haar verhaal bij de mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties in Genève en bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. “Ik kan niet alleen maar thuis blijven en rouwen. Natuurlijk ben ik ook bang, maar ik doe dit voor de mensen die niet durven.”

Na de kritiek van Robredo sloeg Duterte op een onverwachte manier terug. Hij suggereerde dat de vice-president zelf maar eens het drugsprobleem moest aanpakken. Dat deed hij in eerste instantie in een appje, wat Robredo niet serieus nam. Maar gisteren maakte Duterte bekend dat hij haar officieel wil benoemen tot ‘drugstsaar’, feitelijk tot co-voorzitter van het anti-drugscomité Icad.

De huidige Icad-voorzitter heeft eerder gezegd dat Robredo niets afweet van de aanpak van het drugsprobleem en zich er dus niet mee moet bemoeien. Maar na Duterte’s officiële bekendmaking zei hij ineens bereid te zijn tot samenwerking en wenste hij haar veel succes.

Opzetje

De vraag is wat Duterte denkt te bereiken met de benoeming van Robredo. Een woordvoerder van de president probeerde direct de verdenking weg te nemen dat het een opzetje is om haar in de val te laten lopen, zoals andere oppositiepolitici zeggen. “Dit is een oprecht gebaar en een uitdaging”, zei de woordvoerder. “Dit is haar kans, dit is haar moment. Ze zou dit moeten accepteren.”

Robredo liet woensdag weten dat ze de benoeming aanneemt, waarmee ze ook een positie krijgt in Duterte’s regering. In een reactie maakte ze duidelijk dat voor haar in de eerste plaats telt dat ze misschien iets kan doen aan de praktijk van wetteloze executies in haar land. “Als dit de verandering is die het doden van onschuldige mensen kan stoppen en de daders ter verantwoording kan roepen, dan zet ik mijn schouders eronder.”

Lees ook:
Filippijnse president Duterte versterkt zijn greep op het land: doodstraf en strafrecht voor kinderen

De Filippijnse president Duterte heeft bij tussentijdse verkiezingen zijn greep op het land verder versterkt. Al is misschien in de senaat nog enige oppositie te verwachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden