Nepnieuws

Facebook publiceert onwelgevallig rapport eerst niet dan weer wel

Facebook verwijdert talloze accounts die gevaarlijke onzin verspreiden, bijvoorbeeld over corona. Maar de meningen verschillen over de vraag of het bedrijf genoeg doet.  Beeld AP
Facebook verwijdert talloze accounts die gevaarlijke onzin verspreiden, bijvoorbeeld over corona. Maar de meningen verschillen over de vraag of het bedrijf genoeg doet.Beeld AP

Facebook wil het meest transparante sociale medium zijn. Maar de openheid kent beperkingen, zo bleek de afgelopen dagen weer.

Eric Brassem

Een link naar een artikel over een Amerikaanse dokter die zou zijn overleden aan bijwerkingen van een coronavaccinatie was het meest aangeklikte stuk door Amerikaanse Facebookgebruikers in het eerste kwartaal dit jaar. Dat bleek uit eigen onderzoek door Facebook, zo berichtte de New York Times vorige week.

Maar Facebook hield deze onwelgevallige uitkomst onder de pet omdat deze bevindingen de kritiek zouden versterken dat het medium nepnieuws verspreidt, zo concludeerde de krant. In plaats van het onwelgevallige onderzoek, publiceerde Facebook cijfers over het tweede kwartaal. Daaruit moest blijken dat filmpjes over huisdieren, puzzels en andere ditjes en datjes veel populairder zijn dan misinformatie en extreem-rechtse gifspuiers. Maar na de onthulling van de New York Times, die putte uit interne stukken en e-mails over de eerdere, verzwegen cijfers, kwam Facebook tot inkeer.

‘Niet schitterend’

“Het is niet schitterend", erkent Facebook-woordvoerder Andy Stone in een tweet over de gang van zaken, "maar we proberen vooruitgang te boeken.” Maandag plaatste hij op Twitter een link naar het ongemakkelijke rapport. Dat is volgens hem niet vrijgegeven, juist omdat Facebook zoveel belangstelling had verwacht en niet nader genoemde onvolkomenheden in het rapport eerst wilde ‘herstellen’.

Vorige maand verweet de Amerikaanse president Joe Biden Facebook en andere sociale media dat zij ‘mensen doden’ door valse informatie over corona te verspreiden (al zwakte het Witte Huis die forse kritiek later een beetje af).

Facebook verweert zich met het argument dat het veel doet om valse informatie tegen te gaan, door waarschuwingen te plaatsen bij omstreden berichten en notoire kul-verspreiders te weren, maar dat het niet zo simpel is om uit te maken wat nepnieuws is. Treffende illustratie is volgens Facebook juist die link naar het gewraakte populairste artikel, dat Amerikaanse gebruikers 54 miljoen keer aanklikten. Het betreft een krantenbericht van de South Florida Sun Sentinel, met de kop ‘Een 'gezonde’ arts stierf twee weken nadat hij een Covid-19 vaccinatie kreeg; CDC [de Amerikaanse inspectie] onderzoekt waarom’.

Probleem is niet zozeer het feitelijk juiste artikel, maar eerder dat antivaxers het als argument voor hun eigen gelijk rond tetterden. Ook kan Facebook het niet helpen er nu eenmaal minder belangstelling was voor berichtgeving, maanden later, dat het onderzoek geen verband had aangetoond tussen het overlijden van de arts en de prik.

‘Facebook houdt de buitenwereld nog steeds voor de gek’

Het bedrijf lijkt zichzelf geen dienst te bewijzen met het geharrewar over het rapport. Daarin staat dat in de top 20 van meest aangeklikte berichten de extreem-rechtse site Epoch Times figureert, bekend als verspreider van complottheorieën van QAnon en van berichten over de 'verkiezingsfraude’ waardoor Biden van Trump won. Het onderzoek moest nu juist voor de buitenwereld aantonen hoe transparant Facebook is: elke drie maanden zal het bedrijf cijfers bekendmaken over welke onderwerpen de meeste clicks halen. Volgens het bedrijf scoren de meest populaire clicks slechts honderdsten van procenten van het totaal, en is de bulk van het aanbod hoe dan ook van onschuldige of nuttige aard.

Daarmee zullen critici geen genoegen nemen. Het bedrijf houdt de buitenwereld nog steeds voor de gek met fraaie verhalen over zijn transparantie, stellen ontevreden werknemers en voormalige kopstukken van het bedrijf, zoals de ook door de New York Times aangehaalde Brian Boland. Volgens Boland is er geen sprake van openheid maar keurt de slager zijn eigen vlees, omdat Facebook de enige is die toegang heeft tot de gebruikersinformatie.

Lees ook:

Leden lagerhuis VS willen macht grote techbedrijven indammen

De macht van grote techbedrijven als Amazon, Apple, Facebook en Google zal mogelijk worden ingeperkt door een reeks nieuwe wetsvoorstellen, zo melden Amerikaanse media.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden