De  Chinese politie voert verdachten af in de stad Harbin.

Operatie Thunderstorm

Extreem geweld van bendeleden toont de onmacht van de Chinese politie

De Chinese politie voert verdachten af in de stad Harbin.Beeld Getty Images

Een uitbarsting van extreem geweld in de Chinese stad Tangshan richt de aandacht weer even op de georganiseerde misdaad in het land. De overheid is trots op de lage misdaadcijfers in het China, maar weet zich weinig raad met criminele bendes.

Eva Rammeloo

De beelden deden Chinezen gruwelen. Drie vrouwen werden met flessen en stoelen toegetakeld en aan hun haren naar buiten gesleurd, nadat een van hen liet weten niet gediend te zijn van een andere restaurantbezoeker. Sinds ze die avond, anderhalve week geleden, een donkere steeg werden ingetrokken, is niets meer van hen vernomen.

De lokale overheid ontkent het gerucht dat een van hen is overleden, maar geeft geen antwoord op de vraag hoe het dan wél met de vrouwen gaat. Sterker nog, berichten over het incident worden gecensureerd en sociaal platform Weibo blokkeerde 320 gebruikers die geruchten zouden verspreiden.

De mannen die zich aan het extreme geweld in het barbecuerestaurant in Tangshan schuldig maakten, blijken leden van een lokale bende die zich onaantastbaar waant.

In Tangshan werden onlangs drie vrouwen met grof geweld uit een restaurant gesleurd. Hoe het nu met hen is, in onbekend. Beeld videostill van CCTV
In Tangshan werden onlangs drie vrouwen met grof geweld uit een restaurant gesleurd. Hoe het nu met hen is, in onbekend.Beeld videostill van CCTV

Na het incident meldden zich meer slachtoffers van georganiseerde misdaad in Tangshan, een stad ten oosten van Peking. Van een bakker die werd afgeperst tot ontvoerde en verkrachte vrouwen. Negen mensen zijn inmiddels gearresteerd en de stad begon onmiddellijk een campagne met de omineuze naam Thunderstorm, onweer.

Terwijl het stadsbestuur zwijgt over het lot van de vrouwen, benadrukt het daadkrachtig op te treden tegen bendecriminaliteit. Meer dan honderd mensen stonden meteen in de rij met tips over vechtpartijen, afpersing, gokpraktijken en drugsgebruik. De telefonische tiplijn stond roodgloeiend, meldden lokale media, die zeggen dat de informatie vertrouwelijk wordt behandeld. Een aantal hoge ambtenaren, ondernemers en veiligheidsagenten zou al zijn beschuldigd van machtsmisbruik.

Kwetsbaar voor corruptie, uitbuiting en geweld

Geweld tegen vrouwen is niet heel uitzonderlijk in het paternalistische China, maar wat ging er mis in Tangshan? De stad – zo’n grote, grijze waarvan er duizenden zijn in China – staat bekend om zijn staalproductie, 13 procent van het Chinese staal komt er vandaan. De afhankelijkheid van één industrie maakt het volgens staatskrant Global Times gemakkelijk voor ‘kwade krachten’ om mazen in de wet te vinden en geld te verdienen met corruptie, uitbuiting en geweld. De krant citeert experts, die zeggen dat georganiseerde criminaliteit niet alleen in China voorkomt, maar dat economische monopolies wél extra ruimte creëren voor corruptie en bendes.

Industriesteden als Tangshan zijn afgelopen jaren hard geraakt door de campagne tegen zware criminaliteit, schrijft de krant. Xi Jinping begon in 2018 zijn sao hei-campagne, een grootschalige actie tegen georganiseerde misdaad. Op het platteland zijn de karakters voor sao hei, wat zoveel betekent als ‘versla het duister’, op muren gekalkt.

Volgens de autoriteiten werden inmiddels 15.000 bendeleden te hebben opgepakt, maar daar zaten ook mensen tussen die ‘lastig’ waren en uit de weg moesten worden geruimd. Varkensboer Zhang Dawu bijvoorbeeld, die een soort zelfvoorzienend dorp oprichtte en zich verzette tegen lokaal beleid. Hij werd ervan beschuldigd een bendeleider te zijn en is vorig jaar veroordeeld tot 18 jaar cel.

Ondanks de georganiseerde misdaad, is China trots op de lage misdaadcijfers, en het feit dat mensen in de grote steden veilig over straat kunnen. Vuurwapens zijn er nauwelijks en alleen in een aantal steden draagt de politie sinds een paar jaar een pistool.

Agenten krijgen vooral ideologische training

Het paradoxale samengaan van veiligheid en extreme wetteloosheid van de georganiseerde criminaliteit is te verklaren uit de focus van de politie, meent de Amerikaanse onderzoeker Suzanne Scoggins. Zij concludeerde vorig jaar na tientallen interviews met Chinese politieagenten dat de opleiding vooral inzet op ideologische training en dat geld vooral naar technische hulpmiddelen gaat. Dat zorgt ervoor dat de politie protesten en ontevredenheid van burgers onder controle kan houden, maar minder geschikt is voor andere politieklussen, waarvoor ook minder mensen beschikbaar zijn.

Pijnlijk was het incident in 2013, toen een 17-jarige winkelbediende werd neergestoken door haar vriendje. Toegesnelde agenten wisten niet wat te doen en op beelden van een bewakingscamera is te zien dat ze een plastic stoeltje naar de dader gooien. Er was zo veel kritiek op de agenten dat er een onderzoek kwam. De uitkomst: er was geen protocol voor dit soort situaties en de agenten waren er niet voor getraind. “Het is het donkerste scenario”, zegt Scoggins. “De politie doet niet waarvoor ze is aangesteld.”

De politie richt zich vanwege gebrek aan geld en training vooral op stabiliteit van de samenleving, wat het land een imago geeft van een sterke en veilige staat. Verder ‘hinkt de politie maar een beetje mee’, zegt de onderzoeker. Om te voorkomen dat er dingen misgaan, onderhandelt ze met criminelen en met burgers. Agenten knijpen een oogje dicht, zolang ze maar op de hoogte blijven van de lokale criminele activiteiten. Bewoners worden overgehaald om geen aangifte te doen in ruil voor tegenprestaties.

Voor de zekerheid wordt de knokpartij van eerder deze maand niet door de politie van Tangshan onderzocht, maar door – hopelijk niet gecorrumpeerde – rechercheurs uit het naburige Langfang.

Lees ook:

Gehackte Chinese politiegegevens geven een gezicht aan de vervolging van Oeigoeren

Westerse media hebben duizenden foto’s en bestanden vrijgegeven die een indringend beeld geven van de vervolging van de Oeigoeren in het westen van China.

Vrienden blijven met Rusland, handel drijven met het Westen. Kan China deze balanceeract volbrengen?

Wat is de invloed van de oorlog in Oekraïne op de relatie tussen China en Rusland? En is Peking in staat om te bemiddelen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden