VoorbeschouwingEurogroep

Europese solidariteit? Het wordt een houtje-touwtje-pakket

Beeld REUTERS

Het mes op de keel bij de EU-ministers van financiën: ze móeten met iets komen dinsdag.

De coronacrisis, zegt iedereen, is fundamenteel anders dan de eurocrisis van een jaar of tien geleden. Daarom, zeggen sommigen, moeten EU-landen veel meer saamhorigheid en durf tonen om de economische mokerslagen in de Europese Unie op te vangen. Maar hoe groot de verschillen ook zijn tussen euro- en coronacrisis, één ding hebben ze gemeen: de houtje-touwtje-oplossingen die de EU-ministers van financiën uit de hoge hoed toveren om de boel bij elkaar te houden. Dat zullen ze ook dinsdag weer doen.

Ze staan onder immense druk als ze dinsdagmiddag om drie uur in hun eigen ministerie achter hun beeldschermen gaan zitten voor een ingelaste videovergadering van de eurogroep. Niet alleen de ministers van de negentien eurolanden, ook hun ambtgenoten van de acht niet-eurolanden praten mee over de financiële reddingsboeien die ze namens de hele EU zullen uitwerpen naar landen in nood.

Op 26 maart liep een videovergadering van regeringsleiders geheel uit de hand. Ze werden het niet eens en gaven de eurogroep de ondankbare taak om het wél eens te worden.

Het wordt de meest beladen eurogroepbijeenkomst sinds de Griekse crisis van 2015. Als je de reeks (soms paginagrote) open brieven van Europese politici mag geloven, dreigt de hele EU op de mestvaalt van de geschiedenis te belanden als de lidstaten de benodigde solidariteit en die creatieve geest niet kunnen opbrengen. “Het is nu of nooit, want de toekomst van Europa staat op het spel”, schreef de Spaanse premier Pedro Sánchez in zo’n open brief. “Dit is hét moment om oude nationale dogma’s te doorbreken.”

Deze steunmaatregelen nemen verschillende Europese landen. Beeld Louman & Friso

Coronabonds

Spanje en Italië, de zwaarst door corona getroffen EU-landen, pleiten voor nieuwe financiële instrumenten om dat Europese project te redden: eurobonds bijvoorbeeld, of liever gezegd: coronabonds. Dat zijn overheidsleningen waarvoor de hele eurozone collectief garant staat. Een paar jaar geleden waren eurobonds nog een obscuur gespreksonderwerp voor EU-nerds, nu heeft iedereen het er opeens over.

Die coronabonds komen er niet. De weerstand van Duitsland en Nederland, en in hun spoor Oostenrijk en Finland, is niet verminderd, al veerde Zuid-Europa vorige week even op toen CDA-minister Wopke Hoekstra zei dat hij ‘te weinig empathisch’ was geweest.

Voor Hoekstra zou de eurogroep van vandaag een kleine rehabilitatie moeten worden, na de zuidelijke woede over zijn eerdere opstelling in dat forum. Het Nederlandse voorstel om een Europees corona-noodfonds op te zetten voor de meest getroffen landen is namelijk onderdeel van het houtje-touwtje-pakket dat de ministers vermoedelijk zullen omarmen. Den Haag zegde vorige week alvast een bijdrage (‘geen lening, maar een gift’) van 1 miljard euro toe.

Aanvankelijk werd er in Italië en Spanje nog snibbig gereageerd op die Hollandse ‘liefdadigheid’. Nu wordt het Nederlandse idee versmolten met een bestaand instrument van de Europese Commissie.

Minister Wopke Hoekstra van financiën komt aan op het Binnenhof. Beeld BSR Agency

Voorwaarden

De pittigste discussie gaat over de voorwaarden waaronder het noodfonds ESM leningen mag verstrekken. Zuidelijke landen willen kunnen lenen zonder de beruchte hervormingseisen waarvan de Grieken ’s nachts nog weleens wakker schrikken. Onder meer Nederland wil die voorwaarden in een eerste alle-hens-aan-dekfase best laten vallen, maar dringt voor een tweede fase van coronaherstel wel degelijk aan op strakke teugels. Hoe strak die moeten zijn, daarover gaan de ministers nog flink met elkaar in de slag.

De andere houtjes en touwtjes (gezien de omvang zijn het meer boomstammen en trossen) bestaan uit laagdrempelige leningen van de Europese Investeringsbank voor het midden- en kleinbedrijf (aanvankelijk 40, inmiddels 200 miljard euro) en ondersteuning vanuit de Europese Commissie van werktijdverkorting, zodat zo min mogelijk banen verloren gaan. Dat is nog eens 100 miljard aan krediet.

Ziedaar het op 7 april hoogst haalbare staaltje van Europese financiële solidariteit. Met alle bij elkaar geharkte elementen samen laat de eurogroep – áls er een akkoord komt – ruim een half biljoen euro los. Maar iedereen in Brussel weet: dit is slechts een tussenstand.

Lees ook:
Hoekstra praat met de Kamer over steun aan Zuid-Europa. Kan hij streng én solidair zijn?

De Tweede Kamer praat met minister Hoekstra over Zuid-Europa. Hij zoekt naar een nieuwe strenge en toch solidaire toon.

Nederland is boksbal voor zuidelijke woede in corona-debat dat de EU splijt

Italië en Spanje zijn diep ontgoocheld over het ‘bekrompen nationaal egoïsme’ van Nederland. Oude wonden barsten open. Minister Hoekstra trekt het boetekleed aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden