Rwanda-vlucht

Europese rechter steekt stokje voor Britse deportatievlucht, tot ergernis van Johnson

Het vliegtuig dat Britse asielzoekers naar Rwanda moest brengen, dinsdagavond laat op een luchtmachtbasis in Wiltshire.  Beeld Getty Images
Het vliegtuig dat Britse asielzoekers naar Rwanda moest brengen, dinsdagavond laat op een luchtmachtbasis in Wiltshire.Beeld Getty Images

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens hield op de valreep de Britse deportatie van asielzoekers naar Rwanda tegen. Premier Johnson denkt erover de wetten aan te passen.

Niels Posthumus

Op het allerlaatste moment heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) dinsdagavond voorkomen dat het Verenigd Koninkrijk zeven vluchtelingen op het vliegtuig naar Rwanda zette. Volgens het EHRM bestond het risico dat de Irakese asielzoeker die de zaak bij het hof aanspande, bij een eventuele latere terugdraaiing van het omstreden Britse beleid niet meer zou kunnen terugkeren naar het VK.

De Irakees mocht dus voorlopig niet worden gedeporteerd en met dat vonnis kwam in ieder geval voor een paar weken een einde aan de Britse plannen. Eerder was het aantal vluchtelingen dat in een Boeing 767 naar Rwanda zou vliegen, door allerlei juridische bezwaren, al teruggelopen van 130 naar 7. De Britse regering reageerde gefrustreerd op het vonnis van het EHRM.

In april sloot Johnson een controversieel akkoord met Rwanda. De kern daarvan luidt: asielzoekers die per mensensmokkelboot in het VK arriveren, lopen kans naar dat Afrikaanse land te worden gedeporteerd om daar asiel aan te vragen. Rwanda krijgt in ruil daarvoor van het VK een financiële vergoeding. Tientallen mensenrechtenorganisaties, de Anglicaanse kerk en zelfs prins Charles (in uitgelekte privégesprekken) spraken er schande van.

Deportatievluchten misschien alsnog mogelijk

De Britse regering kondigde meteen aan dat de voorbereidingen voor een nieuwe vlucht naar Rwanda al zijn gestart. Johnson sloot dinsdagavond bovendien niet helemaal uit dat het VK zich terugtrekt uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Dit is het verdrag dat het EHRM, dat verbonden is aan de Raad van Europa en dus losstaat van de Europese Unie, handhaaft. De Brexit veranderde niets aan de plicht van het VK de besluiten van het EHRM te respecteren. Johnson antwoordde op vragen over een eventuele terugtrekking uit het verdrag dat het ‘heel goed mogelijk’ is dat zijn regering de wet zal moeten aanpassen om de deportatievluchten alsnog mogelijk te maken.

De premier toonde dinsdag weinig begrip voor de scheiding tussen de rechtgevende en uitvoerende macht, die centraal staat binnen de moderne rechtsstaat. Hij klaagde: “De juridische wereld is er goed in steeds weer manieren te vinden om de regering te dwarsbomen bij het uitvoeren van wetten die we verstandig achten.” Het kwam hem op een reprimande te staan van de twee belangrijkste Britse advocatenorganisaties. Die riepen zijn regering in een gezamenlijke verklaring op ‘een einde te maken aan de aanvallen op juridische professionals die gewoon hun werk doen’.

‘Meest beschamende burgervlucht uit de Britse geschiedenis’

Vluchtelingenorganisaties reageerden opgelucht na het afblazen van de vlucht, die de Britse regering volgens tabloid Daily Express alsnog een kleine 600.000 euro kostte. Enver Solomon, de directeur van de Britse organisatie Refugee Council zei tegen Sky News: “Het feit dat de vlucht niet kon vertrekken tekent de onmenselijkheid van het plan.” Ook online kwaliteitskrant The Independent gaf woensdag in een commentaar blijk van vreugde over het feit dat ‘de meest beschamende burgervlucht in de Britse geschiedenis is uitgesteld’. Iets dat volgens die krant niet komt door ‘linkse advocaten’, zoals uit het kamp van de regering klinkt, maar door ‘incompetentie van de regering’ zelf.

Toch stelde het EHRM de deportatieplannen slechts uit, tot het beleid in zijn geheel en definitief is goedgekeurd door Britse rechters. Een besluit daarover staat in juli gepland. Johnson heeft daarom goede hoop dat zijn peperdure en volgens critici voornamelijk symbolische Rwanda-plannen uiteindelijk alsnog kunnen doorgaan. “We wisten dat er hobbels op de weg zouden zijn”, zei hij dinsdag. “Het kan even duren voordat het goed werkt, maar dat betekent niet dat we er niet mee doorgaan.”

Dit jaar kwamen tot nu toe ruim 10.000 vluchtelingen op kleine, vaak gammele bootjes aan in het VK. Dat zij na aankomst kunnen worden gedeporteerd naar Rwanda moet hen afschrikken de gevaarlijke zeereis te ondernemen. Maar vluchtelingenorganisaties zeggen dat zo’n afschrikeffect niet werkt.

Lees ook:
Britse regering wil vluchtelingen gedwongen naar Rwanda verplaatsen

Het Verenigd Koninkrijk gaat migranten die het Kanaal oversteken in Rwanda onderbrengen. Daar moeten ze hun asielprocedure afwachten.

Haagse ambities vragen om lange adem in Brussel

De Nederlandse regering wil haar pijlen richten op EU-regels over immigratie en integratie. Zeker zo lastig is het om de Nederlandse wensen te laten stroken met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden