Coronamaatregelen

Europese landen voeren de druk op ongevaccineerden op

Zo’n 40.000 mensen gingen afgelopen weekeinde in Wenen de straat op om te protesteren tegen de Oostenrijkse coronamaatregelen.  Beeld AFP
Zo’n 40.000 mensen gingen afgelopen weekeinde in Wenen de straat op om te protesteren tegen de Oostenrijkse coronamaatregelen.Beeld AFP

Europese leiders verharden hun toon richting ongevaccineerden in de strijd tegen corona. Maar hen ook harder aanpakken is zo eenvoudig nog niet, laat de Oostenrijkse praktijk zien.

Pieternel Gruppen

Het geduld van Europese leiders met ongevaccineerden neemt met het stijgen van het aantal besmettingen steeds verder af. Dat is te merken aan hun taal, die aan kracht toeneemt. Zo wil de Duitse bondskanselier Olaf Scholz ‘Duitsland verdedigen tegen de antivaxers’. Ook de Britse premier Boris Johnson bekritiseerde de antivaxbeweging onlangs voor het eerst in felle bewoordingen. Die verkondigt volgens hem ‘onzin’ op sociale media. “Dat is verkeerd en werkt totaal contraproductief”, zei hij. De Franse president Emmanuel Macron nam vorige week zelfs het woord ‘emmerder’ (iets als ‘irriteren’) in de mond toen hij over ongevaccineerden sprak, waarmee hij duidelijk maakte hen flink dwars te willen zitten.

Dat dat in de praktijk ook gaat gebeuren, is zeker. De Franse senaat ging deze week akkoord met de invoering van het zogeheten 2G-beleid: wie niet volledig is gevaccineerd, komt straks geen café, restaurant, theater of openbaar vervoer meer binnen, ook niet met een negatieve test. Wie langer dan zeven maanden geleden de laatste vaccinatie heeft gehad, heeft een boosterprik nodig om als ‘volledig gevaccineerd‘ te worden beschouwd. In Duitsland geldt voor de horeca vaak al de ‘2G-plus-regel’: alleen geboosterde gevaccineerden komen nog binnen. Mensen die genezen zijn van corona of die ‘gewoon’ gevaccineerd zijn, hebben een negatieve test nodig.

Een café in Berlijn wijst op de 2G-plus-regel, waarbij alleen geboosterde gevaccineerden nog zonder negatieve test binnenkomen.  Beeld EPA
Een café in Berlijn wijst op de 2G-plus-regel, waarbij alleen geboosterde gevaccineerden nog zonder negatieve test binnenkomen.Beeld EPA

Gedeeltelijke vaccinatieplicht

Italië waagt zich ondertussen al aan een gedeeltelijke vaccinatieplicht. Inwoners vanaf 50 jaar moeten kunnen aantonen dat ze zijn geprikt, anders riskeren ze een boete van 100 euro. Dat bedrag moeten Griekse zestigplussers iedere maand neertellen als ze half januari nog geen eerste prik hebben gehaald.

Maar de grootste sprong maakt de regering van Oostenrijk, waar een lockdown voor ongevaccineerden van kracht is en waar vanaf 1 februari een algemene vaccinatieplicht gaat gelden. Althans, als het lukt om die deadline te halen.

Volgens Thomas Czypionka, die onderzoek doet naar de relatie tussen gezondheid, economie en politiek aan het Institute for Advanced Studies in Wenen, is de kans daarop klein. Alleen al de technische obstakels zorgen voor vertraging, stelt hij. “De registratie van de mensen die van vaccinatieplicht ontheven worden, bijvoorbeeld vanwege medische redenen, is onder andere nog een groot probleem. Pas in april kunnen die gegevens administratief zijn verwerkt.”

Bovendien is juridisch gezien nog niet alles in kannen en kruiken. Tot begin deze week konden maatschappelijke organisaties feedback geven op de voorgestelde wet op de vaccinatieplicht. En daar is volgens Czypionka veelvuldig gebruik van gemaakt. De organisaties wijzen er bijvoorbeeld op dat de wet erg gehaast tot stand is gekomen en dat er onvoldoende garanties zijn op het gebied van dataprivacy. Het parlement moet de kritische noten bestuderen en kan eventueel nog aanpassingen eisen.

Een demonstrant keert zich tegen het Duitse coronabeleid tijdens een protest in Hamburg (december 2021).  Beeld Reuters
Een demonstrant keert zich tegen het Duitse coronabeleid tijdens een protest in Hamburg (december 2021).Beeld Reuters

Een boete tot 3600 euro

Toch verwacht Czypionka dat het parlement de wet binnenkort zal aannemen, aangezien tot nu toe een meerderheid zich voor de vaccinatieplicht heeft uitgesproken. Als dat inderdaad gebeurt, worden Oostenrijkers van 14 jaar en ouder verplicht zich te laten vaccineren tegen corona. Wie dat weigert, riskeert een boete die kan oplopen tot 3600 euro. Vooralsnog zijn meer dan een miljoen mensen in Oostenrijk niet gevaccineerd. “Kun je nagaan wat een administratief hoofdpijndossier het wordt om alle ongevaccineerden te beboeten. Als deze mensen vervolgens massaal naar de rechter stappen om hun boete aan te vechten, loopt het hele juridische systeem vast.”

De onderzoeker vindt dat de Oostenrijkse regering er beter aan had gedaan om, net als in een aantal andere Europese landen, de vaccinatie voorlopig alleen voor zorgmedewerkers verplicht te stellen. Als dat bijtijds was gedaan, had dat de druk op de zorg al kunnen verzachten.

Verdeeldheid

Czypionka denkt dat een deel van de ongevaccineerden zich door de verplichting alsnog zal laten prikken, maar dat een ander deel juist de hakken in het zand zal zetten. Hij ziet nog voordat de plicht van kracht is de verdeeldheid en radicalisering in de Oostenrijkse samenleving verder toenemen. “We zien dat steeds meer mensen zich aansluiten bij de protesten. Afgelopen weekend waren hier in Wenen 40.000 mensen op de been, en dat is gezien het koude weer een hoge opkomst.”

Andere landen houden ondertussen de ontwikkelingen in Oostenrijk nauwlettend in de gaten. De oude Duitse regering kondigde een vaccinatieplicht aan per februari, maar de net aangetreden nieuwe regering maakt daar –wellicht mede ingegeven door de worsteling bij de buren – vooralsnog geen haast mee.

Een protest tegen de coronamaatregelen in Parijs (8 januari).  Beeld Reuters
Een protest tegen de coronamaatregelen in Parijs (8 januari).Beeld Reuters

Lees ook:

Strenge regels Oostenrijk zijn een klap in het gezicht van toeristen én ondernemers in wintersportgebieden

Oostenrijk voert vanaf zaterdag een quarantaine in voor alle Nederlanders die geen booster hebben. Voor tienduizenden mensen valt de wintersportvakantie nu in het water.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden