Oorlog in Oekraïne

Europese Commissie wil tribunaal voor Oekraïne

Duitse autoriteiten onderzochten in september het huis van de Russische oligarch Alisjer Oesmanov. De EU wil bevroren Russische tegoeden aanwenden om Oekraïne te compenseren. Beeld REUTERS
Duitse autoriteiten onderzochten in september het huis van de Russische oligarch Alisjer Oesmanov. De EU wil bevroren Russische tegoeden aanwenden om Oekraïne te compenseren.Beeld REUTERS

De Europese Commissie heeft onorthodoxe voorstellen gedaan om Russische misdrijven in Oekraïne te berechten en de oorlogsschade te compenseren.

Eric Brassem

De Europese Unie moet in samenwerking met de Verenigde Naties een tribunaal oprichten, om Russische plegers van misdrijven in Oekraïne te vervolgen. Dat staat in een voorstel dat commissievoorzitter Von der Leyen woensdag presenteerde. Rusland maakt zich schuldig aan ‘agressie tegen een soeverein land’, aldus Von der Leyen tijdens een videopresentatie.

De EU wil ‘de breedst mogelijke internationale steun’ verwerven voor zo’n tribunaal, zei Von der Leyen. Vervolging van oorlogsmisdaden in Oekraïne is nu praktisch onmogelijk – afgezien van misdrijven door Oekraïners of door gevangengenomen Russische militairen, die de Oekraïense autoriteiten in eigen land vervolgen. Maar Rusland vertoont geen enkele aanvechting om oorlogsmisdrijven te vervolgen; Moskou ontkent die, of praat ze goed.

De meest aangewezen instantie om plegers van oorlogsmisdaden, genocide en misdaden tegen de menselijkheid te berechten is het Internationale Strafhof (ICC) in Den Haag. Ook de vervolging van de vager omschreven misdaad van ‘agressie’ door machthebbers van de ene staat tegen een andere staat behoort tot de competentie van het hof.

‘Ook schoonmakers de cel in’

In Russische talkshows doemt de laatste tijd ‘Den Haag’ dan ook op als schrikbeeld. Volgens Margarita Simonjan, hoofdredacteur van propagandazender RT, lopen zelfs schoonmakers van het Kremlin risico op vervolging als Rusland de oorlog verliest. Maar in werkelijkheid heeft het ICC geen rechtsbevoegdheid over Rusland, omdat dat land niet behoort tot de ondertekenaars van het Statuut van Rome, waarbij het ICC is opgericht. Oekraïne is evenmin ondertekenaar, al heeft het ICC op uitnodiging van Kiev wel onderzoekers naar Oekraïne gestuurd die bewijsmateriaal vergaren.

De Europese Commissie hoopt dat lidstaten van de Verenigde Naties, het ICC en de Europese landen die al gerechtelijke onderzoek doen in Oekraïne gezamenlijk een speciaal tribunaal optuigen. Via de VN-Veiligheidsraad zal dat niet lukken, want Rusland heeft daarin als permanent lid een veto. Maar in de Algemene Vergadering van de VN hebben wel veel lidstaten Ruslands inval veroordeeld. Zij zouden zo’n tribunaal legitimiteit moeten verschaffen, hoopt de Commissie.

‘Honderdduizend gesneuvelden’

In haar toespraak deed Von der Leyen overigens een uitspraak die Kiev haar niet in dank afnam. Ze zei dat inmiddels meer dan 100.000 Oekraïense soldaten zijn gesneuveld. Oekraïne doet daarover zelf allang geen uitspraken meer en reageerde geprikkeld. Alleen de hoogste legercommandant, de defensieminister of de president, is bevoegd om daarover cijfers naar buiten te brengen, zei een woordvoerder van president Zelenski. De gewraakte passage werd al snel verwijderd uit de video op Von der Leyens account.

Volgens de Europese Commissie is dankzij de EU-sancties 18,9 miljard euro aan tegoeden van Russische particulieren bevroren, en ongeveer 300 miljard van de Russische centrale bank. De Commissie wil dat geld beleggen, en met de opbrengsten daarvan Oekraïne compenseren voor de geleden oorlogsschade. Die bedraagt volgens de commissie nu al 350 miljard euro. Als de sancties worden opgeheven, hoopt de Commissie de bevroren tegoeden te kunnen inzetten als wisselgeld voor herstelbetalingen door de Russische staat, zo valt op te maken uit het voorstel.

Lees ook:

Oekraïne: Aanval op elektriciteitsnet is genocide

Miljoenen Oekraïners zitten nog zonder stroom, ook al wordt er hard gewerkt aan herstel. De Russische aanvallen op het elektriciteitsnet zijn volgens de Oekraïense justitie een vorm van volkenmoord.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden