Lucratief contract

Europese Commissie in verlegenheid over de rol van McKinsey in het EU-asielbeleid

Honderden zwemvesten liggen op deze foto uit 2017 op een grote berg op Lesbos. Vluchtelingen gebruikten de vesten op hun tocht naar het Griekse eiland. Beeld ANP

De Europese Commissie schakelde in 2016 een management-adviesbureau in om de situatie op de Griekse eilanden te onderzoeken. Dat leverde McKinsey een lucratief contract op.

De Europese Commissie is in verlegenheid gebracht door onthullingen over de rol van het commerciële organisatie-adviesbureau McKinsey bij de nasleep van de migratiecrisis in 2016 en 2017. Die rol is tot nu toe onder de pet gehouden, zo meldden het Duitse weekblad Der Spiegel en het Balkan Investigative Reporting Network (Birn) maandag.

De zaak speelde na de EU-Turkije-deal van maart 2016. Daarin was afgesproken dat elke nieuwe ‘irreguliere’ asielzoeker die in Griekenland arriveerde, zou worden teruggenomen door Turkije. De situatie op de Griekse eilanden bleef echter penibel omdat de asielprocedures aldaar niet goed werkten.

In september 2016 meldde McKinsey zich bij de Europese Commissie met het aanbod om ‘pro bono’ (dus gratis) de toestand op de Griekse eilanden te onderzoeken en een actieplan op te stellen. Wat toen al opviel, was het typische managementjargon van McKinsey, toegepast op een humanitaire crisissituatie. 

Opknippen van asielaanvragen

Zo draagt het McKinsey-voorstel de titel ‘Ondersteuning van de Europese Commissie met geïntegreerd vluchtelingenmanagement’. De Nederlandse commissieambtenaar Maarten Verwey, destijds verantwoordelijk voor de uitwerking van de EU-Turkije-deal, nam het aanbod aan.

Het actieplan verscheen in december. McKinsey adviseerde onder meer het opknippen (‘segmentatie’) van asielaanvragen in verschillende categorieën, ‘om snelheid en kwaliteit te verhogen’. Deze passage werd bijna letterlijk overgenomen door de Europese Commissie, in een evaluatierapport over de EU-Turkije-deal waarmee de Europese regeringsleiders eind 2016 instemden.

In dat rapport werd McKinsey niet genoemd. De conclusies zouden zijn voortgekomen uit een intensieve samenwerking tussen de Europese Commissie en de Griekse regering.

Tik op de vingers van de Rekenkamer

Nog pikanter wordt het als het Europees Ondersteuningsbureau voor Asielzaken (Easo), een EU-agentschap, een maand later een contract sluit met McKinsey, ter waarde van 992.000 euro, om het actieplan te helpen uitvoeren. Daarbij werd het gebruikelijke traject van de openbare aanbesteding niet afgelegd, wat het agentschap een tik op de vingers opleverde van de Europese Rekenkamer. Als excuus noemde de toenmalige Easo-directeur ‘tijdgebrek en politieke druk’.

In mei 2017 presenteerde McKinsey zijn eindrapport. Ook daarin wemelt het van het jargon, zoals ‘performance management systems’ en ‘een gestroomlijnd end-to-end-asielproces’.

Een woordvoerder van de Europese Commissie liet deze week weten meer tijd nodig te hebben voor een volledige reactie op deze zaak. Wel onderstreepte hij dat het Easo in zijn beleid geheel onafhankelijk is van de commissie.

Lees ook:
Hoe het migratiebeleid ombuigt van afschrikking naar solidariteit: ‘We zijn mensen, geen beesten’

De migratiecrisis van 2015 heeft het Europese migratiebeleid rigoureus veranderd. Afschrikking is sindsdien het motto. Voorzichtig begint een tegenreactie vorm te krijgen.

Akkoord EU-Turkije is advies aan migranten: Doe het niet

Je zult het maar te horen krijgen als oorlogsvluchteling: ‘blijf thuis’. Het was, ruim vier jaar geleden alweer, mogelijk een ‘slip of the tongue’ van premier Rutte, na een lange onderhandelingsdag in Brussel over een overeenkomst tussen de EU en Turkije.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden