Pesticiden-plan EU

Europese boeren moeten helft minder bestrijdingsmiddelen gaan gebruiken

Frans Timmermans presenteert zijn plannen om bestrijdingsmiddelen aan banden te leggen in Brussel.  Beeld Reuters
Frans Timmermans presenteert zijn plannen om bestrijdingsmiddelen aan banden te leggen in Brussel.Beeld Reuters

Het gebruik van bestrijdingsmiddelen moet van de EU met de helft minder. Dit betekent dat boeren zich nog verder moeten aanpassen.

Romana Abels

Eurocommissaris Frans Timmermans had wellicht een beter moment kunnen kiezen om zijn nieuwste plannen te presenteren dan uitgerekend de dag waarop boeren in zijn eigen land massaal de straat op gaan. Maar dat deed hij niet: de kwestie is te dringend om nog langer uit te stellen, zegt hij.

Timmermans schuwt grote woorden niet. Er is volgens hem sprake van ‘ecocide’. Dus ook al staan boeren in Nederland op hun achterste benen, ook al is er voedselschaarste vanwege de oorlog in Oekraïne: het gebruik van bestrijdingsmiddelen moet de helft minder. In het voorstel dat hij woensdag presenteerde staat dat Europese landen in 2030 wetten moeten hebben die ervoor zorgen dat boeren met de helft minder pesticiden werken.

Boeren voelen zich verder in het nauw gedreven

Uit de reacties die Timmermans al voor de presentatie uit de agriculturele hoek ontving, blijkt dat de landbouw zich door deze nieuwe maatregel verder in het nauw gedreven voelt. Timmermans merkte op dat ‘gevestigde belangen de boeren bang maken dat hun broodwinning op de tocht staat’.

De oorlog in Oekraïne maakt het er niet gemakkelijker op. De lidstaten en het Europees parlement moeten nog akkoord gaan, maar volgens een berekening van Investigate Europe, een collectief van onderzoeksjournalisten, hebben zeker 15 lidstaten nog bedenkingen tegen Timmermans’ voorstellen, vooral in Oost-Europa.

Voor hen is het ingewikkeld om zo snel een omslag te maken naar minder bestrijdingsmiddelen. Zij mogen daarom ook minder doen. Het effect van nationale wetten moet op zijn minst een besparing van 35 procent bestrijdingsmiddelen opleveren. De Europese Commissie hoopt dat er ook landen zijn die verder willen gaan, zodat het gemiddelde toch op de helft van het aantal verkochte bestrijdingsmiddelen in 2017 uitkomt.

Ecocide

Volgens Timmermans is een omslag juist nodig om de landbouw gaande te kunnen houden. Hij noemt het verdwijnen van soorten uit het Europese landschap ‘ecocide’ en zegt dat dit een directe bedreiging is.

Dat de Europese landbouw momenteel op de toppen van zijn kunnen moet produceren om de weggevallen graanleveranties uit Oekraïne te compenseren, is voor hem geen reden om zijn plannen in de ijskast te zetten. Europa, zo staat te lezen in zijn plannen, verliest op dit moment zo snel de bestuivers die nodig zijn voor alle voedselproductie, dat vertraging niet verantwoord is.

Lidstaten mogen zelf weten hoe ze tot minder bestrijdingsmiddelen komen. Wel is het de bedoeling dat ze gevaarlijke bestrijdingsmiddelen van de markt halen en alternatieve methoden aanmoedigen, en dat ze regels maken waarin chemische bestrijdingsmiddelen alleen worden gebruikt als er geen alternatief is. Op sommige plekken en drie meter in de omtrek daarvan mogen helemaal geen bestrijdingsmiddelen worden gebruikt: in parken, speeltuinen, sportvelden, openbare paden en gevoelige ecologische gebieden.

Vlnr: Frans Timmermans, Eurcommissaris voor gezondheid Stella Kyriakides en Eurocommissaris voor milieu en oceanen Virginijus Sinkevicius presenteren hun plannen in Brussel.  Beeld AFP
Vlnr: Frans Timmermans, Eurcommissaris voor gezondheid Stella Kyriakides en Eurocommissaris voor milieu en oceanen Virginijus Sinkevicius presenteren hun plannen in Brussel.Beeld AFP

Gezondheidsrisico

‘Het gebruik van pesticiden houdt een enorm risico in voor de gezondheid’, zo staat in de plannen, gevolgd door een lange lijst van mogelijke gezondheidsproblemen die het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen kunnen veroorzaken. ‘Grote blootstelling kan leiden tot de dood.’

Een tweede reden om ze te verbieden is dat ze leiden tot een sterke reductie van biodiversiteit, vooral van de bijen en insecten die nodig zijn voor de bestuiving van gewassen. ‘Als we zo doorgaan, dan zullen onze gezondheid, het klimaat en de economie daaronder lijden’, aldus het plan. Om een grote schok te vermijden, zullen de veranderingen geleidelijk worden ingevoerd. Ook kunnen Europese lidstaten vijf jaar lang de aanpassingskosten voor boeren betalen uit hun Europese landbouwsubsidies.

Volgens de Europese Commissie zorgen deze maatregelen ervoor dat de landbouw op de lange termijn houdbaar blijft terwijl voedselprijzen minimaal zullen stijgen.

Naast de maatregelen tegen pesticiden presenteerden Timmermans en zijn collega’s ook een wet die de natuur moet herstellen. Die maatregelen moeten er onder meer voor zorgen dat verdwenen insecten en bijeen weer terugkeren.

Lees ook:

Hoe de pesticidenlobby Europa voor de gek houdt

De pesticidenindustrie probeert het terugdringen van bestrijdingsmiddelen in de Europese landbouw tegen te houden. Hoe werkt die lobby en wat is het effect?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden