Update Europese Top

Europese banencarrousel ontaardt in uitputtingsslag

Frans Timmermans in Brussel, vorige maand. Beeld EPA

Bijna een geheel etmaal van Brussels topoverleg heeft geen doorbraak opgeleverd in de strijd om de EU-topbanen. Dinsdag praten de regeringsleiders verder.

Nog nooit hebben zo veel mensen uit zo veel landen zich op zo’n hoog niveau zo intensief en zo lang druk gemaakt over de mogelijke voordracht van een Nederlander voor een van de meest prestigieuze banen in de Europese politiek.

En het is nog niet voorbij. On­enigheid over de kandidatuur van Frans Timmermans voor het voorzitterschap van de Europese Commissie noopte ‘EU-president’ Donald Tusk maandagmiddag om de ingelaste marathontop in Brussel te verdagen tot dinsdag 11.00 uur. Ook dan is succes niet gegarandeerd: er wordt in ieder geval weer rekening gehouden met een lange zit.

Tijdens een ingelaste topontmoeting die grote delen van de zon- en maandag in beslag nam, slaagden de Europese regeringsleiders er niet in de puzzel van de Europese topfuncties te leggen. Daarin is Timmermans één stukje, maar wel het grootste. De verdeeldheid gaat mede over de omliggende puzzelstukjes, waaronder de opvolging van Tusk en die van Federica Mogherini als EU-buitenlandchef.

Rondgefluisterd puzzelpakket

In de ochtenduren circuleren allerlei lijstjes met namen, waarmee vooral de christen-democratische Europese Volkspartij (EVP) gecompenseerd moet worden voor het opofferen van Manfred Weber. De Beierse EVP-’spitskandidaat’ staat al een tijdje voorgesorteerd voor de opvolging van Jean-Claude Juncker als commissievoorzitter, maar hij heeft onvoldoende steun van de regeringsleiders.

Met Timmermans als alternatief voor Weber bestaat het rondgefluisterde puzzelpakket verder uit de Bulgaarse oud-Eurocommissaris Kristalina Georgieva (EVP) als nieuwe Tusk, en ofwel de Belgische premier Charles Michel, ofwel de Deense Eurocommissaris Margrethe Vestager als (liberale) nieuwe Mogherini. Weber zou dan als troostprijs het voorzitterschap van het Europees Parlement krijgen.

Bij waarnemers roept dat pakket tal van vragen op. Hoe zit het bijvoorbeeld met de geografische balans, met al die noord-westelijke landen? En hoe kan de EVP, de grootste politieke familie in Brussel, hiermee tevreden zijn?

Daarnaast blijft een aantal Centraal- en Oost-Europese landen bezwaren hebben tegen Timmermans als commissievoorzitter. Verder is de EVP intern verdeeld: veel centrum-rechtse premiers blijven vinden dat sociaal-democraat Timmermans, gezien de Europese verkiezingsuitslag, minder aanspraak maakt op de baan dan ‘hun’ Weber.

Het is ongelooflijk ingewikkeld

Uiteindelijk zijn maandagmiddag 10 van de 28 landen tegen het gehele voorstel: de vier zogeheten Visegrad-landen (Hongarije, Polen, Slowakije, Tsjechië), Italië, Roemenië, Cyprus, Ierland, Letland en Kroatië. Daarmee komt Timmermans de steun van drie landen tekort. De spelregel is dat voor een akkoord over de voordrachten instemming van 21 landen nodig is, die minstens 65 procent van de EU-bevolking vertegenwoordigen.

Maandagochtend om elf uur dacht premier Rutte nog dat een akkoord binnen handbereik was. “Maar toen we weer met de hele groep samen zaten, dacht ik: o nee, toch niet. Het is ongelooflijk ingewikkeld”, zegt hij als hij ’s middags eindelijk naar buiten mag.

Rutte durft niet te garanderen dat het nu goed komt. “Je hoopt dat de tijd z’n werk doet. Zo niet, dan zitten we hier woensdag en donderdag weer.”

De verdaagde topontmoeting breekt alle lengterecords. Sommige deelnemers, onder wie Rutte, waren direct na terugkeer uit het Japanse Osaka, waar een G20-top was, zo’n 24 uur onafgebroken in touw in Brussel.

Diplomaten, journalisten en andere betrokkenen zijn vooral aan het wachten. Daardoor is elke afleiding welkom, zoals een filmpje dat zondagavond laat naar buiten kwam. Daarop voeren Timmermans en de Bulgaarse EVP-premier Borissov bilateraal overleg op de Bulgaarse ambassade in Brussel. De twee mannen wisselen beleefdheden uit, waarna Timmermans zich opeens afvraagt: “Ik weet niet zeker of we dit allemaal moeten opnemen.” Daar stopt het filmpje.

Lees ook:
Wie wordt de nieuwe Juncker? De EU staat momenteel met de mond vol tanden

Tijdens de top van ruim een week geleden werd vooraf al geen doorbraak verwacht over invulling van de topfuncties, ondanks het spierballenvertoon van zowel het Europees Parlement als de Europese Raad.

Waarom wordt er in de EU zo vaak lang vergaderd?

Meer dan een nacht moest er vergaderd worden over Europese topfuncties - en nog zijn ze er niet uit. De regeringsleiders die de knopen moeten doorhakken scharen zich daarmee in een traditie van de EU. Een traditie die er niet voor niets is bovendien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden